مریم عربی - محسن غضنفری
چندی پیش در انگلستان تعداد زیادی از مردم توسط یک رسانه مورد هتک حرمت، توهین و افترا قرار گرفتند و مکالمات خصوصیشان بدون توجه به خواسته آنها شنیده شد. اکنون بسیاری از چهرههای سرشناس ملی انگلستان که زندگی شخصیشان همواره مورد توجه مطبوعات و رسانهها قرار داشته است، در مقابل روپرت مرداک غول رسانهای جهان و مسبب اصلی حوادث فوق، قد علم کردهاند.
هیو گرانت و استیو کوگان از ستارههای سرشناس سینما، جی. کی. رولینگ نویسنده مجموعه کتابهای پرفروش هری پاتر و والدین دختری که در سال 2002 در جریان دسترسی غیرقانونی به پیامهای تلفنی-اش به قتل رسید، در میان افرادی قرار دارند که قرار است در دادگاه و در کمیته تحقیق و بررسی اخلاقیات در فضای رسانهای انگلستان علیه مرداک و روزنامه «اخبار جهان» شهادت بدهند. کمیته مذکور، یک گروه قضایی است که میتواند درباره نحوه تهیه اخبار و گزارش توسط رسانهها در انگلستان اعمال نظر کرده و تغییرات جامع و گستردهای را در این خصوص پیشنهاد بدهد.
نتیجه تحقیق و بررسی این کمیته در رسانههای ملی انگلستان منتشر میشود و افرادی که حریم خصوصی آنها مورد تجاوز رسانهای قرار گرفته است، میتوانند در یک برنامه تلویزیونی حاضر شده و شانس دفاع کردن از خود و به مبارزه طلبیدن کسانی را پیدا کنند که مطالبی را به ناحق درباره آنها منتشر کردهاند.
گری کوپر مدرس دانشگاه لانکستر واقع در شمال انگلستان و مولف کتاب «چهرههای ملی، زندگیهای شخصی» میگوید: «این نخستین باری است که چهرههای سرشناس انگلستان میتوانند از حیثیت خود دفاع کرده و به رسانههایی که به آنها بیاحترامی کردهاند، ضربه بزنند.»
او اضافه میکند: «من فکر میکنم این کار تاثیر مثبتی خواهد داشت و رسانهها برای مدتی هم که شده کمی عقبنشینی خواهند کرد.»
با این حال دیوید شربورن وکیل مدافع قربانیان حادثه شنود مکالمات تلفنی توسط روزنامه «اخبار جهان» به عنوان سخنگوی شاهدین ماجرا ضمن محکوم کردن این اقدامات غیراخلاقی میگوید که چنین اقداماتی نهتنها حریم شخصی قربانیان حادثه را در معرض خطر قرار میدهد، بلکه زندگیهای عدهای را نیز تباه میکند و حتی میتواند منجر به خودکشی قربانیان شود و اینها همه از پیامدهای تجاوزهای بیرحمانه رسانهای است.
شربورن اضافه میکند: «وقتی ژورنالیستها از میزان علاقه عمومی به برملا شدن رازهای زندگی خصوصی افراد سرشناس یا نزدیکان آنها صحبت میکنند، در واقع تجاوز بیرحمانه به حریم خصوصی این افراد را مجاز میدانند. تمام این مسائل از تاثیرات مخرب و پیامدهای آزاردهنده ژورنالیسم به شکل امروزی آن است.»
کمیته تحقیق و بررسی اخلاقیات در فضای رسانهای انگلستان زمانی تشکیل شد که ماجرای رسوایی شنود مکالمات تلفنی توسط روزنامه «اخبار جهان» متعلق به روپرت مرداک در جهان طنین انداخته بود. این روزنامه در ماه جولای سال جاری پس از اثبات اتهامات وارده در خصوص عدم رعایت قوانین و مقررات رسانهای تعطیل شد؛ اما این تعطیلی زمانی اتفاق افتاد که دیگر کار از کار گذشته بود و تعداد زیادی از افراد به خاطر جاهطلبی مسئولین این روزنامه متضرر شده بودند. اوج این بیاخلاقی رسانهای نیز در خصوص هک کردن تلفن دختربچهای به نام میلی داولر اتفاق افتاد که به شکلی مرموز به قتل رسید. مسئولین این روزنامه قصد خود را از انجام چنین اعمالی، دسترسی به اخبار داغ عنوان کردهاند.
