نویسنده: علیاکبر صادقی رشاد
اعتقاد یا عقیده، قبول، پذیرش و عقد قلبی نسبت به مجموعه ای متشکل از هست ها و نیست ها که به آن جهان بینی گفته می شود و باید و نباید ها که به آن ایدئولوژی گویند باضافه نمادهای مربوط به آنها است، که روی هم رفته به این مجموعه "دین" یا "مسلک" گفته می شود. بنابراین "اعتقاد، باور قلبی نسبت به یک دین یا مسلک است" که در همین مفهوم مرادف با واژه "ایمان" است.
دین علاوه بر اینکه در تعریف لغتی اش به معنای روش زندگی است، در معنای اصطلاحی اش نیز به همین مفهوم به کار برده شده است. مثلاً در لسان خداوند آنجا که پیامبر می فرماید:" به کافران بگو ... دین شما برای خودتان و دین من برای خودم" به همین معنا بکار برده شده است. اما دین در اصطلاح به یک معنای دیگری نیز به کار برده شده است، آنجا که خداوند تبارک و تعالی برای بشر نازل کرده تا دنیای خود را چنان بسازد که آخرتش تامین شود.
اما زمانی که همین روش زندگی و همین مجموعه دستورات به دست انسانها ساخته و پرداخته شده، به جامعه عرضه گردد در اصطلاح به آن "مسلک" گفته می شود. بر این اساس تعداد زیادی از اندیشه های زمان ما مانند ناسیونالیسم، کمونیسم، مسیحیت، فاشیسم، لیبرالیسم، بهائیت و وهابیت مسلک محسوب می شوند و ادیان الهی مانند مانند اسلام، مسیحیت، یهودیت و زرتشت باورهای دینی هستند.
آنچه از مطالعه دینها و مسلکهای بر شمرده ظاهر می گردد این است که هر دین و مسلکی برای خود اصول اعتقادی و فروعات علمی دارد که آنها را از یکدیگر مجزا می نماید. بر این اساس می توانیم درک کنیم که مسلماً دین اسلام با لیبرالیزم قابل جمع شدن نیست و اگر چنین کاری انجام پذیرد فراهم کردن التقاطی است که همواره مورد مذمت اندیشمندان اسلامی بوده و هست.
اصول مسلک لیبرالیزم را موارد زیر تشکیل می دهند و فروعات آن، همان موارد و مسائلی است که در اعلامیه جهانی حقوق بشر مصوب سال 1948 ذکر شده است و بر اساس این، کنوانسیونهای مختلفی در موضوعات تا کنون به تصویب رسیده است. آن اصول اعتقادی مسلک لیبرالیزم عبارتند از:
1. اومانیسم (اصالت انسان)
2. عقلانیت عرفی
3. سکولاریزم سیاسی
4. پلورالیزم مذهبی
5. نسبیت اخلاق
6. سودگرایی
7. لذت خواهی
پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، مجموعه مقالات و کتب فراوانی درباره لیبرالیسم و اصول اعتقادی آن منتشر کرده است که علاقه مندان می توانند به آنها رجوع کنند.