آنکارا از تصمیم تهران برای اینکه مذاکراتش با ۱+۵ در استانبول ترکیه نباشد به شدت برآشفت و در حالی که حسینپور سفیر ایران در ترکیه به وزارت خارجه این کشور احضار شد، رجب طیب اردوغان نخستوزیر ترکیه هم در سخانی تند، ادعا کرد که ایران با این کار میخواهد وقت تلف کند.
به گزارش «جوان آنلاین»، رجب طیب اردوغان که حدود ۱۰ روز از سفرش به تهران میگذرد، در یک کنفرانس مطبوعاتی مشترک با نخستوزیر آلبانی اظهارات تندی درباره تصمیم ایران برای اینکه مذاکرات در استانبول نباشد به زبان آورد:«پیشنهاد برگزاری مذاکرات در دمشق یا بغداد اتلاف وقت است و معنایش این است که اصلاً چنین مذاکراتی انجام نشود، زیرا آنها (ایرانیها) میدانند که طرف مقابلشان (برای مذاکره ) به بغداد یا دمشق نخواهد آمد.» نخستوزیرترکیه گفت: «ما باید صداقت داشته باشیم. آنها ( ایرانیها) به خاطر صادق نبودنشان به طور مداوم دارند پرستیژ بینالمللی خودشان را از دست میدهند.»
اردوغان این مسئله را که ترکیه از میزبانی مذاکرات ایران با ۱+۵ برای ارتقای وجهه بینالمللی خودش، استفاده میکند نپذیرفت و گفت:« این نشست چیزی نیست که ما از طریق آن پرستیژی به دست بیاوریم، بلکه این ایران است که با ( کمک ) ما اینجا پیروز میشود. چرا؟ چونکه ما یک رهیافت عادلانه به آنها ارائه کردیم. روز چهارشنبه، یعنی یک روز قبل از این سخنان نخستوزیر ترکیه، وزارت خارجه این کشورهم سفیر جمهوری اسلامی را به دلیل اظهارات مقامات ارشد ایرانی در نکوهش کنفرانس بینالمللی مخالفان حکومت سوریه در استانبول، احضار کرد.
به نظر میرسد که احضار حسینپور به خاطر انتقاد علی لاریجانی رئیس مجلس از کنفرانس دوستان ترکیه انجام شده است. داوود اغلو، وزیر خارجه ترکیه بدون اینکه نامی از علی لاریجانی ببرد، در بیانیهای مطبوعاتی اعلام کرد که سفیر ایران را فراخوانده است تا درباره اظهارات مقامهای ایرانی از وی توضیح بخواهند. رئیس مجلس ایران، «کنفرانس دوستان سوریه» را که در استانبول ترکیه برگزار شده بود، اجلاس کشورهای رشوهدهنده به اسرائیل نامیده بود.
تصمیم تهران برای تغییر مکان مذاکرات و واکنش اردوغان، باعث شد دیپلماتهای بلندپایه طرفین برای رفع تنشها با هم تلفنی گفت و گو کنند. دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ضمن انتشار خبر مذاکره تلفنی اردوغان با سعید جلیلی دبیر شورای امنیت ملی گفت: احمد داوود اوغلو در این گفتوگو روابط ترکیه و ایران را روابط راهبردی، برادرانه و دوستانه خواند و با تأکید بر آمادگی ترکیه برای برگزاری دور جدید گفتوگو میان ایران و ۱+۵، پیشنهاد ایران برای برگزاری مذاکرات در بغداد را نیز هوشمندانه خواند.
سفیر ترکیه با معاون سیاست خارجی و امنیت بینالملل دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ملاقات کرد و توضیحاتی درباره مطالب منتشر شده توسط برخی رسانههای غربی پیرامون اظهارات اخیر مقامهای ترکیه ارائه کرد. سفیر ترکیه گفت: رئیسجمهور و نخست وزیر ترکیه برای جمهوری اسلامی ایران، مقام معظم رهبری و رئیسجمهور ایران احترام خاصی قائل هستند و از سیاستهای حکیمانه جمهوری اسلامی ایران حمایت میکنند. سفیر ترکیه همچنین اظهار داشت: ترکیه از مواضع هستهای جمهوری اسلامی ایران پشتیبانی میکند و از این رو بهرغم فشارهای امریکا به قطعنامه شورای امنیت علیه ایران رأی منفی داد.
