مریم آریایی
گروه سیاسی: بررسی 9 روزنامه نزدیک به جریان اصلاحات در بازه زمانی یک ماهه اخیر نشان میدهد که 58 بار نام اکبر هاشمی رفسنجانی در تیترهای صفحه نخست این روزنامهها تکرار شده و 33 مورد نیز در جایگاه تیتر یک و یا عکس یک این روزنامهها قرار گرفته است.
مروری بر صفحات نخست روزنامههای اعتماد، شرق، روزگار، آرمان روابط عمومی، آفتاب یزد، مردمسالاری، جمهوری اسلامی، اطلاعات و ملت ما نشان میدهد که تلاش گستردهای از سوی دستاندرکاران این روزنامهها برای احیای چهره هاشمی رفسنجانی در آستانه انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی و همچنین پایان دوره مسئولیت او در مجمع تشخیص مصلحت نظام صورت گرفته است.
عکس و اظهارات هاشمی رفسنجانی، برگزیدن عنوان «آیتالله» که بعضاً از سوی رسانههای مدعی اصولگرایی نیز تکرار میشود و همچنین تأکید بر راهکارهایی که به زعم آنها از سوی وی برای عبور از تنگناها و بحرانها ارائه میشود در حالی انتخاب ثابت شورای تیتر این روزنامههاست که گاه حتی بیآنکه موضوع، مناسبتی با هاشمی داشته باشد این انتخاب را انجام میدهند.
روزنامه شرق که در روزهای گذشته رکورد انتشار بزرگترین عکس از هاشمی را از آن خود کرده و با انتشار گفتوگوی مفصلی از وی تیتر 4 حسرت «آیتالله» را برگزیده، تنها 3 روز پیش از آن هم به بهانه انتشار اخبار مربوط به دانشگاه آزاد، عکس یک خود را به هاشمی با تیتر «هاشمی آمد، گروه مذاکره نیامد» اختصاص داده بود، این روزنامه در یک ماه گذشته 8 بار بخشی از ویترین روزنامه خود را به رئیس مجمع تشخیص مصلحت اختصاص داده و 4 بار هم وی و اظهاراتش را به عنوان تیتر یک خود برگزیده است.
شرق البته رکوردهای دیگری هم در این زمینه دارد که انتشار ویژهنامهای با عنوان «آیتالله میماند؟» به مناسبت پایان دوره ریاست وی بر مجمع تشخیص مصلحت نظام بخشی از آن است و همچنین در روزهای گذشته در مواردی که عکس هاشمی به صفحه یک راه نیافت. در صفحات میانی، 2 یا 3 بار در یک روز اخبار مربوط به وی را منتشر کرده است.روزنامه اعتماد، دیگر روزنامهای است که رکوردهای مشابهی در این زمینه را از آن خود کرده است، اعتماد هم در این بازه زمانی 6 بار هاشمی را به صفحه اول آورده و 2 بار هم به عنوان عکس و تیتر یک برگزیده.
البته این روزنامه در یک مــــاه اخیر 29 خبر با محوریت هاشمی رفسنجانی را در صفحات میانی خود قرار داده که با احتساب روزهای تعطیل روزانه به طور میانگین بیش از یک خبر در این رابطه منتشر نموده است. «حکم فرهاد دانشجو در انتظار تأیید هاشمی»، «اگر قبح دروغ شکسته شود جایی برای دفاع از اسلام باقی نمیماند»، «اعتراض هاشمی رفسنجانی به صدا و سیما» و «تندروها و متعصبان مردم را دلزده کردهاند» از تیترهای این روزنامه با موضوع هاشمی است.
ارگان غیررسمی چه کرده است!
آرمان روابط عمومی که البته بیشتر در حکم ارگان خاندان هاشمی عمل میکند و به محمد هاشمی نزدیک است هم در یک ماه اخیر 9 تیتر در صفحه نخست در این رابطه داشته که همه آنها تیتر یا عکس یک بودهاند. این روزنامه هم به طور میانگین در این یک ماه بیش از یک خبر در روز از هاشمی داشته است. «جلب مشارکت مستلزم سخن صادقانه است»، «حکومت اسلامی با حضور مردم به سامان میرسد»، «روا نیست وضع تولید اینگونه باشد» و «تذکر یارانهای آیتالله» عناوینی است که به عنوان تیتر انتخاب شده است. روزنامه آرمان علاوه بر این در روزهای اخیر مصاحبهای مفصل با محسن هاشمی داشته که با تیتر پاسخ به شایعات درباره درآمد خانواده آیتالله هاشمی رفسنجانی و عکس تمام قد فرزند هاشمی به آن پرداخته است.
