* مجلس پنجم را میتوان از نظر عملکرد به دو دوره تقسیم کرد. قبل از دوم خرداد و بعد از آن، به نظر شما تغییر رویه در مجلس پس از دوم خرداد نشاندهنده کدام ضعف نمایندگان در دوره اول است؟
** تعبیر شما از جنبههای مختلف قابل بررسی است. اما آنچه غالبا باعث محدود شدن عملکرد نمایندگان شده، در نظر گرفتن مصلحت مردم و مصلحت حوزه انتخابیه است. اگر فضای بسته حاکم بر مجلس، قبل از دوم خرداد را به عنوان عامل خودسانسوری مطرح کنیم، بیراهه نرفتهایم. وقتی در مجلس جو تهمت و تخریب وجود داشته باشد. نمایندگان از ابراز نظرات خودداری میکنند. از اصطکاک خودداری میکنند. بعد از دوم خرداد، با شکسته شدن فضای بسته و ترویج آزادی بیان در مجلس، نمایندگان واقعیتها را راحتتر و با صراحت بیشتری اظهار داشتند و باعث رونق این پروسه شدند.
* پس از انتخابات ریاست جمهوری خاتمی توانست نقش خود را در زمینه دموکراسی از بالا، به خوبی ایفا کند، به نظر شما زمان اعمال دموکراسی از پایین فرا نرسیده است؟ مجلس ششم چگونه میتواند در این روند تاثیرگذار باشد؟
** به طور طبیعی بعد از تلاشهایی که برای ایجاد زمینههای دموکراسی در جامعه انجام شد، امروز باید اعلام کنیم که این بسترها در جامعه ایجاد شده است و مردم تا حد زیادی شرایط جدید را درک کرده و آمادگی دارند تا از این شرایط در جهت تحقق حاکمیتشان بر سرنوشت خود و مشارکت همهجانبه سیاسی استفاده کنند. نقش مجلس نقش کلیدی و اساسی است. مجلس میتواند با اصلاح قوانین مربوط به مشارکت سیاسی مردم، در راستای افزایش مشارکت و نهادینه کردن آن تلاش کند. اصلاح قانون مطبوعات در جهت تعمیق و نهادینه کردن آزادیهای اساسی، آزادی بیان، تعریف جرم سیاسی، اصلاح قانون احزاب و حمایت از آنان و اصلاح قانون انتخابات به گونهای که تواناییهای لازم را در مردم به منظور تحقق انتخاباتی سالم و مناسب فراهم آورد، از جمله اقداماتی است که مجلس میتواند به آن بپردازد.
* آیا آزادی زنان با دین اسلام در تعارض است؟ چگونه میتوان برای این آزادی چارچوب عملی ارائه داد تا در مقابل اسلامیت نظام قرار نگیرد؟
** امروز کمتر کسی است که این تصور را داشته باشد که آزادی زنان با دین در تعارض است. بیش از بیست سال است که جایگاه و حقوق زن در اسلام در زمینههای مختلف مطرح شده و در تمام زمینهها زنان از حقوق برابر و جایگاه برابر با مردان بهرهمند میشوند که این بیانگر آزادی زنان است و در مواردی که تفاوتهای فیزیکی، ملاحظات خاصی را میطلبد. زنان از شکل دیگری از حقوق فردی و اجتماعی بهرهمند میشوند. امروز ما حتی از مرحله مدلسازی نیز عبور کردهایم و در جهت افزایش مدلهای اسلامی منطبق با زمان در حرکت هستیم.
* انتظار شما از مطبوعات چیست؟
** امیدوارم که در مقطع فعلی با درک شرایط حساسی که در آن قرار داریم، با خردورزی در جهت اطلاعرسانی صحیح تلاش کرده و با پرهیز از افراط و تفریط، در جهت نهادینه شدن آزادیها تلاش کنند. مطبوعات باید بدانند چنانچه به حساسیت تودههای مردم بیتوجهی کنند. زمینه سوءاستفاده افرادی که مترصد بستن فضای سیاسی کشور هستند، فراهم خواهد شد.
* نظر خود را در ارتباط با آزادی مخالف بیان کنید؟ آیا از نظر شما نهضت آزادی در قالب حق آزادی بیان مخالف، میتواند فعالیت کند؟
** به طور کلی مفهوم آزادی در ارتباط با مخالفان معنی پیدا میکند، زیرا موافقان همواره آزادند و تشویق هم میشوند و منفعت میبرند. آزادی مخالفان به عنوان عامل اصلاح و رشد میتواند مورد استفاده قرار گیرد. همچنین مخالفان در اثر به چالش کشیده شدن نظراتشان فرصت مییابند تا تفکرات خود را مورد بازنگری قرار دهند، آزادی مخالف یک جریان با برکت دوطرفه است و میتواند در یک تعامل، هر دو طرف را به نقطه مشترک مناسبی برساند. مناظرههای مفصل معصومین(ع) با مخالفانشان از همین جمله بوده است. نهضت آزادی هم به عنوان یک گروه سیاسی در کشور میتواند از حقوق قانونی خود بهرهمند باشد و دلسوزان جامعه با دفاع از حقوق قانونی همه گروهها میتوانند شرایط مناسبی را برای نقد اندیشه تدارک ببینند.
