در آستانه برگزاری دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا درباره مسایل عراق، دکتر محمد جواد لاریجانی این مذاکرات را اقدامی درجهت مدیریت دشمنی توصیف کرد که به خاطر نفوذ ایران درعراق انجام میشود و نیازمند یک مدیریت کارآمد و پرداختن به اهداف اصلی نظیر استقرار حکومت قانونی عراق است.
محمد جواد لاریجانی، از کارشناسان با سابقه حوزه سیاست خارجی و رییس فعلی مرکز تحقیقات فیزیک نظری در گفتو گوی با خبرنگار سیاسی-خارجی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، مذاکره با آمریکا را در شرایط فعلی اقدامی در مدیریت دشمنی، و حرکتی خوب و مناسب توصیف کرد، چرا که «امروز ما محتاج آمریکا نیستیم و این مذاکره به معنای مستاصل بودن ما نیست و اتفاقا آمریکاییها نیاز سنگینی به این مذاکره دارند.»
وی ادامه داد:« ما نیز در این مذاکرات نفع داریم. هیچ اشکالی ندارد که دو کشور که با هم تخاصم سنگین دارند، در یک برههای بر سر مواضعی منافعشان متقارب شود. کار سیاست همین است که بر روی نقاط متقارب کار کند.»
معاون اسبق وزیر امور خارجه با اعتقاد به اینکه امروز برای منافع ما بسیار مهم است که دولت دموکراتیکی در عراق بر سر کار باشد و گروههای بعثی و تندرو که به کشورهای مختلف وابستگی دارند و از قتل هیچکس اباعی ندارند بساطشان بر چیده شود، تاکید کرد:« باید کمک کنیم حکومت فعلی عراق مستقر شود و این در حالی است که این موضوع برای آمریکا هم، اگر صادق باشد، باید هدف مهمی تلقی شود.»
وی افزود:« این مقوله خود به اندازه کافی مهم است که مذاکرات جدی با آمریکا داشته باشیم. البته هیچ دلیلی نمیبینیم که فقط به این نکته توجه کنیم. همان دلیلی که سبب شده که ما راجع به عراق با آمریکا صحبت کنیم مسایل دیگری نیز وجود دارد که برای ما، منطقه و دنیای اسلام بسیار مهم است که از این استدلال در این جا نیز میتوان بهره برد.»
به گفته لاریجانی این روش با عزت و بدون عجله در مذاکره با آمریکا باید گسترش یابد و این درحالی است که اگر آمریکاییها در مذاکره جدی باشند و قدمهای معقولی در جهت رفع مسایل بردارند هیچ بعید نیست که ما در مسیر سایر مسایل نیز بتوانیم قدمهایی برداریم.
وی اضافه کرد:« با این تفاصیل مذاکرات عراق تست بسیار مهمی برای آمریکا است که باید تلاش کند در آن جدی باشد و مذاکرات را با توفیق مواجه کند.»
این استاد دانشگاه در ادامه با تاکید مجدد بر لزوم حفظ منافع ملی در این مذاکرات یادآور شد: «هر مذاکرهای باید فلش آن به سمت منافع ملی ما باشد، اما در مورد عراق که محور مذاکره است منافع ملی ما دراین است که حکومت عراق که یک حکومت دموکراتیک است مستقر و امنیت درعراق ایجاد شود.»
وی تصریح کرد: «این گفتوگوها باید بتواند در این زمینه توفیقاتی داشته باشد و این از طرف آمریکا باید بعد از مذاکره، با قدمهای ملموسی همراه باشد و گرنه فقط به مذاکره برای مذاکره تبدیل میشود که آینده خوبی ندارد.»
عضو اسبق کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی تاخیر پیش آمده در روند مذاکرات را مساله مهمی ندانست و اظهار داشت:« این مساله در کشور ما مورد بررسی قرار گرفته و با یک آرامش خاصی تصمیمسازی شده و این بسیار خوب است. اینکه سطح مذاکرات در چه سطحی باشد، سفیر فعلی بسیار توانمند است و سطح مذاکرات الان مشکلی ندارد، اما اگر لازم باشد مذاکرات در دورههای آینده در سطوح بالاتری میتواند پیگیری شود.»
رییس مرکز تحقیقات فیزیک نظری با اشاره به اینکه ما با آمریکا در سطوح مختلفی اختلاف نظر، تقابل و دشمنی داریم در پاسخ به این پرسش که این مذاکرات تا چه حد میتواند منافع ملی کشورمان را تامین کند؟ گفت: « علیرغم تمام مسایل فیمابین، به نفع هر دو کشور است که این تخاصمات را مدیریت کنند و نگذارند تنش بالاتر رود و بلکه باید پایین تر بیاید و در آینده کاهش جدی پیدا کند.»
به گفته وی وضعیت آمریکا در عراق، امروز بدتر از وضعیت شوروی سابق در افغانستان است و دلیل این امر این است که آمریکاییها احساس میکنند که هر چه را میخواهند میتوانند بدست بیاورند و این شکستها درس بسیار بزرگی برای آمریکاست.
وی اظهار داشت: « آمریکاییها وقتی وارد منطقه شدند، از خاورمیانه بزرگ سخن گفتند و تغییر حکومت کشورهای منطقه را مطرح کردند و دلیل آن این بود که شرایط را به این شکل نمیدیدند، اما امروز که با واقعیت روبرو میشوند طبیعی است که قدمهای معقولی بردارند.»
