شینزو آبه، نخستوزیر ژاپن که برای اولینبار پس از رسیدن به جایگاه نخستوزیری به آمریکا سفر کرده است، با رئیسجمهور این کشور دیدار کرد. سفر آبه که از روز پنجشنبه گذشته آغاز شده بود، دیروز پایان یافت.
ژاپن که از متحدان اصلی آمریکا در شرق آسیا به شمار میرود، تلاش دارد با اتکا به قدرت اقتصادی خود به یک قدرت موثر در نظام بینالملل تبدیل شود.
«جام جم» در گفتگو با محمد ملازهی، کارشناس مسائل آسیا به بررسی اهداف سفر نخستوزیر ژاپن به آمریکا و مناسبات دوجانبهای و بینالمللی پرداخته است.
* سفر شینزو آبه، نخستوزیر ژاپن به آمریکا با چه هدفی صورت گرفت؟
** ژاپن و آمریکا روابط بسیار نزدیکی با یکدیگر دارند و تقریبا توکیو به عنوان متحد اصلی واشنگتن به شمار میرود که در حوزه شرق آسیا قابل تعریف است.
در خصوص مناسبات ژاپن و آمریکا، ژاپن و چین و شبهجزیره کره مسائلی وجود دارد که بیتردید در جریان ملاقات رئیسجمهور آمریکا و نخستوزیر ژاپن مورد تبادلنظر قرار گرفته است؛ موضوع هستهای کره شمالی به رغم توافقات ماههای اخیر مبنی بر توقف کامل فعالیتهای هستهای پیونگ یانگ، همچنان با ابهاماتی مواجه است و هنوز نگرانیهای دولت ژاپن در این زمینه برطرف نشده است. کره شمالی مرحله نهایی توقف فعالیتها را به دلیل آنچه عدم آزاد شدن داراییهای این کشور در بانک ماکائو مینامد، به صورت کامل انجام نداده است؛ در حالی که آمریکاییها میگویند مشکلی در این خصوص وجود ندارد. مساله دوم در مناسبات ژاپن و آمریکا بحث سپر دفاع موشکی است که دولت چین بشدت با آن مخالف است. آمریکاییها در ماههای گذشته با مطرح کردن بحث سپر دفاع موشکی در اروپای شرقی که جنجالهای دیپلماتیک بسیاری را به دنبال داشته، با کره جنوبی و ژاپن در این ارتباط همکاری میکند. چینیها نگران هستند که جزیره تایوان نیز در درون این طرح قرار گیرد که بر این اساس اعمال حاکمیت چین بر تایوان با مشکلاتی روبهرو میشود. از سوی دیگر اختلافنظر آمریکا و ژاپن بر سر مسائل تجاری از دیگر مباحث طرفین بوده است؛ چرا که هماکنون تراز تجاری 2 کشور به نفع ژاپن است که این رقم نزدیک به 60 میلیارد دلار است. در این خصوص بوش تلاش دارد این رقم مازاد تجاری ژاپن را کاهش دهد و از سوی دیگر آبه نیز درصدد است آمریکا را به تمکین در برابر قانون تجارت آزاد وادار کند.
رئیسجمهور آمریکا در جریان دیدار خود با شینزو آبه از وی خواسته تحریم واردات گوشت از آمریکا را به طور کامل لغو کند.
* به نظر میرسد میزان توجه آمریکا به کشورهای شرق آسیا به عنوان متحدان راهبردی بیش از کشورهای اروپایی شده است. آیا این تحلیل را میپذیرید؟
** این موضوع تا حدودی قابل درک است. باید توجه داشت که در اروپا یک نوع روحیه استقلالطلبی از گذشته وجود داشته که با فروپاشی شوروی، این میزان افزایش یافته است. کشورهای اروپایی هماینک خود را به عنوان یک قطب مهم و تاثیرگذار در نظام بینالملل میدانند؛ اما به دلیل عضویت اروپاییها و آمریکا در ناتو، امکان تفکیک این مناسبات چندان آسان نیست؛ اما به هر حال اروپا خواهان نظام چندقطبی در سطح بینالملل است. گسترش روابط آمریکا با شرق آسیا به معنای چشمپوشی واشنگتن از کشورهای حاضر در حوزه جغرافیایی اروپا نیست. از سوی دیگر گسترش روابط روسیه با چین و برخی کشورهای منطقه، آمریکا را نگران کرده است که بر این مبنا سعی میکند روابط خود را با ژاپن، کره جنوبی و استرالیا عمق بخشد.
* ژاپن درصدد است خود را به عنوان یک قدرت موثر در نظام بینالملل معرفی کند. به نظر جنابعالی، شرایط فعلی برای رسیدن این کشور به هدف مذکور فراهم است؟
** کشور ژاپن پس از ایالات متحده آمریکا، دومین قدرت اقتصادی جهان است که از نقطهنظر مسائل داخلی با مشکلاتی همچون موانع موجود در قانون اساسی روبهرو است که فعالیتهای نظامی توکیو را بسیار محدود کرده است.
البته مقامات ژاپنی درصدد اصلاح قانون اساسی این کشور برای حضور هرچه بیشتر در مناقشات بینالملل هستند. ژاپن در این خصوص میکوشد به عنوان یک عضو دائم در شورای امنیت وارد شود که در این زمینه به حمایتهای آمریکا بسیار نیاز دارد. در صورتی که سازمان ملل بخواهد حوزه کمی کشورهای عضو شورای امنیت را گسترش دهد، بیتردید ژاپن یکی از کشورهایی است که از شانسهای زیادی در این زمینه برخوردار است؛ البته باید توجه داشت که حضور ژاپن با برخورداری از حق وتو، هرگز با موافقت چین روبهرو نخواهد شد.