سمیرا نیکبخت
حزب عدالت و توسعه یک جریان مذهبی ـ سیاسی در ترکیه است. یک حزب سیاسی که خود را تحت عنوان جریان محافظهکار راستگرا مطرح کرده است. البته این حزب مخالفانی هم داشته و شاکیان دخالت مذهب در سیاست از دادگاه خواستهاند که مانع از فعالیت حزب عدالت و توسعه شود.
پیشینه
حزب عدالت و توسعه خود را به عنوان یک حزب عملگرا، محافظهکار و همچنین طرفدار غرب نشان داده است، حزبی که به یک بازار آزاد اقتصادی معتقد است و برای عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا بسیار تلاش کرده است. مخالفان عدالت و توسعه این حزب را به پناهگاهی برای سازمانهای اسلامی مخفی متهم کردهاند؛ سازمانهایی که ریشه عمیقی در جامعه مذهبی داشته و با برخی از اعضای احزاب اسلامی همچون حزب فضیلت و رفاه ارتباط دارند به رغم اینکه در این میان شواهدی نیز جهت اثبات این ادعا مطرح شده، اردوغان حزب عدالت و توسعه را در موقعیت مخالف با احزاب قدیمی سکولار که باعث ایجاد بحرانهای اقتصادی مکرر در سال 2000 ـ 1999 میلادی شده بودند قرار داده است.
دستهای از اعضای محافظهکار ـ عملگرا که در داخل حزب رفاه فعالیت میکردند، 14 آگوست 2001 حزب عدالت و توسعه را با هدف تلاش جهت زمینهسازی برای فعالیتها و سیاستهای عملگرایانه محافظهکار در یک چارچوب کاری دموکرات ـ سکولار تاسیس کردند. اردوغان رهبر حزب عدالت و توسعه پس از شکلگیری حزب گفت: «AKP، یک حزب سیاسی با محور مذهبی نیست.» حزب عدالت و توسعه از بحران 2003 که به دنبال حمله آمریکا به عراق صورت گرفته بود نیز تا حدودی جان سالم به در برد. بیش از یکصد نفر از اعضای این حزب مجبور به ائتلاف با حزب جمهوری خلق در پارلمان برای ممانعت از استقرار پایگاههای ایالات متحده در ترکیه برای حمله به عراق شدند.
حزب AKP اصلاحات بنیادی و اساسی را تاکنون پشت سر گذاشته و به رشد سیاسی بالایی نیز دست یافته است. این حزب حتی موفق شد به دوره تورم بالای اقتصادی ترکیه پس از سه دهه پایان دهد. تورم در ژوئن 2004 به رقم 8/8 درصد کاهش پیدا کرد. اکونومیست و فایننشیال تایمز، AKP را موفقترین دولت از لحاظ اقتصادی طی دهههای اخیر در ترکیه معرفی کردهاند. در انتخابات محلی 2004، حزب AKP، 42 درصد از آرا را از آن خود کرد و در مقابل حزب مردمی سکولار و حزب مردمی سوسیال دموکرات قرار گرفت.
انتخابات سراسری 2007
AKP در انتخابات 22 جولای 2007، 6/46 درصد از آرا را از آن خود کرد و 341 کرسی از 550 کرسی پارلمانی را به خود اختصاص داد. به رغم اینکه AKP آرای قابل توجه بیشتری را در سال 2007 در مقایسه با انتخابات 2002 از آن خود کرده بود اما تعداد کرسیهای پارلمانی که در این سال به خود اختصاص داده بود به دلیل قواعد سیستم انتخاباتی ترکیه کاهش یافت، با این حال حزب عدالت و توسعه در اکثریت قرار گرفت. حزب عدالت و توسعه 6/46 درصد آرای عمومی را از آن خود کرده و 341 کرسی را در انتخابت 22 جولای 2007 به خود اختصاص داد، این در حالی بود که آمار انتخابات عمومی سال 2002 حاکی از رقم 34 درصد برای این حزب بود.
ایدهآلهای حزب عدالت و توسعه
حزب عدالت و توسعه از عدم توجه به اسلام در پیگیری اصلاحات اقتصادی و دموکراتیک انتقاد میکند، اعضای این حزب در عین حال معتقدند که ارزشهای اخلاقی از یک اجتماع آزاد نشأت میگیرد. اردوغان به دنبال ایجاد یک تصویر اسلامی از حزب خود و ساخت یک اتحادیه گسترده با احزاب راستگرا است، او قول داده که ترکیه را به اتحادیه اروپا ملحق کند.