سرویس خارجی: به دنبال بالاگرفتن بحران و درگیریهای یک ماهه اخیر، گفتگوهای ملی لبنان پس از دو سال تعطیلی برگزار شد، گفتگوهایی که به نظر صاحبنظران سیاسی، برندگان و بازندگانی در عرصه سیاسی لبنان داشته است.
نشست گفتگوی ملی لبنان با حضور تمامی مدعوین از جریان 8 و 14 مارس به غیر از سعد حریری رئیس حزب «المستقبل» که در خارج از کشور به سر میبرد و سمیر جعجع رئیس فالانژها که این نشست را تحریم کرده است، در کاخ «بعبدا» برگزار شد. «میشل المر» نماینده مسیحی مجلس، «فواد سنیوره» رئیس فراکسیون المستقبل مجلس و «امین جمیل» رئیس حزب کتائب از سران برجسته 14 مارس در این جلسه بودند.
«محمد رعد» رئیس فراکسیون وفاداری به مقاومت مجلس لبنان وابسته به حزب الله، «میشل عون» رئیس فراکسیون تغییر و اصلاح مجلس و رئیس جریان آزاد ملی لبنان، «سلیمان فرنجیه» رئیس حزب مسیحی «المرده»، «طلال ارسلان» رئیس حزب دروزی دموکراتیک لبنان، «اسعد حردان» رئیس حزب سوری قومی اجتماعی، «ولید جنبلاط» رئیس حزب دروزی سوسیالیست ترقیخواه، «فرید مکاری» از نمایندگان ارتدوکس مجلس لبنان، «ژان اوگاسبیان»، «گاب بقرادونیان» و «فایز حاج شاهین» از نمایندگان مجلس لبنان نیز از دیگر شرکت کنندگان در این نشست بودند.
برندگان اول و دوم
به نظر میرسد مهمترین برنده گفتگوهای ملی اخیر لبنان، «میشل سلیمان» رئیسجمهوری این کشور باشد؛ چرا که وی زمان بسیار مناسبی را که اوضاع داخلی لبنان بسیار متشنج شده بود، برای این امر برگزید.
از نظر صاحبنظران، دومین برنده این نشست «نجیب میقاتی» نخست وزیر لبنان است که گویی این نشست رای اعتمادی مجدد برای کابینه اش به حساب آمده و دولتش از نو به رسمیت شناخته شد. این گفتگو در حالی انجام شد که حزب المستقبل، استعفای دولت میقاتی را شرط حضور در مذاکرات عنوان کرده بود اما بدون استعفای میقاتی هم آنها پای میز مذاکره نشستند.
این صاحبنظران، حزب الله را برندهای دایمی میدانند که از این مرحله نیز سربلند بیرون آمد، زیرا در این نشست نشان داد که آماده گفتگو بر سر هر مسالهای است و نماینده آن در پایان گفتگوها در حالی از جلسه خارج شد که بیانیه نشست، با حضور سران 14 مارس همچون جمیل و سنیوره هیچ اشاره و انتقادی به سلاح مقاومت نداشت.
درست است که «فواد سنیوره» رئیس فراکسیون «المستقبل» در مجلس لبنان طی این نشست تاکید داشت که سلاح فقط باید در دست دولت باشد، اما نباید فراموش کرد که نماینده المستقبل با اکراه به این جلسه آمد و توقع دیگری از وی نمیرفت.
فشار عربستان، عامل حضور المستقبل
با وجود هجوم دایمی نمایندگان و رهبران جریان المستقبل به سلاح حزب الله، آنگونه که به نظر میرسد تنها دلیل حضور آنها در نشست گفتگوی ملی در کاخ ریاست جمهوری لبنان، رغبت عربستان سعودی در این خصوص بود که این امر نه فقط برای این جریان نقطه مثبتی به حساب نمیآید بلکه عمده صاحب نظران از آن به عنوان نقطهای منفی یاد میکنند.
«سمیر جعجع» رئیس حزب مسیحی 14 مارسی نیروهای لبنانی را نمیتوان پیروز به حساب آورد، چرا که وی تنها کسی است که از اجماع ملی بیرون رفته و از این جهت دچار شکست شده است. حزب مسیحی «کتائب» نیز از طرفهای پیروز این گفتگوها است، چراکه این حزب نقاط مثبت زیادی به دست آورد این حزب 14 مارسی از اولین جریانهایی بود که در خصوص گفتگو اعلام آمادگی کرد و در نتیجه، ابتدا از سوی همپیمانان خود با انتقادهای زیادی روبرو شد اما توانست با استفاده مناسب از این فرصت، بهره خوبی ببرد و خواست تاریخی آنها در خصوص حفظ بی طرفی لبنان در بیانیه «بعبدا» نشان داده شد.
