آریل کوهن
ترجمه: سیدسعید کلاتی
فصل رسواییهای سیاسی روسیه به اوج خود رسیده است. میخاییل پروخورف، سومین مرد ثروتمند روسیه (با ثروتی به ارزش ۱۸میلیارد دلار) روز سهشنبه، شانزدهم سپتامبر از شورای نظارتی حزب «سبب بر حق»- حزبی که در ماه ژوئن توسط خود او راهاندازی شده بود- برکنار شد. تا پایان هفته، این رسوایی در نظام سیاسی تکبعدی، ملتهب و شکننده روسیه عینیت یافت و بر وخامت جو سیاسی تحت تاثیر انتخابات ۲۰۱۲ افزود. وقتیکه ولادیسلاو سورکف- رییس دفتر دیمیتری مدودف- دستور شورش علیه بنیانگذار حزب «سبب برحق» را صادر کرد، بر همگان مسجل شد که او هیچ ابایی از رسوا کردن خائنان در هر مقامی ندارد. مخالفان تحت رهبری آندره بوگدانوف- استراتژیست سیاسی- و آندره دونایف - رییس حزب- بروز شکاف در روند رهبری دیکتاتورمآبانه پروخورف را محکوم کردند. آنها همچنین از حضور یِوگنی رویزمن – یکی از فعالان مبارزه با مواد مخدر- در شمار اعضای این حزب اعلام نارضایتی کردند. شبکههای تلویزیونی دولتی روسیه نیز به سرعت مواضع خود را تغییر دادند. حزب «سبب برحق» و رییس آنکه تا دیروز بسیار مثبت و متنفذ توصیف میشدند به ناگاه چهرهای دیگر به خود گرفتند و مورد انتقاد واقع شدند.
گزارشهای زیادی درباره محکومیتهای دادگاهی رویزمن و نحوه ثروتمند شدن پروخورف منتشر شدند. سهشنبه گذشته، پروخورف در یک کنفرانس مطبوعاتی نسبت به شورش قریبالوقوع علیه خود هشدار داد. این مولتی میلیونر، سورکف را به سازماندهی یک شورش برای ساقط کردن او از قدرت محکوم کرد. با متهم کردن سورکف به تلاش برای خصوصی کردن نظام سیاسی، پروخورف سرود انتقام سر داد. او همچنین تهدید کرد که درخواست ملاقات با نخستوزیر ولادیمیر پوتین و رییسجمهور مدودف را خواهد کرد و به آنها خواهد گفت که چه اتفاقاتی در حزب رخ داده است و اسناد لازم را در صورت لزوم در اختیار آنها قرار خواهد داد. پوتین قبلا اعلام کرده بود که قصد ملاقات با طرفداران دولت را ندارد. بعد از شورش از پیش تعیینشده کرملین در نشست آخر هفته این حزب، پروخورف از سمت خود به عنوان رهبر حزب کنارهگیری کرد. در واقع، او کاملا از حزب «سبب برحق» استعفا داد. با اعلام اینکه این حزب به عروسک خیمهشببازی کرملین تبدیل شده است از همراهان سابق خود خواست تا به صورت دستهجمعی از این حزب استعفا دهند تا یک جنبش سیاسی جدید را تشکیل دهند. در این فصل انتخاباتی، کرملین از مسیر همیشگی خود خارج شد تا مانع از شرکت یک حزب لیبرال واقعی در انتخابات مجلس دوما شود. در تابستان، وزارت دادگستری روسیه مانع از ثبتنام حزب PARNAS، که توسط کهنه سیاستمداران دموکراتیک دهه ۹۰ شامل میخاییل کاسیانوف، ولادیمیر میلوف، بوریس نمتسوف و ولادیمیر ریژکوف اداره میشود، شد. او همچنین با شرکت گری کاسپارف- قهرمان سابق شطرنج جهان- در انتخابات دوما مخالفت کرد. تا مدتها به نظر میرسید ورود پروخورف به صحنه سیاست تلاشی بوده است از جانب کرملین برای داشتن یک نامزد لیبرال قابل کنترل، اما ظاهرا این کنترل عمر کوتاهی داشته است. بعد از نافرمانی پروخورف و اتهامات او در مورد کنترل بسیار دقیق سیاستمداران، او خود را از پوشش سیاسی افرادی که تا دیروز از وی حمایت میکردند، خارج کرد.
سالها از آخرینباری که یک میلیاردر به نظام سیاسی روسیه حمله کرد، میگذرد؛ اما پروخورف از دلیل خوبی برای نگرانی در مورد ثروت و شاید جان خود برخوردار است. هیچیک از حملات قبلی ختم به خیر نشدهاند. مثلا میخاییل خودورکوفسکی تا قبل از در افتادن با پوتین، رییس شرکت نفتی YUKOS محسوب میشد، اما بلافاصله شرکت وی مصادره شد و خودورکوفسکی راهی زندان شد. پروخورف در حال حاضر رییس گروه اونکسین – یک شرکت سرمایهگذاری خصوصی- با دارایی حدود ۲۵میلیارد دلار است. او همچنین مالک شبکههای نیوجرسی نیز است. به رغم امتیازات اندک در روسیه، او هنوز یکی از ثروتمندترین مردان این کشور است. با داشتن تجربه یک دهه زندگی تحت شرایط دیکتهشده توسط پوتین، هنوز معلوم نیست که آیا پروخورف تاب مقابله با آشفتگی سیاسی فعلی را دارد یا خیر. او یا باید به شکست خود معترف شود یا ادامه این مبارزه ممکن است به از دست دادن هر آنچه دارد، ختم شود؛ حتی برخی ناظران معتقدند او باید به اردوگاههای کار اجباری فرستاده شود؛ در حالیکه این همیشه یک گزینه ممکن بوده است اما من معتقدم کرملین به یک خودورکوفسکی جدید برای قربانی کردن نیاز دارد. در راستای تلاش دولت اوباما در از سرگیری روابط با روسیه، کاخ سفید از شدت انتقاداتش در باب نقض آزادیهای سیاسی در روسیه کاسته است. با این حال همانطور که بنیاد هریتیج و سایرین هشدار دادهاند، اعتماد آمریکا به مدودف به عنوان نماینده اصلی دموکراسی شدن روسیه، واشنگتن را در موقعیت ضعیفتری نسبت به مسکو قرار خواهد داد. گذشته از اینها، با ظهور جبهه همه طرفداران پوتین، این کشور بیشتر به سمت سیاست متمرکز حرکت خواهد کرد. صاحب بعدی کاخ سفید پس از انتخابات نوامبر ۲۰۱۲ با این روسیه جدید سر و کار خواهد داشت که خیلی شبیه به روسیه قدیمی است.