مرتضی حاجی*
چنانچه در هر انتخاباتی بنابر مشارکت حداکثری مردم گذاشته شود باید همه علاقهمندان فرصت فعال شدن در عرصه انتخابات را داشته باشند و برای تحقق این موضوع هم باید شرایط از جهات مختلف فراهم شود که از جمله این شرایط زمان برگزاری انتخابات است. برای انتخابات مجلس شورای اسلامی به خصوص در شرایطی که همه اعتقاد دارند باید مردم با اطمینان کامل به اجرای عادلانه انتخابات و رعایت قوانین و حقوق رایدهندگان و نامزدها به پای صندوقهای رای بیایند، لازم بود که زمان بهتری تعیین میشد. تعیین زمان 24 اسفند برای انتخابات مجلس پیام خوب و اطمینانبخشی در برگزاری عادلانه انتخابات برای عموم مردم ندارد و شایسته است که در این تاریخ تجدیدنظر شود. چرا که:
1ـ روز 24 اسفند روز خوشخاطرهای برای ملت ما نیست و از این بابت جای تعجب دارد که چرا چنین روزی انتخاب شده است.
2ـ در زمان تعیین شده مردم به تازگی از عزاداریهای پایان ماه صفر خارج شدهاند و زمان محدودی برای ورود بانشاط مردم به انتخابات باقی میماند. این محدودیت زمانی مشکلاتی را هم برای احزاب و گروهها و هم برای نامزدها در راستای پر شور کردن انتخابات به وجود میآورد. از سوی دیگر همگی بر این نکته واقفند که در پایان سال توجهات به موضوعات دیگری معطوف است از پرداختهای پایان سال و عیدی و پاداش گرفته تا کسری بودجه که همگی ذهن کارمندان دولت و مردمی که با دستگاههای دولتی سروکار دارند را به خود معطوف میکند. به این ترتیب خبرها و تیتر روزنامهها نیز بیشتر معطوف به این نوع مطالب است. از سوی دیگر در آن ایام مردم در حال تدارک جشنهای عید نوروز و یا مسافرتهای نوروزی هستند از همین رو به سختی میتوان ذهنیت عمومی مردم را به سمت انتخابات معطوف کرد. البته معنایش آن نیست که مردم به دلیل خرید و کارهای خود به پای صندوقهای رای نمیآیند اما حتما یک ضدانگیزه برای آنها خواهد بود. همچنین مدرسهها روزهای پایانی و پس از آن تعطیلی خود را خواهند داشت و ناظران صندوقهای رای نیز که غالبا دانشجویان هستند با برخورد با تعطیلی درصدد خواهند بود تا به شهر خود برگردند.
3ـ پروسه انتخابات محدود به روز اخذ رای نیست و فرآیند بعد از اخذ رای نیز اهمیت کمتری از روز اخذ رای ندارد. در فرآیند شمارش آرا هم دغدغهها و نگرانیهایی برای نامزدها درباره درستی شمارش و اعلام نتایج وجود دارد. در شهرهای بزرگ به دلیل تعدد کاندیداها طبیعتا شمارش آرا طولانیتر خواهد بود این امر به روزهای تعطیل آخر سال و آغاز سال جدید انتقال پیدا میکند. به موجب قانون نامزدها حق دارند ناظرینی را در پایگاههای اخذ رای و شمارش آرا برای نظارت بر روند شمارش آرا داشته باشند. تصور کنید که نامزدی تعداد زیادی از افراد را برای این امر به همکاری بطلبد و از این افراد بخواهد که در تعطیلات خود به این امر مشغول باشند. طبیعتا امکان اجرای این امر بسیار مشکل خواهد بود چرا که این اقدام داوطلبانه بوده و امری اداری نیست که بابت آن تشویقی پرداخت شود.
4ـ یکی از مشکلات زمان 24 اسفند برای برگزاری انتخابات عدم اطلاعرسانی مناسب در زمان برگزاری و اعلام نتایج است. درست است که وزیر کشور گفتهاند از روزنامهها خواهند خواست در آن ایام منتشر شوند اما واقعیت این است که در این ایام روزنامهها چندان کاربرد ندارند و حضور توجیهکنندهای هم نمیتوانند داشته باشند. با توجه به اینکه مطبوعات چشم و گوش مردم هستند مردم توقع دارند که روند کار را دنبال کرده و نظارتی بر سلامت انتخابات داشته باشند اما در این صورت تنها اطلاعرسانی از سوی صدا و سیما صورت میگیرد، این در حالی است که اکثریت ظرفیت صدا و سیما در اختیار طیفی از رقبای انتخاباتی است و این موجب غیرعادلانه شدن فضا خواهد شد.
5ـ چنانچه همه علاقهمند هستند که انتخابات بدون حرف و حدیث برگزار و شائبه ایجاد تنگنا برای رقیب کمتر شود با توجه به اینکه جناح اصلاحطلب به جز چند روزنامه با تیراژ محدود از رسانهای برخوردار نیست برای اینکه فضای تبلیغاتی به صورت یکطرفه در اختیار رسانه ملی که عملا میانه خوبی هم با اصلاحطلبان ندارد، نباشد باید زمان مناسبتری برای انتخابات پیشبینی شود.
با این تفاسیر اگر خواهان انتخابات بیحرف و نقل هستیم شایسته است برای عدم ایجاد نگرانی به خصوص در ذهن کسانی که در قدرت نیستند به طور کلی در برنامهریزیها و در تعیین زمان انتخابات به طور خاص به حرفهای آنها هم توجه کنند. برای تغییر این زمان نیازی هم به تصمیم مجلس نیست. دستگاههای اجرایی خود اختیار دارند و میتوانند در این باره تصمیم بگیرند. برگزاری انتخابات در اواخر فروردین به مراتب مناسبتر از 24 اسفند است و توافق شورای نگهبان و وزارت کشور نیز میتواند به این نتیجه منتهی شود.