سودابه رخش
بشار اسد، رئیسجمهوری سوریه طی فرمانی، عفوعمومی اعلام کرد. این اتفاق در حالی روی داد که کمتر از یک هفته پیش بشار اسد نا آرامیهای این کشور را متوجه گروههای تروریستی دانسته و بر ضرورت مبارزه با آنها تاکید کرده بود. با این حال بشار اسد دیروز (یکشنبه) با صدور حکمی تمامی کسانی را که طی ١٠ ماه گذشته و در جریان درگیریهای این کشور جرایم مختلفی مرتکب شده بودند، عفو کرد.
آزادی زندانیان یکی از بندهای برنامه صلح اتحادیه عرب در راستای آرام کردن اوضاع سوریه و پایان دادن به خشونتهای این کشور بود و به نظر میرسد بشار با این اقدام گام دیگری در راستای جلب رضایت اتحادیه عرب برداشته است. خبرگزاری رسمی سوریه، سانا میگوید این عفوعمومی برای تمامی جرایمی است که طی ماههای گذشته از ۱۵ مارس ۲۰۱۱ تا ۱۵ ژانویه ۲۰۱۲ روی داده است.
از زمان آغاز ناآرامیها در سوریه، اسد بارها فرمان عفو عمومی صادر کرده است اما مخالفان میگویند که هزاران نفر از فعالین مخالف دولت همچنان در پشت میلههای زندان به سر میبرند و مورد آزار و اذیت قرار میگیرند. در 31 مه سال گذشته میلادی اسد فرمان عفو عمومی زندانیان سیاسی را صادر کرد که اعضای گروه اخوان المسلمین را نیز شامل میشد. در 21 ژوئن نیز اسد فرمان عفو همه مجرمینی را صادر کرد که تا تاریخ 20 ژوئن مرتکب جرمی شده بودند. به گزارش سانا، از زمان آغاز ناآرامیها در سوریه 3 هزار و نهصد و پنجاه و دو زندانی آزاد شدهاند.با این حال سازمان ملل تعداد زندانیان سیاسی را از همان زمان تاکنون 14 هزار تن عنوان کرده است. که با این حساب هنوز حدود 10 هزار تن از فعالین سیاسی در زندان به سر میبرند. با این حال تعداد دقیق زندانیانی که شامل عفو میشوند هنوز اعلام نشده است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس میگوید این عفو شامل سربازانی هم میشود که از خدمت فرار کرده بودند. در این حکم آمده است: تمام کسانی که سلاح بدون مجوز در اختیار دارند، چنانچه تا تاریخ ٣١ژانویه ٢٠١٢ سلاح خود را تحویل دهند، عفو میشوند.
همچنین کسانی که براساس قوانین کیفری نظامی فرار کردهاند بخشیده میشوند، البته چنانچه تا ٣١ژانویه ٢٠١٢ خود را تسلیم کنند. قرار است این حکم بشار اسد در روزنامههای رسمی این کشور منتشر شود.
ناآرامیهای سوریه 10 ماه پیش و همزمان با موج اعتراض علیه دیکتاتورهای خاورمیانه آغاز وبنا به گزارش سازمان ملل تاکنون موجب کشته شدن بیش از 5 هزار تن و دستگیری 14 هزار نفر شده است. جنبش مخالفین سوری برای پایان دادن به بیش از چهار دهه حاکمیت خانواده اسد با تظاهرات عمدتا مسالمتآمیز آغاز شد، اما پس از ماهها خشونت توسط نیروهای امنیتی، ارتش آزاد سوریه و شورشیان نیز شروع به پاسخ دادن به خشونتها کرده و این امر نگرانی از وقوع جنگ داخلی در سوریه را افزایش داده است.
اتحادیه عرب و دولت سوریه در ماه نوامبر سال پیش برای پایان دادن به خشونتها در این کشور به توافق رسیدند. طبق این توافق قرار بود دولت سوریه ضمن آزاد کردن تمام زندانیان سیاسی، به روزنامهنگاران و گروههای حقوق بشری اجازه دهد تا با سفر به سوریه، از نزدیک وضع را مشاهده کنند.
این توافقنامه برای مدتها به اجرا در نیامد اما در نهایت سوریه به ناظران اتحادیه عرب اجازه داد تا از مناطقی که شاهد ناآرامیها بوده بازدید کنند. حضور این ناظران مورد انتقاد فعالان سیاسی سوریه و مخالفان قرار گرفت و آنها گفتند سوریه ناظران اتحادیه عرب را فریب میدهد. در نهایت برخی اعضای گروه ناظران از عضویت در آن کنارهگیری کردند.
امیر قطر اعزام نیرو به سوریه را خواستار شد
در همین حال شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی، امیر قطر که زمانی یکی از دوستان بشار اسد به شمار میرفت اکنون خواهان اعزام نیرو توسط کشورهای عربی برای متوقف کردن سرکوب غیرنظامیان در سوریه شده است. امیر قطر که کشورش سال گذشته یکی از حامیان ناتو در سرنگونی حکومت قذافی بود، نخستین مقام عربی است که چنین درخواستی را مطرح کرده است.
امیر قطر، در گفتوگویی با برنامه «۶۰ دقیقه» کانال خبری سی بیاس گفته است: «باید با اعزام نیرو، کشتار در سوریه را متوقف کرد.»
