هفتۀ گذشته رادیوهای فارسیزبان خارجی بخش عمدهای از اخبار و گزارشهای خود را به بازتاب خبر قتل داریوش فروهر و همسرش، پروانه اسکندری اختصاص دادند. رادیو بیبیسی در این زمینه گفت: انتشار این خبر بسیاری از مردم، ملیون و شخصیتهای سیاسی داخل و خارج ایران را تکان داد. بیبیسی افزود: داریوش فروهر که از مخالفان نظام جمهوری اسلامی بود جزء معدود رهبران سیاسی مخالف بود که در ایران مانده بود و همچنان به فعالیت ادامه میداد. او که دیماه امسال هفتاد ساله میشد به صراحت لهجه در مخالفت سیاسی خود شناخته شده بود. به گفتۀ بیبیسی داریوش فروهر خودکامگی را بزرگترین مشکل نظام ایران میدانست.
صدای آمریکا نیز گفت: داریوش فروهر از منتقدین سرسخت رژیم جمهوری اسلامی ایران بود. وی حزب کوچک ملت ایران را رهبری میکرد که خواستار ایجاد دولتی غیرمذهبی و دموکرات بود و در خارج از ایران نیز حامیانی داشت. به گفتۀ صدای آمریکا رژیم جمهوری اسلامی ایران حزب ملت ایران را تحمل میکرد، اما افراطیون چندین بار جلسههای این حزب را مورد حمله قرار دادند. آقای فروهر در پی سقوط شاه و روی کار آمدن رژیم جمهوری اسلامی ایران در نخستین دولت به عنوان وزیر کار خدمت میکرد.
رادیوهای خارجی همچنین انگیزههای احتمالی این جنایت را مورد بررسی قرار دادند. در همین زمینه گزارشگر بیبیسی با اشاره به تاریخچۀ فعالیتهای سیاسی داریوش فروهر گفت: فروهر از معدود رهبران شناختهشدۀ مخالف رژیم اسلامی بود که به خارج از کشور نرفت و تصمیم گرفت در داخل بماند و شجاعانه نقض حقوق بشر در ایران را محکوم کند. مفسر بیبیسی میافزاید: وقتی که روحانیون در حدود 20 سال پیش قدرت را در ایران به دست گرفتند فروهر یکی از معدود سیاستمداران غیرمذهبی بود که در اولین دولت اسلامی بعد از انقلاب به عنوان وزیر کار خدمت کرد، ولی او به تدریج از نظام اسلامی زده شد و به فعالیتهای مستقل به عنوان رهبر حزب ملت ایران روی آورد. حزب ملت ایران خبرنامهای را منتشر میکرد که در آن دایماً از احجافات حقوق مردم پرده برداشته میشد.
فروهر برنامههای انتخاباتی رژیم را تحریم میکرد گرچه مقامات فعالیتهای محدود حزب ملت ایران را تحمل میکردند ولی تندروهای اسلامی در سالهای اخیر بارها به فروهر حملهور شدند. گزارشگر بیبیسی میافزاید: این نیروها در ماههای اخیر همچنین آشکارا تهدید کردند که هر کسی را که در مقابل رژیم بایستد نابود خواهند کرد و همۀ این شواهد ادعای نزدیکان فروهر را تقویت میکند که قتل او انگیزۀ سیاسی داشته است.
دوستان فروهر میگویند که او شخصیت جذابی داشته و مورد علاقۀ همگان بود و بنابراین نمیتوانست دشمن شخصی داشته باشد. آنها همچنین میگویند این ادعا که قاتل یا قاتلان ممکن است مجرمان معمولی باشند بیاساس است. گفته میشود که انگیزۀ این قتل میتواند این باشد که یکی از شجاعترین مخالفان جمهوری اسلامی برای همیشه ساکت شود و در عین حال پیامی هم به مخالفان دیگر رژیم فرستاده شود که حواس خود را به اصطلاح جمع کنند.
مفسر بیبیسی عقیده دارد که قتل فروهر بهویژه برای آقای خاتمی رئیسجمهوری ایران نگرانکننده است. این برای نخستین بار است که از زمان بر سر کار آمدن او در سال گذشته یکی از رهبران سیاسی مخالف به قتل میرسد. اگر دولت خاتمی نتواند عاملان این جنایت فجیع را به سزای اعمالشان برساند به ادعای او در مورد اینکه با رهبران دیگر جمهوری اسلامی تفاوت دارد و با روشهای خشونتآمیز مخالف است صدمات جدی وارد خواهد شد.
پرویز ورجاوند در گفتگویی با رادیو بینالمللی فرانسه درباره انگیزه و عاملان این دو جنایت ابراز عقیده کرد: استنباطی که از زمان انجام این قتلها در جامعۀ ایران وجود دارد، دقیقاً این یک انگیزۀ سیاسی داشته است و این انگیزۀ سیاسی به اعتبار موضعگیریها دگراندیشانهای است که این مرد بزرگوار و همسر گرانقدرش داشتند و نحوۀ به شهادت رساندن این دو نفر نحوهای است که دقیقاً یک نوع شقاوتی را میخواهد در جامعه مطرح بکند.
بنابراین پیام، پیام ایجاد دلهره و وحشت است که تمام کسانی که در راستایی ناهمگون با دیدگاههای حاکمیت در این مملکت سخن میگویند از این پس جرأت ابراز وجود و اظهار نظر را نداشته باشند. ورجاوند در مورد پیامدهای این گونه جنایات هشدار داد و گفت: این پدیدهای است که اگر در همین جا متوقف نشود، میتواند فاجعههای سنگینی را در جامعۀ ایران به بار بیاورد. وی در عین حال ابراز عقیده کرد: با پیشینهای که این مردم از خودشان نشان دادهاند، عاملان این جنایات بسیار راه مشکلی که تصور بکنند واقعاً میتوانند جامعه را سرکوب بکنند و جامعهای را که به حرکت درآمده و در راستای طلب کردن حقوق و به دست گرفتن سرنوشت خودش به تلاش برخاسته است وادار به توقف کنند.
به گزارش بیبیسی آیتالله منتظری از روحانیون سرشناس ایران نیز با انتشار بیانیهای قتل داریوش فروهر و همسرش را فجیع و مظلومانه خوانده و گفته است که خبر این قتل افکار عمومی را در بهت و حیرت فرو برد. وی داریوش فروهر را مردی دانسته که سالهای متمادی از عمر خویش را در راه دفاع از استقلال و حقوق حقۀ انسان و آزادیهای مشروع ملت ایران در زندان سپری کرد و وظیفۀ وجدانی و انسانی خود را نسبت به کشور و ملت در حد امکان و توان ادا نمود. به گفتۀ بیبیسی آیتالله منتظری که در زندان قزل قلعه از نزدیک شاهد اعمال و رفتار داریوش فروهر، همبند خود بود از رسانههایی که وی را غیرمذهبی توصیف کردند انتقاد کرده است.
از سوی دیگر مراسم تشییع جنازۀ داریوش و پروانه فروهر و شرکت گستردۀ اقشاری از مردم در این مراسم نیز توجه رادیوهای خارجی را به خود جلب کرد. رادیو بیبیسی گفت با اشاره به شرکت هزاران نفر از مردم در این مراسم گفت: عدهای از شرکتکنندگان در حالی که شعار میدادند این کشتارها را محکوم کردند.