در تهران هم سخنگوی وزارت امور خارجه در خصوص روابط ایران و ترکیه گفت: اظهارات اشخاص مختلف در دو کشور نباید بر روابط راهبردی ایران و ترکیه تاثیر منفی بگذارد و مواضع رسمی مسئولان ذیربط باید ملاک ارزیابی و عمل قرار گیرد. معلوم نیست که منظور مهمانپرست از اشخاص مختلف چه کسانی هستند و آیا منظور او نمایندگان مجلس شورای اسلامی بوده یا رئیس آن؟!
آمریکا هم بیمیل نیست
وزارت امور خارجه امریکا در واکنش به موضعگیری جدید ایران درباره اینکه مکان مذاکرات از استانبول به مکان دیگری منتقل شود، واکنشی ملایم و توأم با رغبت نشان داد. مارک تونر سخنگوی وزارت خارجه امریکا گفته که همچنان توقع دارد که مذاکرات در زمان خودش یعنی ۱۳ و ۱۴ آوریل (۲۴ و ۲۵فروردین ماه) انجام شود. تونر گفت:« به نظرم ما همچنان توقع داریم که این مذاکرات هفته آینده برگزار شود، ولی قطعاً درجاتی از فوریت درباره آن وجود دارد. »
به گفته تونر، ایالات متحده زمانی که وزیر آن کلمات ( یعنی تعیین استانبول به عنوان مذاکرات ) را به زبان آورد، توقعش این بود و تا حالا هم که مکانهای دیگری توسط ایرانیان مطرح شده همین توقع را داشتیم. » تونر در عین حال گفته که امریکا فقط بخشی از مذاکرات است بنابراین چشم اندازهای لجستکی در این باره وجود دارد که نیازی به گفتن ندارد. » به گفته سخنگوی وزارت خارجه امریکا، اشتون از طرف ۱+۵ جهت هماهنگی برای تعیین مکان مذاکرات تعیین شده است. دیروز منابع ایرانی هم تأیید کردند که نمایندگان جلیلی و اشتون در حال مذاکرهاند تا مکان جدید مذاکرات تعیین شود.
دیپلماتهای مطلع در تهران گفتند، در حالی که مذاکرات باقری و اشمیت (معاونان جلیلی و اشتون) درباره تعیین مکان مذاکرات آتی ایران و ۱+۵ همچنان ادامه دارد، ایران پیشنهادهای مکرر طرف غربی برای برگزاری مذاکرات در چند کشور اروپایی را نپذیرفته است. بنا به گفته منابع مطلع، کشورهای نروژ، سوئیس و اتریش از جانب اشتون به عنوان کاندیداهای میزبانی مذاکرات مطرح شده، اما ایران تأکید کرده تمایلی به مذاکرات در این کشورها ندارد.
واکنشها در داخل ترکیه
سخنان تند و کم سابقه اردوغان علیه ایران در داخل ترکیه هم با واکنش مواجه شده است. فاروق لوغ اوغلو معاون حزب جمهوریخواه خلق ترکیه در انتقاد از سیاستهای حزب حاکم عدالت و توسعه گفت: ترکیه با همسایگان خود به سوی بحرانی که آینده نامعلومی دارد، سوق داده میشود. معاون حزب جمهوریخواه خلق ترکیه امروز در گفت وگو با خبرنگاران با بیان این مطلب گفت: سیاست حزب حاکم عدالت و توسعه فاقد ارزش، دارای تضاد و انحرافهایی با منافع ملی این کشور است.
وی افزود: سیاستهای خارجی حزب حاکم ترکیه نه تنها این کشور را در منطقه منزوی میکند، بلکه موجب یک بحران که آینده آن نامعلوم است با مهمترین همسایگان این کشور یعنی سوریه، عراق و ایران میشود. «اوکتار وورال» رئیس گروه نمایندگان مجلس حزب حرکت ناسیونالیست نیز در ارزیابی سیاستهای جدید دولت اردوغان و به خصوص ملاقاتهای اردوغان با اوباما گفت که در این ملاقات مشخص شد که اوباما لکوموتیو سیاست ضد سوری و اردوغان و حزب حاکم عدالت و توسعه نیز واگنهای این قطار هستند.