مدیران و کارکنان ام.آی 5 (سازمان امنیت انگلیس) در سالهای اخیر با چالشهایی مواجه شدهاند که مهمترین آنها عبارت بودند از، انفجارهای متروی لندن، تصویب قوانین سختگیرانه ضدتروریستی انگلیس، کشف نقشه انفجار هواپیماهای مسافربری عازم آمریکا از انگلیس، و گسترش روند اسلام هراسی.
بر این فهرست میتوان پیشنهادهایی نظیر استفاده از گذرنامه و کارت شناسایی هوشمند (بایومتریک) و افزایش مدت بازجویی بدون تفهیم اتهام از مظنونان تروریستی را نیز افزود.
شاید بتوان چالش کلیدی این دوران امآی 5 را مشارکت انگلیس در طرح آمریکایی باصطلاح «جنگ با تروریسم» و تبعات جنگ عراق برای این کشور توصیف کرد.
«الیزا منینگهام بولر» رئیس سابق «امآی 5» که اخیراً بازنشسته شد آذرماه گذشته با هشداری صریح در خصوص خطر وقوع حملههای تروریستی در انگلیس چنین تهدیدهای امنیتی را بسیار وخیم و رو به گسترش توصیف کرده بود.
وی فاش کرده بود که سازمان وی در حال حاضر حدود 1600 نفر را در قالب 200 گروه مظنون به فعالیتهای تروریستی تحت نظارت دارد.
مدیر کل بازنشسته ام.آی 5 با اعلام اینکه پس از حملات تروریستی 11 سپتامبر تعداد کارکنان سازمان ضد جاسوسی انگلیس با 50 درصد افزایش به حدود سه هزار نفر رسیده، از کشف پنج نقشه تروریستی پس از بمبگذاریهای انتحاری دو سال گذشته در متروی لندن خبر داده بود.
به گفته خانم بولر، در حال حاضر دستگاههای امنیتی حدود 30 توطئه تروریستی را از نزدیک دنبال میکنند که بیشتر آنها نیز به عوامل مرتبط با القاعده در پاکستان باز میگردد.
هشدار رییس سابق ام. آی 5 درباره افزایش تهدید حملههای تروریستی علیه انگلیس در شرایطی منتشر شد که دولت کارگری انگلیس در تیر ماه سال 1384 شاهد بزرگترین حمله تروریستی چند سال اخیر بود که با هدف قرار دادن سیستم حمل و نقل شهر لندن، 52 کشته و صدها زخمی بر جای گذاشت.
دو نفر از بمبگذاران انتحاری در نوارهای ویدئویی انگیزه خود را از این اقدامات سیاست خارجی دولت انگلیس در قبال کشورهای اسلامی به ویژه عراق، فلسطین و افغانستان توصیف کرده بودند.
با این وجود، رؤسای خانم بولر در هیئت دولت انگلیس از جمله نخستوزیر و وزیر کشور از پذیرفتن هرگونه ارتباط میان تحرکات تروریستی در این کشور را با سیاست خارجی لندن خودداری میکند.
پس از این حمله، طرح تروریستی مشابهی برای هدف قرار دادن مجدد سامانه حمل و نقل شهر لندن افشا شد که سردرگمی دستگاههای امنیتی برای دستگیری عاملان آن موجب کشته شدن اشتباه یک جوان بریزیلی به نام «چارلز دومنزس» توسط افسران مسلح پلیس شد.
کشته شدن منزس فشار زیادی را بر مسئولان امنیتی انگلیس وارد کرد اما افسران مسئول قتل وی سرانجام از هرگونه اشتباهی تبرئه شدند.
رئیس امآی 5 در گذشته در اظهاراتی بر لزوم قربانی کردن بعضی آزادیها برای تأمین امنیت و مبارزه با تروریسم تأکید کرده بود.
وی در همایشی با موضوع مبارزه با تروریسم در «لاهه» گفته بود: با وجود اینکه بسیاری از آزادیهای مدنی در اروپا با سالها تلاش به دست آمدهاند اما شرایط جهان اکنون تغییر کرده و برخی از این آزادیها باید فدای مبارزه با تروریسم شوند.
