احزاب سیاسی ایران (بخش صد و سی‌ام)

مطبوعات وابسته
مجمع روحانیون مبارز ارگان رسمی داشته و برای اولین بار روزنامه «سلام» در مهر 1369، به عنوان انعکاس دهنده دیدگاه های این تشکل، به خانواده مطبوعاتی کشور پیوست و در تیر 1378 به دلایل مختلف از جمله انتشار نامه محرمانه وزارت اطلاعات، شکایت های متعدد مطبوعاتی، حرکت در جهت مخالف مصالح کلی نظام و ... توقیف شد که این امر نشان از انحراف آن روزنامه از اهداف اولیه داشت.(1)
بعد از توقیف «سلام»، روزنامه «بیان» دیدگاه های مجمع را منتشر می کرد. و پس از توقیف این روزنامه نیز، برخی از اعضای شورای مرکزی مجمع روحانیون مبارز، روزنامه «آفتاب یزد» را ارگان غیر رسمی مجمع روحانیون به حساب آورده اند. «منتجب نیا» در این ارتباط می گوید:
«روزنامه های «سلام» و «بیان» که توقیف شدند به عنوان ارگان غیر رسمی مجمع روحانیون بودند که توسط اعضای مجمع، یعنی آقایان خوئینی ها و محتشمی انتشار می یافت و عموماً دیدگاه های مجمع در این روزنامه ها درج می شد. بعد از آن هم در حال حاضر روزنامه «آفتاب یزد» ارگان غیر رسمی مجمع روحانیون است.»(2)
وی در پاسخ به این سوال که چرا مجمع تاکنون ارگان رسمی نداشته و ندارد؟ می گوید:
«از اول، سیاست خودمان بود؛ زیرا این کار را به مصلحت مجمع روحانیون نمی دانستیم؛ آن هم به این دلیل که مجموعه اعضای شورای مرکزی ممکن است به رغم وجود وجوه مشترک دینی آنها، از سلیقه های مختلف برخوردار باشند و همین روزنامه داشتن می تواند محل بروز و ظهور سلیقه ها و گرایش ها باشد. وقتی 25 نفر دیدگاه های شان در روزنامه جمع شود منجر به اختلاف نظر می شود. مدیر مسئول روزنامه نیز باید دیدگاه های همه را جلب کند، اما آقای خوئینی ها مستقلاً «سلام» را اداره می کرد و به طور غیر رسمی دیدگاه های مجمع را هم درج می کرد.(3)
با وجود این، مجمع روحانیون دارای یک خبرنامه داخلی با طبقه بندی محرمانه است که از سوی کمیته سیاسی منتشر می شود. مجوز انتشار این بولتن را وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پس از ارائه مدارک لازم در تاریخ 28 مهر 1375صادر کرده است.(4)
خبرنامه مزبور عموماً برای اعضا، افراد مرتبط، هواداران مجمع روحانیون، ائمه جمعه و جماعات و شخصیت های نظام جمهوری اسلامی ارسال می گردید.(5)
گروه‌ها و احزاب نزدیک به مجمع روحانیون مبارز
مجمع روحانیون مبارز پس از تحولات صورت گرفته در آرایش نیروها و احزاب سیاسی و اجتماعی کشور پس از دوم خرداد 1376، جزو اصلاح طلبان یا دوم خردادی ها محسوب شده، با گروه های زیر نزدیکی و همسویی دارد:
1- اتحادیه انجمن های اسلامی دانشجویان سراسر کشور (دفتر تحکیم وحدت)؛
2- حزب جبهه مشارکت ایران اسلامی؛
3- سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران؛
4- مجمع نیروهای خط امام(ره)؛
5 - حزب کارگزاران سازندگی؛
6 - جمعیت زنان جمهوری اسلامی ایران؛
7- مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم؛
8 - حزب همبستگی ایران اسلامی؛
9- مجمع نمایندگان ادوار مجلس شورای اسلامی؛
10- نمایندگان خط امام مجلس شورای اسلامی؛
11- انجمن اسلامی معلمان ایران؛
12- انجمن اسلامی مدرسان دانشگاه ها؛
13- انجمن اسلامی جامعه پزشکی ایران؛
14- حزب اسلامی کار؛
15- مجمع اسلامی کارمندان؛
16- انجمن اسلامی مهندسان ایران؛
17- مجمع اسلامی بانوان؛
18- خانه کارگر
خط‌مشی کلی
مجمع روحانیون مبارز به عنوان یک تشکیلات دینی و سیاسی در ابتدای تأسیس، تبیین و ترویج آرمان های معمار و بنیانگذار جمهوری اسلامی، امام خمینی(ره) را خط مشی خود اعلام کرد و بیان کرد که در تشکل جدید بیشتر و بهتر می تواند خدمتگزار انقلاب اسلامی باشد. اعضای موسس، در اولین بیانیه خود که در یکم فروردین 1367 منتشر شد، عمده ترین اهداف خود را دفاع از محرومان و مستضعفان، پشتیبانی از نهادهای اجرایی پیرو خط امام(ره) و اقتدار بخشیدن به مجلس شورای اسلامی اعلام کردند.
