بحران قبرس تا جائی بالا گرفت که در سال 1974 گارد ملی یونانیتبار قبرس در یک عملیات از پیش طراحی شده که مورد حمایت رژیم نظامی یونانی قرار داشت دولت دو نژاده این جزیره را بمنظور الحاق رسمی قبرس بر قلمرو حکومت یونان با یک کودتای نظامی سرنگون ساخت، رهبری این کودتا را شخصی بنام (بنکوس سامسون) که یکی از عاملان رژیم نظامی یونان بر عهده داشت. اسقف ماکاریوس رئیسجمهور یونانیالاصل حکومت دونژادی قبرس که خواستار استقلال این جزیره بوده است در جریان کودتا از کشور گریخت و سربازان رژیم کودتا در مرز دو بخش شمالی و جنوبی قبرس (موسوم به خط آتیلا) بحال آمادهباش درآمدند. هنوز ژنرالهای حاکم بر یونان در رویای فتح کامل قبرس بودند که تنها یک هفته پس از کودتا ارتش ترکیه (زمان نخستوزیری بلنت اجویت) 25000 سرباز ترک را با سلاحهای سبک و سنگین از طریق دریا و هوا وارد بخش ترکنشین قبرس (شمال جزیره) کرد و بتدریج تا 40 درصد خاک این جزیره را به تصرف خود درآورد. دولت ترکیه که بنظر میرسید کاسه صبرش لبریز شده بود، اقدام خود را با استناد به متن موافقتنامه سهجانبه لندن و زرویخ که به امضای نمایندگان یونان، ترکیه و انگلیس رسیده بود، انجام داد. دولت ترکیه پس از پیاده کردن نیرو در قبرس اعلام کرد سربازان ترکیه تا تضمین امنیت کامل اتباع ترک قبرس از جزیره خارج نخواهند شد. با ورود نیروهای ترکیه به قبرس کنگره آمریکا حمایتهای خود را از رژیم ترکیه به مدت 4 سال تا 1357 قطع کرد و دولت ترکیه نیز به تلافی آن متقابلا پایگاههای آمریکا در شهر «آدانا» را تعطیل و آمریکائیان مستقر در آن را اخراج کرد، پس از این حادثه اوضاع منطقه بغرنجتر شد و به همین نسبت بر سستی و شکنندگی طرحهای سازمان ملل نیز افزوده گشت بطوریکه این سازمان در طول مدت 9 سال گذشته تاکنون نتوانسته طرفین درگیر را به یک سازش محدود متقاعد سازد و هنوز هم بیش از 18 هزار سرباز ارتش ترکیه در شمال قبرس و در منطقه ترکنشین این جزیره مستقر میباشند و این خود سمبلی از یأس و بیاعتقادی نسبت به اقدامات سازمان ملل بحساب میآید.
بهرحال سربازان ترکیه پس از وقوع کودتای نافرجام یونانی با ورود خود به قبرس عملا این جزیره را به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم کرده و «رئوف دنکتاش» را که تا این زمان رهبر با نفوذ ترکهای قبرس بشمار میآمد، بعنوان رئیسجمهوری بخش ترکنشین قبرس منصوب کردند و بخش شمالی شهر نیکوزیا پایتخت جزیره قبرس را بعنوان پایتخت حکومت خود انتخاب کرده نام آنرا «لفکوشا» نهادند. ماکاریوس نیز که از زمان استقلال جزیره در سال 1360 تا قبل از کودتا رئیسجمهوری تمامی خاک قبرس محسوب میشد، از سال 1354 و بدنبال شکست کودتا و ورود نیروهای ترکیه مجدداً به قبرس بازگشت. ولی از این پس تنها حق ریاست بر بخش یونانینشین این جزیره را داشت. در واقع اقدام نظامیان یونان که بمنظور «یونانیزه» کردن قبرس و خارج کردن ترکها از صحنه سیاست انجام شد، نتیجه عکس داد و دولت دونژادی این جزیره را که تحت ریاست ماکاریوس یونانیتبار بر کل قبرس حکومت میکرد، به یک دولت ضعیفتر که تنها بر جنوب قبرس حاکم گردید مبدل ساخت.
باین ترتیب جزیره کوچک قبرس قدم به قدم بسوی تجزیه پیش میرفت، ترکها رفته رفته به قسمت شمالی و یونانیها نیز به قسمت جنوبی جزیره کوچ داده شدند و مرز این دو بخش نیز بصورت مرز دو سرزمین خودمختار درآمد. ماکاریوس در 23 بهمن سال 1356 چند ماه قبل از مرگ خود برای پایان دادن به مناقشات قبرس موافقتنامهای را با رئوف دنکتاش رهبر ترکهای قبرس به امضا رساند. طی این موافقتنامه یک «جمهوری فدرال دوجامعهای» در قبرس تاسیس شد. این نظام تقریباً شبیه همان نظامی است که در آغاز استقلال قبرس توسط انگلیسیها بعنوان «حکومت دونژادی» در این جزیره برقرار گردید. لکن در این موافقتنامه ظاهراً امتیازات بیشتری به ترکها از نظر آزادی فعالیت در جامعه تعلق گرفته بود.
ماکاریوس در اواخر 1977 فوت کرد و «اسپیریوس کیپریانو» بمدت 5 سال به ریاست جمهوری بخش یونانی قبرس برگزیده شد. (اسفند 1356) اما وی و رئوف دنکتاش رهبر ترکهای قبرس از همان بدو امر بر سر نوع تفسیر واژه «جمهوری فدرال دوجامعهای» اختلاف نظر داشتند. یونانیها معتقدند که ترکها سعی کردهاند بتدریج «جمهوری دوجامعهای» را در عمل به «جمهوری دومنطقهای» تبدیل کرده و با کمک ارتش ترکیه به تقویت حضور نظامی خود بپردازند و از این طریق قبرس را تجزیه کرده و عملا به دو کشور مجزا از یکدیگر تبدیل نمایند. ترکها نیز میگویند یونانیها همواره با تکیه بر مساله توازن جمعیت که اکثریت با آنان است، میکوشند سیادت و سلطه خود را بر قبرس حفظ کرده و به هر ترتیب حقوق ترکها را نادیده بگیرند و آنان را بتدریج از صحنه سیاست کنار بزنند.
کیپر یانو در بهمن ماه سال 61 نیز یکبار دیگر برای مدت 5 سال به ریاست جمهوری بخش یونانینشین انتخاب شد و روند اختلافات نیز همچنان ادامه یافت تا اینکه در اواخر آبان ماه سال 62 ترکها رسماً حکومت جداگانه خودمختار خود را اعلام کردند. در حال حاضر قبرس به دو بخش ترکنشین تحت ریاست جمهوری رئوف دنکتاش و یونانینشین تحت ریاست جمهوری کیپر یانو تقسیم شده است. ادامه دارد...