مناقشه اخیر پاکستان و امریکا که به تحریم کنفرانس صلح بن از سوی پاکستان منجر شده است واکنش مقامهای افغان را نیز در پی داشت. با اینکه پاکستان نقش مهمی در صلح و امنیت افغانستان دارد. سخنگوی کرزای در واکنش به تحریم کنفرانس بن از سوی اسلامآباد گفته است: تحریم کنفرانس بُن آلمان درباره آینده افغانستان از سوی اسلامآباد، هیچ تاثیرات منفی در پی نخواهد داشت. افزایش تنشها در حالی است که مقامهای امریکایی نیز حاضر به عذرخواهی بابت کشتن سربازهای ارتش پاکستان نیستند.
آمریکا: عذرخواهی نمیکنیم
دولت اوباما اعلام کرده که به حاکمیت پاکستان احترام میگذارد اما در مقطع فعلی که تحقیقات درباره حمله ناتو به سربازان پاکستانی به اتمام نرسیده، از این کشور «عذرخواهی» نمیکند. مارک تونر، سخنگوی وزارت خارجه امریکا به خبرنگاران گفت: «ما باید دریابیم که چه اتفاقی رخ داده، ما باید به حقیقت موضوع دست یابیم و تحقیقات در دست اقدام است.» تونر در پاسخ به سوال یکی از خبرنگاران مبنی بر امتناع امریکا از عذرخواهی از پاکستان چنین پاسخی را داد. وی افزود: امریکا این حمله را یک تراژدی برای مردم پاکستان میداند و امریکا در این خصوص ابراز همدردی کرده است. تونر گفت: هیلاری کلینتون از جمله نخستین افرادی بود که چندین ساعت پس از وقوع حادثه با همتای پاکستانی خود تماس گرفت و این نشاندهنده این حقیقت است که تا چه اندازه برای ما جدی است و ما فورا دستور انجام تحقیقات درباره این حادثه را صادر کردیم. وی ادامه داد: انجام تحقیقات نه تنها برای روشن شدن موضوع بلکه برای جلوگیری از وقوع حوادث مشابه در آینده انجام میشود. تونر درباره امتناع پاکستان از حضور در کنفرانس افغانستان در بن آلمان اظهار داشت: به نظر ما عدم شرکت پاکستان در این کنفرانس باعث تاسف است. ما معتقدیم حضور پاکستان هم برای منطقه و هم برای کشور همسایه افغانستان مهم است.
رد ادعاهای واشنگتن از سوی اسلامآباد
مقامات امریکایی در حالی ادعا کردهاند که قبل از حمله به نیروهای پاکستان سربازان ارتش اسلامآباد به سوی نیروهای ناتو شلیک کردهاند که اسلامآباد ادعا درباره اینکه نیروهای پاکستانی اقدام به تحریک نیروهای ناتو از طریق شلیک گلوله کردند را رد کرد. به گزارش روزنامه ایندیپندنت، پاکستان با عصبانیت نسبت به ادعاها درباره اینکه سربازان ارتش این کشور ابتدا به روی نیروهای ناتو و افغانستان آتش گشوده و به دنبال آن حملات هوایی ناتو موجب کشته شدن 24 سرباز پاکستانی شد، واکنش نشان داد. ارتش پاکستان به دنبال بالا گرفتن تنشها اعلام کرده که این حمله عمدی بوده و بدون تحریک قبلی انجام شده است. ژنرال اطهر عباس، سخنگوی ارتش پاکستان اظهار داشت: از سوی ما هیچ شلیکی صورت نگرفت. اگر شلیکی از سوی پاکستان صورت گرفته پس تلفات آن در سمت مقابل کجاست و تاثیر شلیکهای ما کجا قرار دارد. مقامات افغانستان مدعی شدند که پاکستانیها ابتدا شلیک را آغاز کردند و آنها را مجبور به فراخواندن پشتیبانی هوایی ناتو ساختهاند. سخنگوی ارتش پاکستان همچنین تاکید کرد که این کشور از پیش مختصات دو ایست بازرسی مرزی را که مورد حمله قرار گرفتند و در فاصله 300 متری از مرز واقع در خاک پاکستان قرار دارند را به نیروهای ناتو داده بود.
