گروه سیاسی: تاسیسات هستهای فردو با چرخش تعداد 348 سانتریفیوژ برای غنیسازی 20 درصد فعالیت خود را آغاز کرده است. این خبر را آسوشیتدپرس از قول بازرسانی که هفته گذشته از تاسیسات هستهای فردو بازدید کردهاند، اعلام کرده است. این خبرگزاری شامگاه دوشنبه در گزارشی از وین نوشت: «دیپلماتها روز دوشنبه گفتند 348 دستگاه سانتریفیوژ در فردو در حال فعالیت است. اطلاعات این دیپلماتها بر اساس بازرسی که آژانس بینالمللی انرژی اتمی هفته گذشته انجام داد، است». بنا بر این گزارش، 2 دیپلمات که به سبب محرمانه بودن اطلاعات خود خواستند معرفی نشوند به آسوشیتدپرس گفتند دستگاههای سانتریفیوژ در تاسیسات فردو، اورانیوم را در سطح 20 درصد غنیسازی میکنند. همچنین بنا بر گزارش خبرگزاری فرانسه از وین، آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز شامگاه دوشنبه آغاز غنیسازی اورانیوم تا سطح 20 درصد را در تاسیسات هستهای جدید ایران تایید کرد. در بیانیه آژانس بینالمللی انرژی اتمی آمده است: «آژانس میتواند آغاز تولید اورانیوم با غنای ۲۰ درصد در سایت فردوی قم توسط ایران را تایید کند». این بیانیه افزود: «همه مواد هستهای موجود در تاسیسات [فردو] همچنان تحت نظارت آژانس قرار دارند.» یوکیا آمانو در پاراگراف 23 از گزارش نوامبر 2011 خود درباره آخرین وضع فردو نوشته بود: «مهر و موم یکسیلندر حاوی اورانیوم با غنای 5/3 درصد در تاریخ 17 آبان 1390 در فردو گشوده شده و احتمال دارد تزریق گاز به ماشینهای سانتریفیوژ در این تاسیسات آغاز شده باشد». علیاصغر سلطانیه، نماینده ایران در آژانس انرژی اتمی نیز با تایید خبر راهاندازی کارخانه هستهای فردو گفت فعالیتهای مربوط به تاسیسات فردو تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار دارد. سلطانیه با بیان اینکه فعالیتهای غنیسازی در نطنز و فردو با شفافیت کامل و تحت نظر آژانس است، تصریح کرد: این فعالیتها با نظارت بازرسان آژانس و دوربینهای آژانس انجام میشود و دوربینهای آژانس 24 ساعته بر آن نظارت دارند. وی با تاکید بر اینکه این درجه از شفافیت در هیچیک از کشورهای عضو آژانس مشاهده نمیشود، درباره جنجالهای خبری و واکنشهای صورت گرفته از سوی غرب در این باره اظهار داشت: جوسازیهای رسانهای در طول چند سال گذشته مسبوق به سابقه است و همواره پس از گزارشهای بازرسان آژانس این اقدامات صورت میگیرد که با انگیزههای سیاسی و برای انحراف افکار عمومی انجام میشود. سلطانیه خاطرنشان کرد: سایت فردو از چند سال قبل با اعلام کشورمان به آژانس و تحت نظر کامل این سازمان همه مراحل تکمیلی را گذرانده است. وی هدف از غنیسازی در سایت فردو را تامین رادیو داروهای بیمارستانها عنوان کرد. تاسیسات فردو در دل کوه قرار دارد، در مقابل حملات نظامی مصون است و 3 هزار سانتریفیوژ نوع اول اصلاح شده در آن نصب خواهد شد. تهران اعلام کرده که از اورانیوم با غنای 20 درصد خود برای تولید سوخت راکتورهای تحقیقاتی تولیدکننده رادیو ایزوتوپ برای درمان بیماران سرطانی استفاده خواهد کرد اما کشورهای غربی مدعی هستند ایران درصدد ساخت تسلیحات هستهای است و به همین بهانه نیز تحریمهای اقتصادی را به صورت یکجانبه بر تهران تحمیل کردهاند که این تحریمها با امضای قانون جدیدی توسط باراک اوباما، رئیسجمهور آمریکا در سال جدید میلادی مبنی بر منع خرید نفت ایران به اوج خود رسیده است. به عقیده کارشناسان، آغاز عملیات غنیسازی در فردو، بخشی از بسته پاسخ ایران به فشارهای اخیر غرب است.
