ترجمۀ: حامد صادقی
عدم قبول درخواست ترکیه برای عضویت در جامعه اروپا، و یا تصمیمی که در کنگرۀ آمریکا در مورد موضوع ارمنیها و یا حقوق بشر در ترکیه بر علیه ترکیه اتخاذ شد (بویژه در مورد دمکراسی و موضوع کردها، که همواره در کنگره توسط جریان هوادار یونان و ارمنیها مطرح میشود...) میتوانند تمایل ترکیه به غرب را تضعیف کنند، و مـآلا به نفع سیاستهای اسلامی خواهند بود.
نقش ایران در سیاستهای دینی ترکیه
مسلمانان سُنی ترکیه مانند دیگر مسلمانان کشورهای اسلامی، در قبال انقلاب [امام] خمینی و جمهوری ایران حالتهای بیتفاوت دارند. از طرفی شیفتگی و احترام در قبال این اقدام [امام] خمینی که شاه و آمریکا را از کشور بیرون کرد و موفق به تأسیس جمهوری اسلامی شد و از سوی دیگر این مطلب که شمار کمی از سُنیها خواهان پیروی از جمهوری اسلامی هستند و اکثر آنها از تشیع هواداری نمیکنند.
ایران [امام] خمینی، قبلاً ترکیه را به جهت لائیک بودن و رابطهاش با آمریکا و اسرائیل مورد سرزنش قرار میداد. اما این موضع در خلال جنگ خلیج(فارس) نرمتر شد. زیرا ایران به ترکیه به عنوان رابط اقتصادی بین خود و اروپا نیازمند بود. با وجود این، مسلمانان بنیادگرای ترک، از سیاستهای [امام] خمینی در قبال ایالات متحده آمریکا، عراق و عربستان سعودی هواداری میکنند.
در این میان، ایران، از حضور دیپلماتیک خود در ترکیه برای حمایت از حرکت اسلامی بطور آشکار بهره میبرد. (مانند شرکت سفیر کبیر ایران در تظاهراتی که بر علیه اسرائیل برگزار شده بود.) ایران در ابتدای سال 1989 ترکیه را بدلیل مسأله حجاب مورد انتقاد قرار داد و همچنین اعلام نمود که ترکیه از اسلام عنوان یک «مجموعۀ منسجم» در هراس است.
بدلیل همین جریانات رابطۀ رسمی بین دو کشور تیره شد. مسئولین امنیتی ترکیه بر این باورند که ایران به مسلمانان ترکیه در اشکال دیگری نیز کمک میکند.9 ایران قادر است در آینده عناصر اسلامی ترکیه را توسط کنسولگریهایش در شهرهای بزرگ ترکیه و همچنین مراکز فرهنگی ایران در ترکیه هدایت کند. علی ای حال اینطور نیست که هر شهروند ترک شیفتۀ جمهوری اسلامی و ایرانیها باشد.
اهمیت موضوع از دید ایالات متحدۀ آمریکا
پیروزی اسلامخواهان در ترکیه بر منافع ایالات متحده آمریکا در مقیاس قابل توجهی تأثیر خواهد گذارد. این امر در خصوص موارد زیر میتواند صورت گیرد:
الف ـ پایگاههای ایالات متحده آمریکا در ترکیه
ب ـ عضویت ترکیه در ناتو
ج ـ عضویت ترکیه در جامعه اروپا در آینده
د ـ تمام جهتگیریهای ترکیه در رابطه با غرب
هواداری مسلمانان سنی از ایران شیعه بسیار ناچیز است، اما در صورت بروز درگیری بین ایالات متحده آمریکا و ایران در صورتی که این درگیری مستقیماً بر منافع ترکیه تأثیر نداشته باشد، جانب ایران را خواهند گرفت. احتمال فعالیتهای تروریستی بر علیه ایالات متحده آمریکا در ترکیه را نیز نمیتوان نادیده گرفت. در یک موقعیت حساس پایگاههای ایالات متحده آمریکا ممکن است مورد هدف قرار گیرند و در این صورت ممکن است جان پرسنل آمریکایی در خطر قرار گیرد. (همانطور که چنین اعمالی در سال 1970 از سوی چپگراها به وقوع پیوست.)
با این که با چنین تحلیلی به این نتیجه میرسیم که ممکن نیست اسلامخواهان در ترکیه قدرت را بدست گیرند اما این تحلیل باید طوری ارزیابی شود که موجب توجه به اسلامخواهان بعنوان یک قدرت گردد. احساسات اسلامی در ترکیه در حال رشد است و هیچ دولت ترک و همچنین ایالات متحدۀ آمریکا نمیبایست از وجود اسلامخواهان، ظواهرشان، هشیاریشان و منافعشان غفلت نماید.
عامل اسلام، حرکت ایالات متحده آمریکا در خاورمیانه و حمایت ترکیه را محدود خواهد نمود. این موضوع سیاست ایالات متحده آمریکا در خلیج [فارس] و مساله اعراب و اسرائیل را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد. وقتی از حرکتهای محلی سیاستهای اسلامی در ترکیه آگاهی کافی بدست آمد، ایالات متحدۀ آمریکا قادر خواهد بود اوضاع را در چارچوب معینی تحت کنترل داشته باشد. ایالات متحده آمریکا میتواند در تقویت جریانات غیراسلامی ترکیه و بویژه نیروهای دمکرات در ترکیه مساعدتهایی داشته باشد.
برای جلوگیری از رشد و نمو نیروهای طرفدار اعمال شدت، شیوه دمکراتیک بهترین طریقه است. البته به این ترتیب به نیروهای اسلامی نیز اجازه داده میشود پا به عرصه سیاسی بگذارند. چنین کاری اسلامخواهان را مجبور میکند افکارشان را در فضای باز سیاسی و از طریق انتخابات بیان کنند. حمایت ایالات متحدۀ آمریکا از یک رژیم دمکراتیک موجب رضایت و خوشحالی اسلامخواهانی خواهد بود که در حال حاضر تحت فشار قوانین موجود ضددینی هستند.10