مهدی مصطفوی، قائم مقام وزیر امور خارجه در گفتگویی با الشرقالاوسط دیدگاههای مقامات ایران را در قبال مسائلی همچون بحران سیاسی در لبنان، روابط ایران با سوریه، مذاکره با آمریکا و برنامه هستهای ایران تشریح کرده است. او در این مصاحبه با تاکید بر این که "تصور نمیکند تهدید ایران به تحریمهای جدید چیزی بیش از یک تهدید باشد" یادآور شده که ایران تجربه بسیار خوبی از مقاومت در برابر تحریمها دارد و اگر چه مایل نیست با تحریم مواجه شود اما خود را برای مقابله با آن آماده کرده است:
* ایران همواره متهم شده است که به حزبالله کمک مالی و نظامی میکند. سیدحسن نصرالله نیز پس از جنگ اسرائیل با لبنان اعلام کرد ایران به حزبالله پیشنهاد کمک مالی و نظامی داده است. آیا ایران همچنان به حزبالله کمک میکند؟
** من چنین چیزی که شما از قول نصرالله گفتید، نشنیدهام. ما پیشنهاد کمک به لبنان را خصوصا بعد از حمله صهیونیستها مطرح کردیم. ما علاقهمند به کمک و مشارکت در امر بازسازی لبنان هستیم. اما همواره و در همه موارد از حزبالله حمایت اخلاقی و سیاسی کردهایم چرا که حزبالله یک حزب سیاسی است که در دولت لبنان نیز حضور دارد و این مسئله نزد تمامی لبنانیها، و مسلمانان دنیا مورد احترام است. حزبالله یک گروه شجاع مقاومت است که در مقابل تهاجم اسرائیل مقاومت کرد و ما در ایران به این مقامات احترام میگذاریم. ایرانیها چه به صورت فردی و چه به صورت داوطلبانه همواره از حزبالله حمایت کردهاند. آنها کمکهای بلاعوضی برای کمک به لبنانیها تقدیم کردهاند. البته این مسئله تنها مختص به ایران نیست. بسیاری از کشورهای مسلمان در سراسر دنیا بخشی از منابع مالی خود را نظیر خمس، به لبنانیها میبخشند. این مسئله در جهان اسلام مرسوم است و تنها مختص به ایران نیست.
* اما برخی از احزاب داخلی و خارجی لبنان میگویند کمکهای ایران تنها به حزبالله اختصاص مییابد و به دولت لبنان نمیرسد. و این مسئله باعث شدت گرفتن مشکلات داخلی در لبنان شده است. پاسخ شما به چنین ادعایی چیست؟
** پس از پایان یافتن حمله اسرائیل به لبنان من عضو اولین هیات ایرانی بودم که به لبنان فرستاده شد. در اولین گام ما با "فواد سینیوره" نخستوزیر لبنان ملاقات کردیم و توافقهایی در زمینه بازسازی مدارس، جادهها و نیروگاههای لبنان حاصل شد. پس از آن ما درباره این موارد با دولت لبنان نیز گفتگوهایی انجام دادیم. در آن زمان برنامه زمانی برای اجرای این پروژهها مقرر شد. البته هستند ایرانیهایی که به طور داوطلبانه سعی میکنند به مردم لبنان کمک کنند.
* شرایط در لبنان همچنان بحرانی است. ایران چگونه میخواهد با پادرمیانی میان گروههای مختلف لبنانی این مشکل را حل کند؟
** ما تمام تلاش خود را برای برقراری ثبات در لبنانی که در برابر اسرائیل ایستاده است، خواهیم کرد. متاسفانه امروز لبنان تحت فشار صهیونیستها است. بنابراین هر چه ثبات در این کشور بیشتر باشد، ایران نیز خشنودتر خواهد بود. من معتقدم لبنانیها آنقدر باهوش و با توانا هستند که بتوانند خودشان مشکلشان را حل کنند. ترور رفیق حریری حادثه بدی برای لبنان بود اما این موضوع نباید باعث افزایش مشکلات در این کشور شود. به اعتقاد من گروههای لبنانی میتوانند با هم مذاکره کنند و مشکلاتشان را حل نمایند. البته هرگونه پادرمیانی دیگر کشورها باید با لحاظ کردن منافع مردم لبنان انجام شود. و ایران نیز تا کنون منطبق بر این رویکرد تمام تلاش خود را انجام داده است.
* موضوع این درباره برگزاری دادگاه بینالمللی چیست؟ این مسئله اختلاف اساسی میان گروههای لبنانی است.
** موضوع ما این است که گروههای لبنانی در کنار یکدیگر بنشینند و درباره مشکلاتشان مذاکره کنند. آنها باید منافع دراز مدت لبنان را تعریف و تشریح کرده و بر اساس منافع مردم لبنان تصمیمگیری کنند. نتیجه هر چه باشد تهران به آن احترام خواهد گذاشت.
