روحالامین سعیدی
در سال دهم هجری در مسیر بازگشت پیامبر اکرم (صلیالله علیه وآله وسلم) و مسلمانان از حجهًْالوداع، پس از آنکه فرمان الهی مبنی بر انتصاب حضرت امیرالمومنین به عنوان خلیفه و جانشین پیامبر به انجام رسید، فرشته وحی نازل شد و آیه مشهور «اکمال دین» را ابلاغ کرد که یکی از فرازهای آن بدین شرح است: «الیَومَ یَئِسَ الّذینَ کَفَرُو امِن دینِکُم فَلا تَخشَوهُم وَاخشَونِ...» (مائده، 3) در این بخش از آیه شریفه، پروردگار متعال به پیامبر و پیروانش نوید میدهد که امروز دیگر کافران از اینکه بتوانند از بیرون قلمرو مسلمین به شریعت اسلام صدمهای وارد سازند مایوس گشتهاند. لذا نباید از ناحیه آنان بیمناک بود (ولا تخشوهم). لکن خداوند بلافاصله در هشداری عجیب به مسلمانان گوشزد میکند که از او بترسند و از ناحیه او بیمناک باشند (واخشون).
به اعتقاد مفسران قرآن کریم از جمله مرحوم علامه طباطبایی رحمهًْاللهعلیه مراد از عبارت «واخشون»، در واقع دعوت به بیمناک بودن از ناحیه مشیت الهی است. زیرا مشیت الهی چنین اقتضا دارد که سرنوشت هیچ قومی دگرگون نشود، مگر اینکه افراد آن قوم خود با رفتارشان زمینه این دگرگونی را فراهم آورند. «انَّ اللهَ لایُغَیِّرُ مابِقَومٍ حَتّی یُغَیِّرُوا مابِأنفُسِهِم»(رعد، 11) مانند بنیاسرائیل که روزگاری قوم برگزیده خدا بودند و خداوند آنان را بر عالمیان فضیلت داده بود اما به دلیل لغزشها و غفلتهای بسیار، جایگاه رفیع خویش را از دست داده و به حضیض ذلت درآمدند. استاد شهید علامه مرتضی مطهری در تشریح این آیه میگوید: «پس ای مسلمین! بعد از این هر چشم زخمی که به شما بخورد، از داخل خود شما خورده است و هر آسیبی که به جامعه اسلامی برسد، از داخل جامعه اسلامی میرسد نه از بیرون... دنیای اسلام هر آسیبی که دیده است و میبیند تا عصر ما، از داخل خودش است. نگویید از بیرون هم دشمن دارد. من هم قبول دارم که از بیرون دشمن دارد ولی دشمن بیرون از بیرون نمیتواند کار بکند. دشمن بیرون هم از داخل کار میکند. این است معنی «واخشون». از من بترسید به اینکه اخلاق و روح معنویات و ملکات و اعمال شما عوض بشود و من به حکم سنتی که دارم -که اگر مردمی از قابلیت و صلاحیت افتادند، نعمت را از آنها سلب میکنم- این نعمت را از شما خواهم گرفت».
به استناد آیه 46 سوره انفال «... وَ لاتَنازَعُوا فَتَفشَلُوا وَ تَذهَبَ ریحُکُم»، اختلاف یکی از عواملی است که بنابر مشیت الهی موجب فروپاشی از درون میشود و نعمتهای خدادادی را به نقمت مبدل میسازد. در این آیه پروردگار متعال هشدار میدهد که پیامد مستقیم اختلاف و دامن زدن به آن، سست شدن مسلمین و از بین رفتن مهابت و قوت آنان خواهد بود. «ریح» در لغت عرب به معنای بو و رایحه است. لذا خداوند تاکید میکند که در نتیجه اختلاف، بو و اثر مسلمانان از بین میرود و خوار و حقیر میشوند.
وقتی دشمن از آرزوهای خود میگوید
تجربه 33 ساله انقلاب نیز نشان داده که جمهوری اسلامی ایران تا حد زیادی در برابر تهدیدات خارجی رویینتن شده است. 8 سال حمایت از دولت عراق در خلال جنگ تحمیلی، پشتیبانی و تجهیز گروههای تروریستی و تجزیهطلب، اعمال فشارهای شدید دیپلماتیک از مجرای سازمانهای بینالمللی، تحریم اقتصادی و بلوکه کردن داراییها و هجمههای نرم رسانهای، هیچکدام نتوانست منجر به براندازی نظام سیاسی جمهوری اسلامی شود. با این حساب تنها نقطه آسیبپذیر ایران که طی سالهای اخیر بشدت مورد توجه و طمع دشمنان قرار گرفته، همانا بروز اختلافات سیاسی داخلی است که میتواند به سرعت از میان حلقههای سیاسیون به بدنه جامعه تسری یابد و فضایی مسموم و سرشار از التهاب و تشویش را بیافریند که بدون تردید بستر مناسبی برای تحقق اهداف شوم دشمنان به منظور تضعیف پایههای نظام خواهد بود. رهبرحکیم انقلاب در این زمینه معتقدند: «امروز ملت ایران به آن رتبه از اقتدار رسیده که خطرپذیرى دشمنان خود را بسیار بالا برده، جرات نمیکنند به این ملت تهاجم نظامى کنند؛ میدانند سرکوب خواهند شد؛ میدانند که این ملت مقاوم است. بنابر این خطر تهاجم نظامى بسیار پایین است اما تهاجم فقط تهاجم نظامى نیست. دشمن به آن نقاطى متوجه میشود که پشتوانه استقامت ملى ما است. دشمن وحدت ملى و ایمان عمیق دینى را هدف قرار میدهد. دشمن روحیه صبر و استقامت مردان و زنان ما را هدف قرار میدهد؛ این تهاجم از تهاجم نظامى خطرناکتر است».