برخی اخبار از این رسانه نیز حکایت از آن دارد که اعضای تحریریه موظف شدهاند در این خصوص به صورت روزانه اخبار مرتبط با هاشمی را به صورت کامل و برجسته پوشش دهند.
روزگار هاشمی
«روزگار» روزنامه دیگری است که از قافله این استراتژی رسانهای جانمانده و 10 عنوان در صفحه اول خود را از 25 دی ماه به این موضوع اختصاص داده و 8 مورد هم تیتر و عکس یک با این موضوع داشته است. «کلید عبور از تنگنا»، «حمله تند به ریاست هاشمی»، «مدیر هاشمی رفت» و «طرح عباس عبدی درباره هاشمی» ازجمله تیترهای انتخابی این روزنامه است، این روزنامه در اقدامی ابتکاری بسیاری از موضوعات نامرتبط را هم به هاشمی ربط داده و علاوه براظهارات شخص وی آنها را نیز به عنوان تیتر انتخاب کرده است.
در همین حال «آفتاب یزد» همه 7 مورد را در این زمینه به نام خود ثبت کرده که 6 مورد آن تیتر یک بوده و البته در یک مورد نادر تیتر «دولت آیتالله هاشمی، دولت آرامش و سازندگی» را بر پیشانی خود قرار داده است.
روزنامه دیگری که در این زمینه مورد بررسی قرار گرفت مردمسالاری است که این روزنامه هم در یک ماه گذشته 8 تیتر صفحه یک با محوریت هاشمی داشته که دو مورد آن تیتر و عکس یک بوده و نکته جالب در این بررسیها انتشار عکسی از هاشمی رفسنجانی است که جمعی در مقابل او تعظیم کردهاند.
روزنامه جمهوری اسلامی هم در کارنامه یک ماهه خود 5 تیتر صفحه اول با موضوع یاد شده ثبت کرده که «اتحاد و همدلی راه عبور از گردنههای سخت کنونی است»، «آیتالله هاشمی رفسنجانی: مردم در 22 بهمن به همه تهدیدات و تحریمهای دشمن پاسخ میدهند» مواردی است که به عنوان تیتر نخست انتخاب شده است.
روزنامه اطلاعات هم البته از این قافله جانمانده و دعوت «آیتالله هاشمی رفسنجانی برای حضور گسترده مردم در راهپیمایی 22 بهمن» از تیترهای نخست این روزنامه در روزهای اخیر است.
آخرین روزنامهای که این بررسی درباره آن انجام شده روزنامه «ملت ما» نزدیک به محسن رضایی است که 4 تیتر صفحه نخست آن در یک ماه اخیر به اظهارات هاشمی رفسنجانی اختصاص یافته است و البته در صفحات میانی این روزنامه نیز به طور میانگین روزانه یک خبر درباره هاشمی منتشر شده است.
فارغ از بررسی کمیت بینظیر به کار گرفته شده در مورد هاشمی رفسنجانی در رسانههای فوق، تحلیل محتوای آنها نیز حاکی از چند موضوع قابل توجه است:
اولاً جریان رسانهای نزدیک به وی به صورت واضح تلاش میکند در آستانه انتخابات وزن سیاسی هاشمی را در فضای افکارعمومی بالا ببرد.
ثانیاً این جریان درصدد است با توجه به نزدیکی پایان دوران ریاست هاشمی بر مجمع تشخیص مصلحت نظام به خیال خود فضای لازم جهت ادامه دوران ریاست او را فراهم نماید.
و ثالثاً با معرفی هاشمی به عنوان مردی که میتواند بحرانها و خطرات موهومی جریان حاکم بر دولت فعلی را رفع کند، مقدمات تغییری خیالی را دامن زنند.