خنثی شدن انفجار هواپیماهای مسافربری از انگلیس به مقصد آمریکا نیز از حوادثی بود که تابستان گذشته به وقوع پیوست.
بر اساس گزارشهای دولتی که از این نقشه به عنوان بزرگترین حمله تروریستی طراحی شده علیه انگلیس یاد میکنند، قرار بود چند هواپیمای عازم آمریکا با استفاده از مواد منفجره مایع هدف حمله قرار بگیرند.
اعلام افشای این طرح و پیشگیریهای امنیتی متعاقب آن در فرودگاههای انگلیس دولت و مسئولان امنیتی این کشور را تحت فشار زیادی قرار دا، تا آنجا که برخی شرکتهای هواپیمایی حتی دولت انگلیس را تهدید به شکایت به دادگاه به دلیل از دست دادن درآمد خود کردند.
یکی دیگر از چالشهای عمده دولت انگلیس و ام. آی 5 گسترش موج اسلام هراسی در این کشور و هدف قرار گرفتن بسیاری از شهروندان مسلمان توسط سرویسهای امنیتی بوده است.
تصویب قوانین جدید ضد تروریستی انگلیس که قوانین توقف و جستجوی افراد نیز بخشی از آن بود، یکی از عمدهترین طرحهای امنیتی اخیر دولت انگلیس است که بیشترین اعتراض را میان جامعه مسلمانان این کشور به همراه داشته است.
بر اساس این قوانین مسئولان پلیس اجازه یافتند تا تنها در صورت مشکوک شدن به چهره و حالت افراد آنها را در هر نقطه از شهر متوقف کرده و مورد تفتیش بدنی قرار دهند.
با این وجود بسیاری از گروههای اسلامی در انگلیس در دو سال اخیر بارها با اشاره به آماری که نشاندهنده استفاده بیش از حد از این قوانین بر ضد مسلمانان است، این رویه را باعث هدف قرار گرفتن جامعه مسلمانان انگلیس میدانند.
گسترش اسلام هراسی سال گذشته با پروندههای موسوم به «فارست گیتز» که نام محلهای در شرق لندن است، بیش از گذشته نمایان شد.
در این پرونده که انتقادهای گستردهای را علیه نیروهای امنیتی و مسئولان پلیس انگلیس برانگیخت، منزل دو برابر مسلمان هدف حمله نیروهای ضد تروریستی قرار گرفت که در نتیجه یکی از آنان در اثر شلیک پلیس زخمی شد.
این دو برابر پس از مدتی بازجویی تحت بازداشت بدون تفهیم اتهام آزاد شدند.
اکنون به نظر میرسد دولت انگلیس از عواقب اتخاذ چنین سیاستی علیه مسلمانان نگران شده باشد.
هفتهنامه «آبزور» اخیراً در گزارشی نوشت، وزارت خارجه انگلیس از مقامات دولتی خواسته است با توجه به اینکه اصطلاح آمریکایی «مبارزه با تروریسم» خشم مسلمانان و تضعیف اهداف دولت را در پی داشته، استفاده از این اصطلاح را متوقف کنند.
به گزارش این نشریه، به گمان بسیاری از مقامات و کارشناسان انگلیسی، با توجه به اینکه وقتی دولتهای غربی از مبارزه با تروریسم سخن میگویند، به واقع مبارزه با اسلام به ذهن متبادر میشود، استفاده از این اصطلاح، جذب نیرو توسط تندروها را آسان میکند.
مدیر کل ام. آی 5 در شرایطی این سمت را ترک کرد که با توجه به اظهارات وی درباره در جریان بودن نقشههای حملات تروریستی علیه انگلیس به نظر نمیرسد، کشورش در دوران ریاست وی بر سازمان امنیت به مکانی امنتر تبدیل شده باشد.
ایوانز جانشین خانم بولر اکنون با فهرستی از تهدیدها و چالشهای امنیتی روبروست.
گذشت زمان معلوم میکند آیا وی نیز قصد فدا کردن بیشتر آزادیهای مردم انگلیس را دارد یا اینکه از حل ریشهای مشکلاتی نظیر پیامدهای سیاست خارجی لندن حمایت خواهد کرد.