این ایست بازرسیهای مرزی در منطقه قبیلهنشین مهمند پس از آنکه ارتش پاکستان شبهنظامیان را در طول مرز به داخل افغانستان به عقب راند، ایجاد شد. یک مقام بلند پایه ارتش پاکستان گفت که حمله هوایی ناتو با وجود درخواستها برای متوقف شدن آن نزدیک به دو ساعت به طول انجامید. هنگامی که این حمله آغاز شد پیامی از طریق سلسله فرماندهی به مقر ارتش در شهر راولپندی فرستاده شد و به گفته این مقام ارتش در این هنگام مدیرکل عملیاتهای ارتش پاکستان با یک فرمانده نیروهای ناتو در افغانستان تماس گرفت و از وی خواست تا حملات متوقف شوند. مقام ارتش پاکستان تاکید کرد: ما هیچ پاسخی دریافت نکردیم. با وجود اینکه حملات هلیکوپترهای ناتو اثبات شده اما هنوز مشخص نیست که آیا جنگندههای ناتو نیز در این حمله دخیل بودهاند یا خیر. ارتش پاکستان مدعی است، دقتی که این حمله داشته نشان از حملاتی دارد که توسط جنگندهها صورت گرفته است. دنبال حمله مرگبار شنبه هفته گذشته توسط نیروهای ناتو پاکستان از ورود محمولههای تامینی ناتو به افغانستان جلوگیری کرد و دستور تخلیه پایگاه هوایی شمسی را که مورد استفاده هواپیماهای بدون سرنشین امریکا قرار داشت صادر کرد.
در همین حال وزیر امور خارجه پاکستان با اشاره به حمله هواپیماهای جنگی ناتو به سربازان این کشور که در مناطق مرزی پاکستان و افغانستان انجام شد، گفت که کشورش بهطور کامل روابط خود را با امریکا مورد بازنگری قرار میدهد. حنا ربانی، وزیر خارجه پاکستان در گفتوگو با روزنامه آلمانی «زوددویچه تسایتونگ» که متن کامل آن طی روزهای آتی منتشر میشود، گفت: حمله امریکا به سربازان ما قبل از هر چیز دیگری به معنی نادیده گرفتن قلمرو مرزی ما توسط امریکا است. وی گفت: این حمله نه فقط علیه سربازان پاکستان که زندگی خود را از دست دادند که علیه وحدت و یکپارچگی ارضی ما انجام شد و پاکستان نمیتواند چنین مسئلهای را به سادگی تحمل کند. حنا ربانی در ادامه با اشاره به رد دعوت برای شرکت در کنفرانس افغانستان در بن گفت: در شرایطی که نمیتوانیم از قلمرو خود حمایت و امنیتمان را تضمین کنیم چگونه میتوانیم امنیت کشور همسایه خودمان، افغانستان را تضمین کنیم.
ربانی در ادامه گفت: به نظر نمیرسد پاکستان بتواند توانمندی ایفای نقش مثبت در افغانستان را داشته باشد وی در ادامه افزود که کشورش بهطور کامل در روابط خود با امریکا تجدید نظر میکند. وی گفت: پاکستان همکاری خود با دیگر کشورها را مورد تامل قرار میدهد تا مشخص شود کدام همکاری مطابق منافع ملی و کدام یک مخالف این منافع است. ربانی افزود: منابع مالی واشنگتن نقش تعیینکنندهای در اداره امورکشورمان ندارد و این حمایتها از 300 میلیون دلار فراتر نمیرود و میتوان از آن چشمپوشی کرد. این مقام پاکستانی در ادامه گفت که کشورش علاقهای به دخالت در مسائل داخلی افغانستان و سیاستگذاریهای داخلی این کشور ندارد و همه آنها به خود افغانها مربوط است. ربانی تاکید کرد: مذاکرات صلح با طالبان تنها چیزی است که افغانها درباره آن تصمیمگیری میکنند، نه واشنگتن، نه برلین، نه لندن و نه حتی اسلامآباد.
