گروه بینالملل: بیش از صد هزار تن از شهروندان سکولار ترکیه، روز گذشته در استانبول گرد هم آمدند و با دادن شعار علیه دولت اسلامی اردوغان که اخیرا با انتقادات تندی از سوی ارتشیان مواجه شده است، از دیدگاه ارتش حمایت کردند.
این دومین تظاهرات بزرگ علیه حکومت در دو هفته گذشته بود و مبین یک تقسیمبندی عمیق و اساسی میان اردوگاه اسلام و سکولاریسم در جامعه ترکیه است. بیش از 300 هزار نفر از شهروندان سکولار ترکیه دو هفته پیش در آنکارا دست به تظاهرات زده بودند. تظاهرکنندگان در استانبول پرچمهایی را با خود حمل میکردند که بر روی آن شعار ذیل نوشته شده بود:
«ترکیه سکولار است و سکولار باقی میماند». تظاهرکنندگان که آوازهای ملی میخواندند، خواهان استعفای دولت اردوغان شدند.
احمد یورداکول کارمند 63 ساله بازنشسته میگوید: دولت اردوغان دشمن آتاتورک است. آنها (اسلامگرایان) میخواهند ترکیه را به قرون وسطی سوق دهند.
همچنین تلویزیون ترکیه صحنههایی را نشان داد که در آن پرچمهای قرمز رنگ ترکیه در منطقه کاگلدیان پراکنده شده بود. این پرچمها همه جا روی آدمها، ماشینها، موتور سیکلتها و حتی ساختمانها به چشم میخورد. این تظاهرات از یک هفته پیش تدارک دیده شده بود اما از زمانی که دولت اردوغان اخطار شدید ارتش را نشنیده گرفت و آن را در یک دولت دموکراتیک غیرقابل قبول خواند، به خیابانها کشیده شد.
عبدالله گل کاندیدای حزب حاکم و وزیر امور خارجه فعلی روز جمعه در کسب پیروزی در دور اول شکست خورد. این رایگیری که در مجلس صورت گرفت از سوی اسلامگرایان به تنش کشیده شد.
بیشتر وکلای مخالف دولت رایگیری را بایکوت کرده و اعتبار آن را در دادگاه قانون اساسی زیر سوال بردند.
ارتش که خود را حامی و نگهبان نظام سکولار میداند و از سال 1960، 30 کودتا علیه دولتهای وقت تدارک دیده است، جمعه شب اعلام کرد که شجاعانه ایستادگی خواهد کرد و مشتاق ایفای نقش آشکارتری در این فرایند است. برخی این بیانیه را اولتیماتوم به دولت تفسیر کردهاند که به دنبال اجرای سیاستهای اسلامی است.
آتاتورک در سال 1923 و پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی یک سیستم اصلاحات سکولار را طراحی کرد که در نهایت به تحمیل قوانین غربی مملکت انجامید. مهمترین این قوانین جایگزینی رسمالخط لاتین به جای الفبای عربی، ممنوعیت حجاب اسلامی و اعطای حق رای به زنان بود.
اما حزب حاکم از مدارس دینی حمایت کرده و کوشیده تا ممنوعیت حجاب اسلامی را در ادارات و مدارس دولتی لغو کند. سکولاریستها همچنین با همسر گل که با حجاب کامل همراه وی در مجامع عمومی شرکت میکند، مخالفند.
صاحبنظران بر این عقیدهاند که انتخابات آتی، کشور را به سوی قطبی شدن پیش میبرد که فعلا از ثبات نسبی سیاسی و اقتصادی بهرهمند و به دنبال عضویت در اتحادیه اروپاست. البته گفتنی است که اتحادیه اروپا ترکیه را تحت فشار گذاشته تا نفوذ ارتش در سیاست را کم کند.