با پیروزی سیدمحمد خاتمی (عضو مجمع روحانیون) در دوم خرداد 1376، طرفداران رئیس جمهور جبهه دوم خرداد را تشکیل دادند که به همراه مجمع روحانیون مبارز هجده گروه را شامل می شد. جبهه دوم خرداد محور فعالیت خود را حمایت از برنامه های رئیس جمهور مبنی بر توسعه سیاسی، جامعه مدنی و اصلاحات قرار داد.
مجمع نیز با پشتیبانی کامل از برنامه های دولت خاتمی در عمل بر نوعی از اصلاح طلبی در خط مشی کلی خود تأکید ورزید و با حضور در جبهه اصلاح طلبان در مقابل اصولگرایان قرار گرفت. خط مشی مجمع روحانیون مبارز در ابعاد فرهنگی، اقتصادی و سیاسی را می توان به شرح زیر طرح کرد:
1- فرهنگی
از ابعاد اصلاح طلبی کاربردی که در حوزه مسائل فرهنگی برای تحقق پروژه توسعه سیاسی از سوی دولت آقای خاتمی در پیش گرفته شد، صدور مجوزهای فراوان برای گسترش کمی فعالیت های مطبوعاتی بود. پس از مدتی مشخص شد که برخی از آن جراید، ضمن ارتباط با بیگانگان با هدف قرار دادن امنیت و وحدت ملی کشور، براندازی نظام جمهوری اسلامی و استحاله فرهنگی آن را در پیش گرفته اند، در حالی که با محرز شدن برنامه های براندازانه تعدادی از مطبوعات، قوه قضائیه آنها را توقیف کرد، مجمع روحانیون مبارز با صدور بیانیه شدیداللحنی در (14 تیر 1379) به توقیف انتشار آنها واکنش نشان داد: «حرکت نسنجیده ای که از چندی پیش با حمله به مطبوعات و بستن آنها به بهانه های غیر قانونی آغاز شد، به توقیف بیش از نوزده نشریه در فاصله کوتاهی انجامید که شاید در هیچ نقطه جهان سابقه نداشته است. توقیف روزنامه «بیان» ضربه ای دیگر بر حیثیت و اعتبار نظام و لطمه ای بر آزادی های مصرح در قانون اساسی است.»(6)
مجمع روحانیون مبارز از ابتدای تأسیس تا آستانه هفتمین دوره ریاست جمهوری بر فعالیت های فرهنگی مبتنی بر آموزه های دینی و ارزش های انقلاب اسلامی تأکید می ورزید، اما بعد از آن با تمایل به مشی دیگر گروه های اصلاح طلب، مشی فرهنگی مبتنی بر تساهل و تسامح دولت اصلاحات را به نحوی تأیید می کرد.
2- اقتصادی
خط مشی اقتصادی مجمع روحانیون، از بدو تأسیس تاکنون، در گذر زمان دچار تحول اساسی شده است. در ابتدای تأسیس، نگرش کلی این تشکل روحانی در حوزه اقتصاد، محوریت دولت و تمرکزگرایی شدید در مالکیت کلان اقتصادی جامعه بود، اما در حال حاضر به اقتصاد بازار آزاد و مالکیت خصوصی در بخش کلان اقتصادی گرایش یافته است.
3- سیاسی
مجمع روحانیون مبارز در ابتدای شکل گیری، در مسائل سیاست داخلی و خارجی به صورت تند و رادیکال موضع می گرفت. اما پس از دوم خرداد 1376 مجمع روحانیون با دوری جستن از رفتارهای انقلابی، ضمن تأکید بر تنش زدایی در حوزه سیاست خارجی و در پیش گرفتن توسعه سیاسی، نوعی رفتار مسالمت آمیز را پیشه تشکیلات خود ساخته است. کروبی دبیر قبلی مجمع روحانیون در بهمن 1379 در برنامه ای از شبکه چهار سیمای جمهوری اسلامی اعلام کرد: «با توسعه سیاسی بسیار موافقیم و در این راستا هم تلاش داشتیم و اصولاً از انحصارطلبی و دگم بودن و اینکه یک سلیقه حاکم بر جامعه باشد، می خواهد راست باشد، می خواهد نام دیگر داشته باشد، موافق نیستیم.»(7)
پی‌نوشت‌ها در دفتر نشریه موجود است.