کوپر ادعا میکند که افراد سرشناسی چون گرانت و سینا میلر که علیه روزنامه «اخبار جهان» شهادت میدهند، تنها میکوشند تا از طریق چنین فعالیتهایی همدردی عمومی را برانگیزند؛ حتی اگر این کار به قیمت برملا شدن رازهای بیشتری از زندگی شخصی آنها تمام شود. اما به عقیده وی ظاهر شدن این افراد در کنار قربانیان واقعی این حوادث، یعنی افرادی چون والدین میلی داولر میتواند در نگرش عموم افراد نسبت به این قضیه تغییراتی منفی ایجاد کرده و این دادگاه را به یک جنجال رسانهای تبدیل کند.
کوپر میگوید: «آنها از این طریق، اوضاع را برای خانواده میلی داولر و قربانیانی از این دست، سختتر میکنند.»
یکی از جدیترین اتهامات وارده به نشریه «اخبار جهان» این است که پوشش رسانهای زندگی خصوصی افراد سرشناس، برخی از اعضای خانوادههای آنها را به مرز خودکشی و حتی جنون رسانده است.
شربورن وکیل مدافع قربانیان تجاوزهای رسانهای ادعا میکند که ماکس موزلی قهرمان پیشین مسابقات فرمول یک جهان بر این باور است که خودکشی پسر 39 سالهاش به نام الکساندر به خاطر احساس حقارت حاصل از افشاگری روزنامه «اخبار جهان» در خصوص روابط جنسی وی اتفاق افتاده است.
شربورن سپس به پرونده گری فلیت کرافت بازیکن فوتبال اشاره میکند که زندگی او با یک افشاگری از سوی این روزنامه زیر و رو شده است. روزنامه «اخبار جهان» فاش کرده بود که او در حال خیانت کردن به همسرش است. در نتیجه این امر فرزندان فلیت کرافت در مدرسه دچار مشکل شدهاند و پدر رنجور و بیمار او پس از ابتلا به یک افسردگی حاد دست به خودکشی زده است.
مورد دیگر در خصوص شارلوت چرچ خواننده انگلیسیزبان است که در نوجوانی به شهرت رسید. شربورن میگوید که زندگی این خواننده به خاطر حضور دایمی ژورنالیستها مختل شده است. عکاسان این روزنامه دائما او را تعقیب میکنند. آنها در میان بوتههای داخل حیاط خانه چرچ دوربینهایی مخفی کار گذاشتهاند تا رفتو آمدهای او را کنترل کنند. روزنامهها به قدری درباره زندگی خصوصی او کنجکاو هستند که خبر باردار شدن چرچ را پیش از خبردار شدن والدین وی منتشر کردهاند. بدتر از همه انتشار اخبار مربوط به رسوایی اخلاقی پدر شارلوت چرچ توسط روزنامه «اخبار جهان» در سال 2005 بوده است. شربورن میگوید که کمی پس از انتشار این خبر، مادر چرچ دست به خودکشی زده که البته خوشبختانه نجات پیدا کرده است.
او اضافه میکند: «خبرنگاران این روزنامه لحظه به لحظه مادر شارلوت چرچ را تعقیب میکردند و با وجود شرایط حساس و ناراحتکنندهای که او در حال تجربه کردن آن بود، وی را وادار میکردند تا با آنها گفتوگو کند. در پایان هم به او پیشنهاد دادند که در ازای اعطای حق انحصاری انتشار اخبار مرتبط با این ماجرا به روزنامه «اخبار جهان»، تصاویر مستهجن مربوط به همسر وی را منتشر نخواهند کرد!»
کریس جفریز مردی که به اشتباه متهم به قتل مستاجر خود شده بود، نیز از جمله افرادی است که میخواهند علیه این روزنامه شهادت بدهند. به جز این موارد، همسر سابق یکی از بازیکنان مشهور فوتبال انگلستان، یکی از فعالین حقوق بشر، یک افسر پیشین ارتش و بسیاری از افراد سرشناس دیگر نیز در جمع شاکیان این روزنامه حضور دارند.
پرونده نشریه «اخبار جهان» و روپرت مرداک که در ابتدا یک شیطنت مطبوعاتی تلقی میشد، روز به روز ابعاد تازهتری را به خود میگیرد. این مسئله دیگر از یک خطای رسانهای فاصله گرفته و به یک بحران بزرگ و رسوایی ملی برای کشور انگلستان تبدیل شده است.