* در دوره اخیر شاهد بهبود روابط خارجی ایران بودیم. اما برخی معتقدند سوریه باری بر دوش ایران است و روابط ایران با سوریه بر مناسبات ایران با دیگر کشورها تاثیر منفی میگذارد. مناسبات ایران با سوریه را چگونه ارزیابی میکنید؟
** همواره تنشهای کوچکی در روابط کشورهای همسایه در منطقه وجود داشته است اما توجه تمامی کشورها باید بر توافق میان کشورهای منطقه باشد. نقاط توافق میان کشورهای نظیر ایران، سوریة، مصر و عربستان صعودی، بسیار بیشتر از اختلافنظرها است. ایران و سوریه درک دو طرف خوبی از یکدیگر دارند و ما به هیچ عنوان سوریه را باری بر روی دوش خود فرض نمیکنیم.
* زمزمههایی در برخی محافل در واشنگتن وجود دارد که باعث میشود تا ایران روابط خود را با سوریه کاهش دهد. این موضوع صحت دارد؟
** تلاش برای آسیب رساندن به روابط میان کشورهای منطقه با هدف محقق شدن منافع آمریکا، از سیاستهای قدیمی و مشهور واشنگتن است. اما اگر هدف این سیاست کاشتن بذر نزاع و اختلاف میان ایران و سوریه است، این قصد آنها نشان از نظریات نادرست آنها دارد. آنهایی که این مسئله را مطرح میکنند منطقه را نمیشناسند و درک درستی از آن ندارد. روابط ایران و سوریه پس زمینهای تاریخی داشته و دارای ریشههای عمیق است. ما روابط خود با سوریه را فدای برقراری روابط آمریکا نخواهیم کرد.
* ایران همواره آمریکا را به عقبنشینی از عراق فرا خوانده است. در حالی که عراق با مشکلات زیاد امنیتی، نظیر دریگری فرقهای میان شیعه و سنی و حملات تروریستی گروه القاعده و دیگر شبه نظامیان، دست و پنجه نرم میکنند. راه حل بحران عراق چیست؟ و آیا به نظر شما عقبنشینی آمریکا از عراق به تنهایی میتواند راه حل این بحران باشد؟
** مهمترین راه حل بحران عراق خروج تمامی نیروهای خارجی ا ز عراق است. اگر اینگونه شود؟ منظور این است که اگر عراقیها قدرت را به طور کامل در دست داشته باشند و خودشان بر شرایط مسلط باشند، برقراری امنیت و آرامش در عراق ممکن خواهد بود. عراق کشور تازه به دوران رسیده نیست. این کشور دارای تاریخ و تمدن است. عراقیها میتوانند خودشان مشکلاتشان را حل کنند اگر این شانس از سوی نیروهای اشغالگر به آنها داده شود. اطلاعات موجود نشان میدهد که عراق درگیر بحرانهای امنیتی است و تمامی بمبگذاریها در مناطق تحت کنترل نیروهای آمریکایی و انگلیس انجام میشود. اما با این حال آنها ایران را سرزنش میکنند .آنچه که مایه تاسف است این واقعیت است که عراقیهای بیگناهی زیر پرچم آمریکا کشته میشوند. اگر نیروهای اشغالگر در اسرع وقت عراق را ترک کنند اوضاع بهتر خواهد شد شیعیان و هم سنیها میدانند چگونه با هم همزیستی داشته باشند. چنانکه پیش از اشغال عراق نیز در این امر موفق بودهاند.
* علی لاریجانی مذاکره کننده ایران درباره بحران هستهای یاران با اتحادیه اروپا مذاکره میکنند. آیا پیش از برگزاری نشست شورای امنیت که درباره تحریمهای جدید تشکیل خواهد شد، این مذاکرات تضمینهایی را در بر داشته است؟
** به اعتقاد ما، که راهی جز این وجود ندارد، همیشه باب مذاکره باز است و ما آماده گفتگو هستیم. تحریمهای اقتصادی به دلایل بسیار اثرگذار نخواهند بود. یکی از آن دلایل این است که آنهایی که این تحریم را اعلام میکنند، خودشان بیشتر متضرر میشوند. غرب نگران منافع مادی خود است. فکر نمیکنم تهدید ایران با تحریمهای جدید، چیزی بیش از یک تهدید باشد و این تصمیمات کارآیی نخواهند داشت، چرا که تحریمها راه حلی برای حل مشکلات جاری به حساب نمیآیند. این مشکل میتوان از طریق مذاکره و گفتگو حل شود. ما تجربه بسیار خوبی از مقاومت در برابر تحریمها داریم. اگر چه ما دوست نداریم با تحریم مواجه شویم اما خودمان برای مقابله با آن آماده کردهایم. ما توانایهای زیادی در کشور داریم تا احتیاجاتمان را برآورده کنیم. از سوی دیگر دوستان بسیاری نیز در سرا سر جهان داریم. امروز جهان جای رقابت است و به همین خاطر است که تحریمها دیگر اثرگذار نخواهند بود.