واکنش غرب به خبر راهاندازی فردو
با وجودیکه ایران بر صلحآمیز بودن فعالیتهای هستهای خود تاکید دارد و همه فعالیتهای ایران تحت نظر آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار دارد، ویلیام هیگ، وزیر خارجه انگلیس آغاز غنیسازی در فردو را محکوم کرد و آن را اقدامی «تحریک کننده» خواند. بر اساس گزارش خبرگزاری فرانسه از لندن، هیگ گفت از آغاز فعالیتها در تاسیسات فردو «بیش از حد مایوس» شده است. وی در بیانیهای افزود: در زمانی که جامعه بینالمللی از ایران میخواهد درباره ماهیت صلحآمیز برنامهاش اطمینان بدهد، این اقدامی تحریکآمیز است که ادعاهای ایران مبنی بر اینکه برنامهاش دارای ماهیتی کاملا غیرنظامی است را بیشتر تحلیل میبرد. وی مدعی شد: «ابعاد مکان و ماهیت پنهان (این تاسیسات) پرسشهایی جدی را درباره هدف نهایی آن مطرح میکند. ایران نمیتواند هیچ منطق قابل تاییدی را برای تولید مقدار زیادی از اورانیوم با غنای ٢٠ درصد ارائه دهد». وزیر خارجه انگلیس در اظهاراتی بیاساس گفت ایران باید غنیسازی ٢٠ درصدی را متوقف کند و افزود: «در غیر این صورت فشار بینالمللی روی ایران فقط افزایش خواهد یافت». یک سخنگوی وزارت خارجه آلمان نیز گفت گیدو وستروله، وزیر خارجه آلمان معتقد است «آغاز غنیسازی اورانیوم ٢٠ درصدی در سایت هستهای زیرزمینی فردو گامی در جهت تنش بیشتر است». این سخنگو در بیانیهای اعلام کرد با توجه به این رخداد، نگرانی جامعه بینالمللی مبنی بر اینکه برنامه هستهای ایران دارای اهداف نظامی است، افزایش خواهد یافت. بر اساس این بیانیه وستروله همچنین گفت ایران باید فورا غنیسازی را متوقف کند و بیان کرد: مادامی که ایران چنین اقدامی را انجام ندهد هیچ جایگزینی برای تحریمهای شدید وجود نخواهد داشت. وی همچنین ابراز اطمینان کرد اتحادیه اروپایی در نشست ٣٠ ژانویه با اعمال تحریمهای جدید علیه ایران موافقت خواهد کرد. آمریکا نیز روز دوشنبه راهاندازی فردو را موجب تشدید بیشتر مشاجرات درباره برنامه هستهای ایران دانست. ویکتوریا نولاند، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت: اگر آنها (ایرانیها) در فردو غنیسازی ٢٠ درصدی انجام میدهند، تشدید بیشتر نقض تعهدات هستهای آنها است. وی ادامه داد: بار دیگر از ایران میخواهیم فعالیتهای غنیسازی را متوقف کند و با آژانس بینالمللی انرژی اتمی به طور کامل همکاری کند و به قطعنامههای شورای امنیت و شورای حکام فورا پایبندی نشان دهد. هرچند سخنگوی آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرده «همه مواد هستهای در این تاسیسات تحت نظارت و کنترل آژانس قرار دارد»، با این حال نولاند گفت: با توجه به سابقه ایران و آنچه بازرسان آژانس قادر به گزارش آن بودهاند این رویداد موجب تعجب ما نشده است. وی ادعا کرد: وقتی غنیسازی اورانیوم تا ٢٠ درصد انجام میشود، میتواند نشان دهد در سطحی غنیسازی میکنید که میتواند شما را به نوعی متفاوت از یک برنامه هستهای سوق دهد. رومن ندل، سخنگوی وزارت خارجه فرانسه نیز در واکنش به راهاندازی فردو در بیانیهای ضمن ادعای اینکه اقدام ایران نقض حقوق بینالملل است، افزود: این نقض بیشتر و جدی حقوق بینالملل و 6 قطعنامه شورای امنیت و ١١ قطعنامه مصوب آژانس بینالمللی انرژی اتمی توسط ایران است. در این بیانیه آمده است: این چالش جدید چارهای جز تقویت تحریمهای بینالمللی و تصویب تدابیری در مقیاس و شدتی بیسابقه به همراه شرکای اروپایی ما و دیگر کشورها باقی نخواهد گذاشت.
وی ادعا کرد، تاسیسات فردو برای چندین سال از نظر جامعه بینالمللی پنهان بوده و مدعی شد عملکرد نسبت داده شده به این تاسیسات در طول زمان تغییراتی کرده است. وی همچنین مدعی شد: با توجه به خودداری مدام ایران از بررسی پیشنهادات ما برای ارائه سوخت هستهای، بهانه استفاده از اورانیوم با غنای ٢٠ درصد برای استفاده در راکتور تحقیقاتی تهران قابلاعتماد نیست.
وی افزایش توان ایران برای تولید اورانیوم با غنای بیش از ٥/٣ درصد را به نزدیکتر شدن ایران به استفاده نظامی از انرژی هستهای ربط داد. مارک هیپس، عضو موسسه کارنگی نیز در این باره گفت: اسرائیل از این تاسیسات بسیار بسیار نگران است.