* نیازهای عمده جوانان را در چه مقولههایی میبینید؟ چالشهایی را که عدم توجه به این مقولات به وجود خواهد آورد میشناسید؟
** سادهاندیشی است که تصور کنیم نیاز روز جوانان، مسکن، ازدواج و شغل است. آنچه که روح ناآرام جوان را به گونهای تسکین میبخشد. که مشکلات را تحمل کنند و با شور و نشاط به مقابله و حل آنها بپردازند. رسیدن به امنیت روحی و روانی است. امنیت و آرامش روح و روان در سایه دستیابی به پاسخ سوالها و تضادهایی است که جوان را میآزارد و رنج میدهد. خلا ایدئولوژیک و عدمدسترسسی به یک مدل مطلوب سیاسی، فرهنگی، اجتماعی که مقبول نیز باشد، بزرگترین مشکل امروز جامعه جوان است. این که برخی میپندارند که باید تمام راههای موجود را برای جوانان گشود، به جز راه سیاست سرابی بیش نیست. جریان کوی دانشگاه و اعتراضی که دانشجویان به جریان تحمیل و سرکوب فکر و عقیده نشان دادند نیز موید این نظر است که جوان امروز نه تنها به نیازهای عادی خود نمیاندیشد، بلکه در راه رسیدن به استقرار معنوی و روحی حاضر است همه چیز خود را به خطر بیندازد.
* نظرتان در مورد سیاست تعدیل چیست؟ به نظر شما خصوصیسازی تا چه حد در این سیاست تاثیرگذار است؟
** سیاست تعدیل به عنوان یکی از راهکارهای اصلاحات اقتصادی در دنیای امروز مطرح است و در برخی کشورها که به طور صحیح به اجرا درآمده، منجر به نتایج مثبت شده است. رعایت ملاحظات ملی و منطقهای در اجرای سیاست تعدیل، تعیینکننده است. در کشور ما سیاست تعدیل و در ادامه آن، جریان خصوصیسازی از آنجا که نه با ملاحظات ملی و منطقهای تطبیق داده شده و نه به طور دقیق و سالم به اجرا درآمده موفق نشد تا به اهداف خود دست یابد. امروز جامعه ما خاطره خوبی از خصوصیسازی ندارد اگر در بعضی از کشورها خصوصیسازی منجر به رونق و شکوفایی صنایع و اقتصاد آن کشورها شده است. متاسفانه در کشور ما به دلیل سوءاستفادهها، بیبرنامگیها و بعضا خیانتها نتیجه معکوس داده و نه تنها زمینه افزایش فرصتهای شغلی و شکوفایی صنعت را به همراه نداشته بلکه باعث افزایش بیکاری، بههمریختگی تولید و بعضا نابودی صنایع شده است.
* حزب اسلامی کار در اولویتها و برنامههای خود به طبقه متوسط بزرگ اشاره کرده است، در ارتباط با این اولویت توضیح بیشتری دهید؟
** آنچه که مورد نظر ماست به طور کلی توزیع عادلانه ثروت است. راهحلی که به این منظور پیشنهاد میکنیم تلاش در جهت رفع فقر و محرومیت از یکسو و ممانعت از دستیابی قشر ثروتمند جامعه به ثروتهای بیحساب و کتاب و بیحد است. در نتیجه این دو سیاست فقرا تغییر سطح داده و به طبقه متوسط جامعه میپیوندند. همچنین با جلوگیری از افزایش بیرویه ثروت فاصله بین قشر متوسط و ثروتمند نیز تا حدودی کاسته شده و عدالت اجتماعی معنی و مفهوم پیدا میکند. در واقع ما معتقدیم که باید دو قشر فقرا و ثروتمندان را کوچک کرد تا قشر متوسط جامعه به عنوان شاخص اقتصادی جامعه مطرح شود.
* نقش مجلس ششم در تداوم اصلاحات را چگونه میبینید؟ آیا میتوان آن را به عنوان یکی از نقاط عطف در تاریخ انقلاب ایران ذکر کرد؟
** مجلس ششم دقیقا به جهت ضرورت اصلاحات سیاسی، فرهنگی و اقتصادی در این مقطع از تاریخ انقلاب اسلامی رسالت و نقش مهمی را به عهده دارد که اگر نتواند از عهده آن برآید انقلاب را در معرض آسیبهای جدی قرار خواهد داد و بالعکس اگر بتواند با استفاده از یک بدنه کارشناسی و کارآمد، طراحی لازم را در ساختار اجتماعی به منظور اصلاحات فراهم آورد، انقلاب اسلامی در درازمدت بیمه شده و ثمره آن برای جامعه بشریت آزادی، مردمسالاری و هدایت است.