موضع افغانستان
در همین حال سخنگوی رئیسجمهوری افغانستان اظهار داشت: تحریم کنفرانس بُن آلمان درباره آینده افغانستان از سوی اسلامآباد، هیچ تاثیرات منفی در پی نخواهد داشت. امل فیضی، سخنگوی حامد کرزای، رئیسجمهوری افغانستان در مصاحبه با شبکه خبری طلوع گفت که کنفرانس بُن آلمان درباره آینده افغانستان طبق برنامهریزی ادامه پیدا خواهد کرد و جامعه بینالملل تعهدات خود به افغانستان را پس از سال 2014 مورد بحث قرار خواهند داد. به نوشته روزنامه تریبیون، این در حالی است که کمیته امنیت ملی پارلمان پاکستان روز جمعه تصمیم دولت این کشور را برای حضور پیدا نکردن در کنفرانس صلح افغانستان در شهر بُن آلمان تایید کرد. سخنگوی کرزای خاطرنشان ساخت: پاکستان همواره گفته بود که بخشی از راهحل مشکلات افغانستان است و اگر این واقعا موضع پاکستان باشد، کشور باید اهمیت شرکت خود در کنفرانس بُن را درک کند. وی افزود: اما اگر پاکستان در کنفرانس شرکت نکند، تفاوتی ایجاد نخواهد شد. سخنگوی رئیسجمهوری افغانستان تصریح کرد: پاکستان تصمیم گرفته تا در این کنفرانس شرکت نکند. من یک بار دیگر تاکید میکنم که این مسئله هیچ اثر منفی در پی نخواهد داشت، چراکه دستور کار کنفرانس بهطور کامل متمرکز بر آینده افغانستان است.
وی افزود: البته بخشی از دستور کار متمرکز بر تلاشهای صلح افغانستان با گروههای مسلح مخالف با دولت این کشور خواهد بود و اگر پاکستان میخواهد ایفای نقش کند، کنفرانس به این کشور فرصتی ارایه خواهد داد. با وجود آنکه افغانستان تحریم کنفرانس بُن از سوی پاکستان را کماهمیت تلقی کرده است، اما بر طبق گزارشها حامد کرزای در تلاشی شکستخورده برای آشتی با شبهنظامیانی که از نفوذ سازمان اطلاعات پاکستان خارج شدهاند، به رهبران طالبان که در پاکستان زندگی میکنند پیشنهاد داده تا خانوادههایشان در افغانستان اسکان پیدا کنند. روزنامه گاردین به نقل از مقامات افغانستان گزارش داد که عدم تمایل شبهنظامیان برای به خطر انداختن خانوادههایشان که در پاکستان سرپناه دارند و تحت تسلط سازمان اطلاعات پاکستان زندگی میکنند، سبب شده تا تلاشهای رئیسجمهوری افغانستان برای پیدا کردن نمایندگانی برای انجام مذاکره به شکست بینجامد.
یک دیپلمات بلندپایه در کابل اظهار داشت که خانوادههای رهبران بلندپایه طالبان برخلاف اراده خود در خاک پاکستان در حال نقل مکان هستند و تحت بازداشت خانگی به سر میبرند. برای غلبه بر این مشکل دولت افغانستان با پشتیبانی ناتو طرحهای محرمانهای را برنامهریزی کرده تا تمام این خانوادهها را به مناطق محافظتشده در افغانستان منتقل کند. یک مقام بلندپایه دولت افغانستان اظهار داشت: چنین عملیاتی سخت است اما غیرممکن نیست. خط قرمز ما در اجازه ندادن به نیروهای امنیتی خود برای اجرای عملیات در خاک پاکستان است اما ما آماده هستیم تا به نقل مکان این خانوادهها بپردازیم. این عملیات یک عملیات به سبک جیمز باند نیست. وی با وجود آن تاکید کرد که تلاشها تاکنون نتیجهای نداشته و جدیدترین آنها نیز پس از ترور برهانالدین ربانی، رئیسجمهوری سابق افغانستان به حال تعلیق درآمده است.
یک مقام بلندپایه سابق دولت افغانستان که با نمایندگان شبهنظامیان در گذشته ملاقات انجام داده، گفت: خانواده تمامی فرماندهان طالبان در پاکستان است. وی افزود که سازمان اطلاعات پاکستان تلاش کرده تا تضمین کند همه مقامات بلندپایه طالبان خانوادههای خود را در پاکستان نگاه دارند.