آسیا تایمز در گزارشی تاکید کرد: هفتهی گذشته وقتی که مقامات آمریکا و ایران در کنفرانس بینالمللی دربارهی افغانستان در استانبول شرکت کردند، یک گام کوچک قابل توجه در اعتمادسازی میان تهران و واشنگتن حاصل شد.
به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، روزنامهی آسیا تایمز در این گزارش به قلم کاوه افراسیابی آورده است: این امر میتواند به بهبود فضای تنشزای فعلی ناشی از اتهامات اخیر آمریکا مبنی بر دخالت تهران در توطئهی ترور سفیر عربستان در واشنگتن منجر شود.
در کنفرانس یک روزهی استانبول که تحت عنوان "امنیت و همکاری در قلب آسیا" برگزار شد افغانستان، پاکستان، ایران، چین، تاجیکستان، ازبکستان، ترکمنستان، قزاقستان، روسیه، هند، ترکیه، عربستان، امارات و آمریکا حضور داشتند.
علیاکبر صالحی ـ وزیر امور خارجهی ایران ـ در لحظات آخر با وجودی که چند روز پیش از آن هرگونه نشست با حضور آمریکا را به دلیل "فقدان صداقت" زیر سوال برده بود، تصمیم گرفت در این نشست شرکت کند.
اگرچه هیچ ارتباط مستقیمی میان صالحی و هیات آمریکایی که تحت ریاست ویلیام برنز ـ معاون وزیر امور خارجهی آمریکا ـ در این نشست حضور داشت انجام نشد، اما هیات آمریکایی حضور صالحی را "نشان گامی خوب رو به جلو" خواند و تحسین کرد.
بیانیهی نهایی نشست در کنار دیگر مسائل خواستار یک توافق تجاری در چارچوب منطقه با هدف ارتقای اقتصاد افغانستان، تقویت تلاشها علیه تروریسم و اقدامات مختلف اعتمادساز شد و به امضای نمایندگان 29 کشور و سازمان بینالمللی حاضر در کنفرانس از جمله آمریکا و ایران رسید. بنابراین به عنوان یک سند مشترک میان این کشورها محسوب میشود.
در عوض این نشست مقدمات حضور جدی ایران در کنفرانس بینالمللی با محوریت افغانستان در بن آلمان، در ماه دسامبر را فراهم میکند. بهویژه اگر هر دو طرف از مزیت حرکت ایجاد شده در استانبول برای انجام کارهای مقدماتی ضروری پیش از کنفرانس بن استفاده کنند. این کارها به عنوان مثال شامل بررسی سه یا چهار حوزهی مهمی است که تهران با لحاظ کردن آن در دستور کار و نتیجهی نهایی نشست بن موافق خواهد بود از جمله مواد مخدر افغانستان که در این حوزه ایران به دریافت حمایت بینالمللی بیشتر در مبارزه با قاچاقچیان مواد مخدر تمایل دارد.
اما مسیر بن مسیری مشکل در صورتی خواهد بود که آمریکا بر اتهاماتش مبنی بر توطئهی ترور از جانب ایران که در واشنگتن تا کنون با توجه به تردیدهای شدید افکار عمومی نتیجهی معکوس داشته است، اصرار کند.
در ادامهی این گزارش با اشاره به خشم ایران از اتهام آمریکا و اعلام این موضوع که ایران 100 سند در دست دارد که نشان میدهد دولت آمریکا در پس حملات تروریستی در ایران و منطقه قرار داشته است، میآید: اتهامات آمریکا به بازیچه دست نومحافظهکاران آمریکایی و نیز سیاستمداران اسراییلی (رژیم صهیونیستی) از جمله بنیامین نتانیاهو ـ نخستوزیر اسراییل ـ تبدیل شده است که از آن برای کوبیدن بر طبل سناریوی جنگ علیه ایران با این اتهام که به دنبال سلاح هستهیی است، میکوبند و این اتهاماتی است که ایران آن را تکذیب میکند.
در تهران این اجماع نظر وجود دارد که نیت واقعی اسراییل از تشدید لفاظی جنگ علیه ایران متقاعد کردن دولت آمریکا به تصویب تحریمهای شدیدتر نظیر تحریم بانک مرکزی است. چنین اقدامی مطمئنا باعث خشم چین، شریک تجاری مهم آمریکا میشود که 13 درصد انرژی مورد نیازش را از ایران وارد میکند.
دولت باراک اوباما ـ رییسجمهور آمریکا ـ از اینکه نومحافظهکاران جنگطلب از سیاست او در قبال خاورمیانه سوءاستفاده کنند، نگران خواهد شد؛ زیرا این امر به بروز فاجعه هم برای آمریکا و هم برای کل منطقه منجر خواهد شد.
سیاست آمریکا در قبال ایران که بین خصومت، گفتوگو و دیپلماسی قهری نوسان دارد در حال حاضر در وضعیت جریانی غیرمنسجم قرار دارد که باعث شیزفرنی دیپلماتیک و به تلاشهای منسجم برای حل اوضاع افغانستان منجر نخواهد شد.
از نظر ایران همانطور که صالحی در سخنرانی خود در استانبول اشاره کرد، برنامههای سنجیده و مخرب ناتو و آمریکا در افغانستان "تهدیدهایی جدی" برای ثبات منطقه است.
تهران در حالی که خروج فوری نیروهای خارجی از افغانستان را خواستار است از احتمال تشدید ناامنی افغانستان در نتیجه خلإ قدرت ممکن است منابع امنیت ملی ایران را تهدید کند و حتی باعث هجوم پناهندگان به سمت این کشور شود، آگاه است.
ایران به عنوان میزبان بیش از 5/1 میلیون پناهندهی جنگی افغانستان، طبیعتا به چیزی مشتاق است که بتواند ثبات دولت افغانستان را تضمین کند.
درخصوص نشست بن که در ایران به "بن 2" معروف است، احساسی که در ایران وجود دارد این است که شایستهی قیاس با "بن یک" است که 10 سال قبل ایران نقشی سازنده را ایفا کرد و در عوض دولت آمریکا آن را بخشی از "محور شرارت" در کنار عراق و کره شمالی خواند.
در حالی که خاطرهی این موضوع همچنان در ذهن سیاستگذاران ایرانی زنده است، ناگزیر این نگرانی وجود دارد که تاریخ خود را تکرار نکند و نقشی که ایران ایفا میکند نادیده گرفته نشود.
این به معنای آن است که به تلاشهای بیشتر واشنگتن برای ارسال علائم تضمیندهنده به ایران مبنی بر داشتن نیت غیرخصمانه نیاز است.
اینکه آیا اوباما اولویتهای خارجیاش را با ابتکار برداشتن گامهای اعتمادساز بیشتر در قبال ایران دستهبندی میکند یا خیر سوالی است که همچنان مطرح است.
آنچه روشن است این است که زمان اندکی تا نشست بن باقی است و نباید این زمان ارزشمند به عنوان یک فرصت از دست رفتهی دیگر در نظر گرفته شود.