لاریجانی به خبرنگار ایسنا گفت:« در داخل آمریکا هم مباحثه و مناقشه بالا گرفته است. دموکراتها و بخش خوبی از جمهوریخواهان میخواهند ازاین مخمصه خارج شوند که خارج شدن از آن مقدماتی میخواهد و این مقدمات بسیار دقیق و پیچیده است و اگر در این مذاکرات سطح تنش را پایین بیاوریم برای منافع ملی خودمان، منافع مردم عراق و منطقه دستاورد خوبی است.»
این کارشناس مسایل سیاسی و بینالملل در ادامه در پاسخ به این پرسش که آیا شکست آمریکا در عراق عاملی برای مطرح شدن بحث خطر شیعه و فشار بر گروههای همسو با ایران نظیر حزبالله لبنان است؟ خاطرنشان کرد:« در صورتی که دولتهای قانونی عراق موفق شوند، عناصری در آمریکا و منطقه هستند که این مساله برایشان خوشایند نیست که چند دلیل دارد، اولا نقش مردم عراق در حکومت به سایر کشورهای منطقه سرایت میکند و ثانیا کشورهای منطقه نیز فکر کنند که آمریکا به آنها توجهی ندارد.»
وی ادامه داد:« اینها سبب شده که مسالهای مجازی به نام خطر شیعی را مطرح کنند تا از این طریق جلوی آن پدیده را بگیرد و بگویند که قضیه بسیار حساس است. در مساله خطر شیعی برخی عناصر آمریکاییها نیز نقش دارند و یک جبهه ضد شیعه را تقویت میکنند.»
لاریجانی پیشبرد این مذاکرات را در داخل یک مجموعه بسیار متعارض از نیروهای مختلف ارزیابی کرد که باید با یک هدف خوب جلو برده شود.
به اعتقاد وی این مذاکرات بسیاردقیق است و نباید چشممان را از هدف برداریم، اگر چشممان را برداریم و به اهداف حاشیه مشغول شویم، در آن صورت ممکن است هدف اصلی را از دست بدهیم.
لاریجانی با رد این نظر که این مذاکرات برای کاهش نفوذ ایران در عراق است، گفت: « این مذاکرات به خاطر نفوذ ایران است که آغاز میشود و به خاطر نفوذ ایران میتواند نتیجه بدهد. نتیجه مذاکرات نیست که نفوذ ایجاد میکند، در واقع این مذاکرات از نفوذ واقعی ایران درمنطقه میخواهد بهره ببرد و هدف خوبی را محقق کند.»
لاریجانی با اشاره به تقویت القاعده توسط برخی کشورهای عربی برای کنترل نفوذ شیعیان در عراق اظهار داشت:« مساله و پدیده القاعده محصول پدیدههای اجتماعی و سیاسی است که درکشورهایی مانند عربستان بوده است. القاعده پدیدهای است که عقبهاش در کشورهایی مانند عربستان، امارات و اردن است و عقبه حکومتی دارند. در کشوری مانند پاکستان طالبان توسط ISI که سیستم اطلاعاتی پاکستان است حمایت و تجهیز میشدند. در یک دورهای این کشورها به محاق رفتند و احساس کردند وضعیتشان بد است که آثار آن در تمام این کشورها قابل مشاهده است، لذا این کشورها برای جلوگیری از فروپاشی، مستمسکی درست کردند که خود را برای آمریکا جذاب کنند.»
وی ادامه داد:« به دلیل وجود این وضعیت، آمریکا و صهیونیستها قصد دارند لوله تفنگ القاعده را به سمت کسانی که دوست ندارند هدایت کنند. یعنی این کشورها سعی دارند جهت ضدیت با شیعه را تقویت کنند و امروز لحن آنها کم سابقه است. حتی اگر آمریکاییها از القاعده ضرر ببینند، ولی این خط را نیز دارند که اگر لوله تفنگ القاعده 10 تا به سمت آنها شلیک میکند، 5 تا هم به سمت ایران بزند؛ اما این دیدگاه پیروز نمیشود، چون ضدیت با ایران مساله منطقه نیست و مساله منطقه استقرار حکومت مردمی در عراق است.»
لاریجانی با اشاره به اینکه اینها ظرافتهای کار است و باید پردهها را کنار بزنیم و ببینیم که دعوای امروز دعوای شیعه و سنی نیست یادآور شد:« این یک توطئه از پشت هدایت شدهای است که اغراض برخی کشورهای غربی، صهیونیستها و عربی پشت آن است.»
وی ادامه داد:« مذاکرات ایران و آمریکا از این جهت نیز مهم است. باید یکی از فواید این مذاکرات این باشد که کاملا برای آمریکا روشن کند که نقش ما در عراق نقشی نیست که بخواهیم به زور ایجاد کنیم و نقش ما، استفاده از نفوذ طبیعیمان برای استقرار و امنیت در منطقه است و آمریکاییها نباید گولی که در افغانستان در مورد ایجاد طالبان خوردند باز درعراق تکرار کنند، چرا که این مساله گریبان آنها را میگیرد و خطراتش از القاعده فعلی بیشتر است.