* شما پیش شرطی برای آغاز گفتگو با آمریکا دارید؟
** امروزه شرایط برای گفتگو با آمریکا مناسب نیست و هیچ نیازی به برقراری رابطه با آمریکا وجود ندارد. در این زمان پیش شرط مسئله ما نیست. سالها پیش مسئله روابط با آمریکا مطرح بود و ایران شروطی را برای مذاکره با آمریکا مطرح کرد. امروز هم شرایط ما همان است که بیشتر اعلام کردیم. با این تفاوت که امروز زمینه مناسب برای مذاکره با این تفاوت که امروز زمینه مناسب برای مذاکره با آمریکا وجود ندارد.
* ممکن است برخی موضوع ایران اینگونه تحلیل کنند که ایران در حال وقتکشی است تا دوره ریاست جمهوری بوش تمام شده و دولتی دموکرات در آمریکا بر سر کار بیاید. و آن زمان شاید ایران مذاکره با دولت جدید آمریکا راحتتر باشد. نظر شما در رابطه با این تحلیل چیست؟
** امروزه دولت آمریکا زیر فشار زیاد، چه از داخل و چه از خارج، قرار دارد. وقت نیست که این مشکلات را برشمریم. امروز دولت بوش در نوعی سردرگمی قرار دارد و با قرار داشتن چنین دولتی در راس امور، هیچ جایی برای مذاکره و گفتگو وجود ندارد. ممکن است این شرایط زمانی محقق شود که دولت بوش بتواند موضعی منطقی اتخاذ کرده و عقلانی عمل کند. منظورم زمانی است که دولت آمریکا تحولات بینالمللی را درک کرده و درک حقیقی از خاورمیانه داشته باشد و به منافع کشورها احترام بگذارد. اگر چنین شرایطی محقق شود، آن زمان آماده خواهیم بود تا شرایط خود را برای حضور در گفتگو، اعلام کنیم. اما در حال حاضر دولت آمریکا بسیار سردرگم عمل میکند و زمان برای گفتگو مناسب نیست.
* ایران اعلام کرده است که فهرست مشوقهای ارائه شده از سوی اروپا مبهم است و به همین دلیل است که حاضر نیست غنیسازی را متوقف کند. هیچ تقاضایی از غرب و اروپا دارید تا در صورت برآورده شدن، غنی سازی را متوقف کنید؟
** موضوع ما همواره شفاف بوده است. ما همواره گفتهایم که فعالیتهای هستهای ما از جمله حقوق مسلم ما تحت پیمان "انپیتی" است. فعالیت ما در حال حاضر ادامه دارد و در آینده نیز ادامه خواهد داشت. مورد اساسی اختلاف ما با غرب این است که آنها میخواهند ایران فعالیت هستهای خود را متوقف کند و به دلیل غیر قانونی بودن این درخواست است که ایران آن را نمیپذیرد. هیچ جایی برای پذیرفتن این درخواست وجود ندارد چرا که بسیاری از کشورها در سراسر دنیا وجود دارند که به غنیسازی اورانیوم برای استفاده در مصارف صلحآمیز میپردازند. کشورهای غربی عنوان میکنند که فعالیتهای هستهای ایران باعث آغاز بحرانی بینالمللی و به خطر افتادن صلح جهانی میشود. این اظهارات خیلی عجیب و غریب است. چرا که ما همواره تحت پیمان"انپیتی" فعالیت کرده و همواره به بازرسان آژانس اجازه بازرسی از تاسیساتمان را دادهایم. تا به امروز نیز هیچ کدام از بازرسان سازمان ملل گزارشی از تخلف ایران از "انپیتی" یا تعهدات آژانس بینالمللی انرژی اتمی ارائه نکردهاند. آنها همواره فعالیتهای هستهای ایران ماهیتی صلحآمیز دارد. نباید فعالیتهای هستهای ما با اظهاراتی نظیر ماهیت بحرانساز آن جنبه بینالمللی پیدا کند. عقیده ما این است که کشورهای 1+5 نمیخواهند کشوری مانند ایران و غنیسازی اورانیوم را ادامه دهد. چرا که غنیسازی تکنولوژی بسیار مهمی برای پیشرفت و توسعه کشور محسوب میشود. از آنجایی که فعالیتهای ما تحت قوانین بینالمللی انجام میشود، طبیعی است که نخواهیم از موضعمان در ادامه غنیسازی؛ عقبنشینی کنیم. ما از این متعجبیم که شورای امنیت سازمان ملل که وظیفهاش ممانعت از وقوع بحرانهای جهانی است هیچ واکنش نسبت به اظهارات علنی نخست وزیر اسرائیل مبنی بر توانایی هستهای نظامی اسرائیل، نشان نمیدهد. چرا شورای امنیت در واکنش به این اعلام رسمی سکوت کرده و اقدامی نمیکند؟ چطور میشود که چنین اعلامی ماشه بحرانهای جهانی را نمیکشد؟ هر کسی از موضع منصفانه به این مسائل بنگرد متوجه اعمال تبعیض و استانداردهای دوگانه خواهد شد.