در خصوص برنده یا بازنده بودن جریان «آزاد ملی لبنان» هم پیمان اصلی مسیحی حزب الله نظرات مختلف است؛ گرچه «میشل عون»رهبر این جریان از پیروزی جریان متبوعش خبر داد اما بسیاری آن را مبالغهآمیز میخوانند ولی میتوان گفت که مهمترین نکته مثبت برای طرفداران عون، ترمیم روابط میان وی و رئیسجمهور بود، چرا که این روابط در جریان انتخاب وزرای کابینه «میقاتی» اندکی به تیرگی گراییده بود.
«سلیمان فرنجیه» رئیس حزب مسیحی «المرده» و همپیمان حزب الله، گویی از این نشست نه نفعی برده و نه زیانی و همان گونه که وارد جلسه شد، از آن بیرون رفت چرا که به نظر میرسد نگرانیهای فرنجیه فراتر از این مسائل است و به داخل لبنان خلاصه نمیشود.
بازنده بزرگ
به نظر میرسد که جریان 14 مارس بر خلاف دفعات گذشته، نه فقط به اجبار و اکراه وارد این نشست شد، بلکه مجبور بود که در موضعی دفاعی قرار گیرد.
14 مارسیها به شکلی در هم ریخته در این نشست حاضر شدند، چرا که یکی از پایههای اصلی خود، یعنی حزب نیروهای لبنانی را در جمع نداشتند و دلیل آن تحریم این نشست از سوی جعجع بود. یکی دیگر از مسایلی که باعث شد 14 مارسیها خود را زیان دیده از این شکست ببینند، برخی بندهای بیانیه پایانی بود، بویژه این بند که ایجاد منطقهای حائل میان سوریه و لبنان، آن هم به منظور حمایت از مخالفان نظام سوریه، مردود دانسته شد. با وجود تمامی این امور، به نظر میرسد برنده اصلی این نشست میشل سلیمان بود چرا که بدین وسیله توانست به موقعیت و نقش خود، اعتباری افزون بخشد و برگزاری این نشست را در کارنامه ریاست جمهوری خود ثبت کند؛ اگر چه این امر با پشتیبانی کشورهای غربی و عربستان سعودی صورت گرفته باشد.
توافقنامه پایانی
در پایان این جلسه، حاضران بیانیهای صادر کردند که طی آن بر پایبندی به گفتگو، آرامش امنیتی، سیاسی، رسانهای و همچنین بر تلاش برای ایجاد توافق بر سر نقاط مشترک و اصول ملی تاکید شد.بیانیه یاد شده، شهروندان لبنانی را به هوشیاری دعوت کرد و متذکر شد که دست بردن به سلاح، به هر دلیل که باشد، به خسارت بسیار بزرگی خواهد انجامید که تبعات آن گریبانگیر همه میشود و اموال عمومی و آینده نسلهای آتی را تهدید میکند. حاضران همچنین بر پشتیبانی از دستگاه قضایی به منظور صدور احکام بر اساس قانون و به شکلی عادلانه و بدون هیچگونه تبعیض، تاکید کردند.
این بیانیه همچنین بر اجرای طرح توسعه اقتصادی و اجتماعی در تمامی مناطق لبنان تاکید داشته و از تمام جریانهای سیاسی و رهبران آنها خواست که از تندی در پیامهای سیاسی و رسانهای خود دوری گزینند، بویژه در مسایلی که باعث ایجاد اختلاف، تشنج و تحریک طوایف و مذاهب دیگر میشود، تا در نتیجه، وحدت ملی و قدرت داخلی حفظ شود و بتوان با خطرات خارجی، بویژه خطر رژیم اسرائیل مقابله کرد. حاضران در این نشست در بیانیه خود متذکر شدند که بر اساس توافق اعضا و مکانیزم قانونی آن، میتوان بندهای توافقنامه «طائف» را به عنوان توافقنامه ملی لبنان، تفسیر و تعدیل کرد که این امر پس از مقدمات لازم در چارچوبهای متعارف و بر اساس گفتوگو، امکان پذیر خواهد بود.