وی در پاسخ به این سوال که آیا مداخله در سوریه مطابق با منافع کشورهای عربی است گفت: «در چنین موقعیتی برای متوقف کردن کشتارها، باید نیروهایی به آن کشور اعزام شود.»
با این وجود تاکنون تمایلی جدی از سوی غرب برای پیاده کردن مدل لیبی در سوریه مطرح نشده است. نخستوزیر قطر نیز که ریاست کمیته رسیدگی به اوضاع سوریه را به عهده دارد گفته است که با وجود حضور ناظران اتحادیه عرب، کشتار مردم سوریه توسط نیروهای امنیتی متوقف نشده است.
این کمیته از سوی اتحادیه عرب برای بررسی اوضاع سوریه تشکیل شده است. ناظران اتحادیه عرب برای نظارت بر روند اجرای طرح صلح پیشنهادی این سازمان به دولت بشار اسد، ماه گذشته میلادی به سوریه رفتند. روز سهشنبه، دهم ژانویه، در گزارشی به شورای امنیت سازمان ملل متحد گفته شد که از زمان حضور ناظران در سوریه از اواخر ماه دسامبر ۴۰۰ نفر کشته شدهاند، یعنی در این مدت، بهطور میانگین روزانه ۴۰ نفر در سوریه جان خود را از دست دادهاند. یکی از اعضای سابق هیئت ناظران اتحادیه عرب در سوریه هم اعزام این هیئت را کاری بیهوده و یک شوخی توصیف کرده و وضع سوریه را فاجعهای انسانی خوانده است.
بشار اسد هفته پیش حوادث 10 ماه گذشته سوریه را تاسفبار خواند و از آن به عنوان «آزمونی دشوار» برای این کشور نام برد. آقای اسد در سخنرانی هفته پیش خود، ضمن انتقاد از کشورهای منطقه گفت: «تعجب میکنیم که چرا کشورهای عرب در کنار سوریه قرار نگرفتند.» دولت سوریه تاکنون تنها تعدادی از بازداشتشدگان تظاهرات ضد دولتی را آزاد کرده است.
مقامهای سوریه میگویند در اجرای توافقنامه خود با اتحادیه عرب، صدها زندانی سیاسی را آزاد کردهاند.
درخواست بان کی مون از بشار اسد
از سوی دیگر بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل در جریان سفر خود به لبنان از بشار اسد خواست تا کشتار مردم را متوقف کند.
بان کی مون گفت انقلابها در جهان عرب نشان داد که مردم دیگر حکومتهای خودکامه را قبول نمیکنند. وی در ادامه تاکید کرد: اصلاحات سیاسی در این کشور باید قبل از اینکه فرصت از دست برود، انجام شود. وی همچنین شرایط کنونی سوریه را برای صلح و ثبات لبنان خطرناک دانست.
بان کی مون همچنین عنوان داشت: دفتر کمیسیون عالی حقوق بشر طی چندروز آینده روند آموزش ناظران اتحادیه عرب در سوریه را آغاز خواهد کرد و هماهنگیها برای بررسی چگونه همکاری سازمان ملل با اتحادیه عرب در این زمینه همچنان ادامه دارد.
وی همچنین تقویت عدالت بینالمللی و حمایت از حقوق بشر را بسیار مهم دانست و گفت: کسانی که جنایتهایی در این چارچوب انجام میدهند باید در دادگاه حاضر شوند.
دولت سوریه ناآرامیهای این کشور را به «گروههای مسلح تروریستی» نسبت داده و میگوید بیش از هزار نفر از سربازان و نیروهای امنیتی این کشور کشته شدهاند. با وجود تلاش حکومت برای کنترل درگیریها ، ناآرامیها در این کشور ادامه دارد. بشار اسد، رئیسجمهور سوریه یازده سال پیش، به دنبال مرگ حافظ اسد، پدرش، قدرت را در دست گرفت.
او همزمان با آغاز ناآرامیها در کشورهای عربی گفته بود که کشورش باثباتتر از تونس و مصر است و احتمال بروز ناآرامی در این کشور وجود ندارد.
در همین حال نخستوزیر انگلیس نیز از روابط روسیه با سوریه انتقاد کرد. پس از سفر نخستوزیر انگلیس به عربستان برای «تقویت همکاریها» با این کشور، وی از روابط روسیه با سوریه انتقاد کرد. دیوید کامرون، نخستوزیر انگلیس در مصاحبه با شبکه تلویزیونی العربیه اظهار داشت: «من از روسها و دولت روسیه میخواهم که با دقت بسیاری به رفتار خود در قبال سوریه نگاه کنند.» کامرون اظهار داشت: همه کشورهای عضو اتحادیه عرب در کنار یکدیگر اعلام کردهاند شرایط سوریه قابل پذیرش نیست و سایرین باید به آن گوش فرا دهند و در سازمان ملل با آن مخالفت کنند.
کامرون درباره سیاست انگلیس در قبال سوریه اظهار داشت: «ما به عنوان یک عضو دایم شورای امنیت سازمان ملل آماده هستیم تا براساس آنچه اتحادیه عرب انجام میدهد و میگوید، در شورای امنیت با قطعنامه جدید (علیه سوریه) موافقت کنیم.» نخستوزیر انگلیس خاطرنشان کرد: «بهطور صادقانه باید گفت ما در سازمان ملل درباره سوریه پیشرفتی نداشتهایم زیرا برخی کشورها قطعنامههای مناسب علیه سوریه را وتو کردهاند یا اینکه تهدید کردهاند آنها را وتو میکنند.»