امروز دشمنان دیرینه انقلاب با اشراف بر ناتوانی خود از ایجاد تهدید بیرونی برانداز برای جمهوری اسلامی ایران، در کمین نشسته و مشتاقانه چشم امید به بروز اختلافات داخلی بستهاند که با متزلزل شدن شالودههای وحدت کشور، راه جهت وارد آوردن ضربات سهمگین خارجی هموار شود. حوادث تلخ و عبرتآموز فتنه سال 88 به وضوح نشان داد که شعلهور شدن آتش اختلافات و منازعات سیاسی میان نخبگان و خواص میتواند چه هزینههای گزافی را به خانواده انقلاب تحمیل کرده و حرکت بالنده نظام را با چه مخاطراتی مواجه سازد.
در این حوادث شاهد بودیم که به محض شدتگرفتن اختلافات داخلی در کشور، دشمنان مایوس شده دوباره امیدوار شدند و بازوهایشان برای اعمال فشار بر جمهوری اسلامی و زیادهخواهی و امتیازگیری نیرومندتر شد. رهبر معظم انقلاب در عبارتی تاملبرانگیز که از شناسایی عمیق این نقطه آسیبپذیر و فهم دلیل سرمایهگذاری کلان معاندان نظام اسلامی روی آن حکایت دارد میفرمایند: «در جریانهاى سیاسى، در جریانهاى گوناگون فکرى و سلیقهاى مطلقا مشتعل کردن فضا مناسب نیست... الان همین اوضاعى را که توی کشور هست، مىبینید که متاسفانه این علیه آن، آن علیه این؛ و دستگاههاى خارجى چه خوشحالىاى میکنند؛ تحلیل میگذارند رویش: بله، بینشان اختلاف افتاد، نابود شدند، از بین رفتند! آرزوهاى خودشان را هى مرتبا تکرار میکنند. خب، پیداست که این مساله نقطه ضعف ما است. نباید بگذاریم این نقطه ضعف ادامه پیدا کند یا افزایش پیدا کند. اینها را باید توجه داشت».
چرایی تشکیل هیات عالی حل اختلاف
ایشان به طور خاص از زمان فتنه 88 تا کنون بارها و در مناسبتهای مختلف، به مسؤولان مملکتی و سیاسیون درباره پیامدهای سوءاختلافات سیاسی هشدار دادهاند. به عقیده حضرت معظمله اختلافات داخلی در صورت بروز باید به سرعت و در درون حلقههای مدیران حل و فصل شود و نباید به عرصه عمومی جامعه تسری یابد چراکه علاوهبر ایجاد تشویش و نگرانی برای مردم و دلسرد کردن آنان، خوراک تبلیغاتی مناسبی را در اختیار دشمنان انقلاب به منظور تضعیف نظام اسلامی قرار میدهد. ایشان معتقدند: «نباید از گفتهها و یا نوشتههای ما برداشت اختلاف شود و اگر هم اختلاف نظری هست نباید جلوی مردم اخم کرد و بهانه به دست رسانههای بیگانه داد. امام بزرگوار در آن دوران بارها خطاب به مسؤولان میفرمودند در جلسات هرچه میخواهید بگویید اما آن را به جامعه نکشانید زیرا مردم گناهی ندارند».
ابتکار تشکیل هیات عالی حل اختلاف و تنظیم روابط قوای سهگانه به ریاست حضرت آیتالله شاهرودی که حکم آن در تاریخ 3/5/1390 از سوی رهبر بزرگوار انقلاب ابلاغ شد نیز در راستای همین دغدغه ارزیابی میشود. در حقیقت مقصود رهبر انقلاب از این اقدام، ایجاد سازوکاری برای رفع اختلافات میان مسؤولان عالی نظام جمهوری اسلامی است تا از این طریق، یکی از نقاط آسیبپذیر کشور یعنی بروز و دامن زدن به اختلافات، ترمیم شده و راه بر سوءاستفاده دشمنان مسدود شود. امید است که روح وحدت و همدلی در میان مسؤولان جایگزین اختلافات یأسآور شود تا جمهوری اسلامی ایران علاوهبر تهدیدات برانداز بیرونی، در برابر تهدیدات داخلی نیز رویینتن شود.