نویسنده:علی قاسمی
همین جریان به نوعی نگاه لیبرالیستی در مورد فرهنگ را دنبال و تشویق میکردند. آنان هر نوع مداخله، برنامهریزی، کنترل و جهت دهی در حوزه فرهنگ را مخل فرهنگ و تخریب آن میدانستند، فرهنگ از مختصات مهم زندگی انسان است و بسیاری از بزرگان راه اصلاح یک مملکت را، اصلاح فرهنگ آن جامعه میدانند، امام راحل هم درباره جایگاه بنیادین فرهنگ در عرصههای مختلف می فرمایند« فرهنگ مبدا همه خوشبختیها و بدبختیهای یک ملت است» اما ساماندهی فرهنگ در جامعه نیازمند نزدیک کردن رویکردهای مختلف در مقوله مدیریت فرهنگی به یکدیگر است: با توجه به واقعیتهای موجود در جامعه، دو رویکرد عمده در قلمرو فرهنگ وجود دارد:
1- رویکردی که معتقد است حوزه فرهنگ، احتیاج به مدیریت ندارد. به عقیده این گروه حوزه فرهنگ، حوزه آزادی مطلق است و هیچگونه محدودیت و کنترل نباید برای آن قائل شد، دیدگاه غالب در علوم اجتماعی که متاثر از بحثهای موجود در غرب است همین دیدگاه را دنبال میکند این رویکرد در جمهوری اسلامی ایران هم مدافعانی دارد، اگر نگاه مسلط بر بسیاری از مدیران فرهنگی سالهای گذشته در مباحثی همچون تهاجم فرهنگی، ماهواره، مفاسد اجتماعی و ابتذال در حوزه هنر بویژه سینما به گونهای بود که هر وقت قرار میشد کاری انجام گیرد، همین جریان به نوعی نگاه لیبرالیستی در مورد فرهنگ را دنبال و تشویق میکردند. آنان هر نوع مداخله، برنامهریزی، کنترل و جهت دهی در حوزه فرهنگ را مخل فرهنگ و تخریب آن میدانستند، حتی برخی تعبیر میکردند که اینگونه محدودیتها روح هنر و خلاقیت را میسوزاند. این جریان در طول نزدیک به دو دهه اصلا بحث تهاجم فرهنگی را قبول نداشتند چه برسد به اینکه در تقابل آن گامی بردارند.
2- دیدگاه دوم کاملا بر عکس دیدگاه اول است، این جریان معتقد است که بیشترین حساسیت، نظارت و کنترل باید در حوزه فرهنگ انجام گیرد چون فرهنگ عنصر اصلی تمدنها و جوامع است، فرهنگ جهت تاریخ یک جامعه را تعیین میکند. نباید فرهنگ را به حال خود رها کنیم بلکه باید در صدد جهت دهی به امور فرهنگی از کانالهای مختلف باشیم یعنی همه عرصههای فرهنگی در سطوح پائین تا سطوح بالا به لحاظ کیفی مدیریت شود.
بنابراین مقام معظم رهبری که در جمع دانشجویان سمنان ناتوی فرهنگی را بیان فرمودند کاملا بجا و حساب شده آن را بیان کردند. چه خوب است این اجماع نسبی بین فرهیختگان و مدیران حوزه فرهنگ ایجاد شود و به باور مشترک برسند. این عرصه البته دارای حساسیتها و مقتضیات ویژهای است که رهبری معظم انقلاب نیز بر آن تاکید داشتهاند عدم توجه به این اقتضائات میتواند هر گونه اقدامی در این زمینه را پیشاپیش محکوم به شکست سازد. همانگونه که پیمان نظامی ناتو از آخرین دستاوردهای دانش نظامی برای سیطره زورمدارانه در دنیا بهره جویی کرد، ابزارهای ناتوی فرهنگی نیز از پیچیدگیهایی برخوردار است که مقابله با آن نیازمند ارزیابی دقیق از آن و جست و جوی روشهای عملیات فرهنگی موثر و صد البته مبتنی بر مبانی غنی اسلامی است . شواهد کافی از اهتمام دولت نهم بر آغاز اقدامات فرنگی ایجابی و سلبی در این مجاهده عظیم حکایت دارد. مهم این که این اقدامات در چار چوب یک حرکت عمومی در بین بخشهای مختلف حوزه فرهنگ اعم از دولتی و غیر دولتی استمرار یابد.