تاریخ انتشار : ۲۰ اسفند ۱۳۸۶ - ۱۸:۱۷  ، 
شناسه خبر : ۲۴۵۷۷
نویسنده: جواد خواجه‌پور اشاره: ماهیت فرهنگی ناتو برخلاف آنچه تصور می شود جدا و متفاوت از ناتو با رویکرد نظامی نیست. امروز ماهیت فرهنگی ناتو صورتی تکامل یافته و رشد داده شده و در حقیقت یک مرحله بلوغ از همان ناتوی سابق است که البته این بار جنبه میلیتاریستی، جزء کوچکی و در حقیقت بخش خردی از حرکت کلان نظام سلطه برای تضمین «آینده برای خود» است.

وقتی جنگ دوم جهانی به پایان رسید، قدرتهای مسلط، اتحادی موقت تشکیل دادند تا بتوانند بر سر سفره فتوحات و پیروزیهای خود، در آرامش و به دور از درگیری بهره بیشتری برده و قدرت آینده را بهتر بین یکدیگر تقسیم کنند، ضرورت آرامش براین سلطه گری را یکسو و تلاش برای ربودن گوی سبقت از حریف و مال خود کردن سهم بیشتری از قدرت با همه ابعاد خود از سوی دیگر منجر به بروز جنگ سرد، بین دو بلوک شرق وغرب گردید.

درخلال سالهای جنگ سرد خصوصا سالهای اولیه، نوعی سدبندی و بلوک بندی بین شرق و غرب صورت گرفت، که غرب لیبرال به رهبری آمریکا توانست درصف کردن همسایگان نظام سوسیالیستی برای عدم نفوذ تفکر سوسیالیسم به دنیای خارج توفیق بیشتری بیابد.

اندیشمندان ابر قدرت لیبرال درکنار جنبه نظامی و سخت افزاری مقابله با جریان سوسیالیسم اقدام به طراحی یک وجه نرم افزاری برای صف خود درمقابل سوسیالیسم کردند که در قالب برنامه های مدرنیته و توسعه به اکثر کشورهای جهان سوم صادر گردید، البته بسیاری از همین روشنفکران و اندیشمندان غربی در دهه 90 اعتراف کردند که در انتقال ادبیات مدرنیسم به جهان سوم به گونه ای گزینشی و یک درمیان عمل کرده اند و همه آنچه که اسباب توسعه و مدرنیته بوده را انتقال نداده اند، تا از آن طریق این دسته از کشورها پس از این انتقال با اصطلاح در حال توسعه به جای جهان سوم خوش باشند و هرگز به توسعه پایدار نرسند و به سبب آن نه رقیبی برای غرب تبدیل نشوند و هم توسعه آنها نوعی توسعه نامتوازن و وابسته به نظام غربی باشد.

نظم نوین جهانی، جهانی سازی، دموکراسی، حقوق بشر، خاورمیانه بزرگ، خاورمیانه جدید و دهها برنامه دیگر همه و همه تنها برای ایجاد شرایطی بود که در آن شرایط غرب می تواند بهتر جهان را قبضه کرده و مابقی دنیا در وابستگی به غرب بیشتر فرو روند،«کریس هیبلزگری» درکتاب جنگ پست مدرن سخنان جورج بوش پدر را درجمع دانشجویان در ژانویه 1991 که گفت:«این جنگ (جنگ اول خلیج فارس) به مثابه ستیز سیاهی با سپیدی است»، به تمسخر گرفته و از نظم نوین جهانی آمریکا به بی نظمی نوین جهانی تعبیر کرده وسپس از قول متفکر بزرگ چایلدز میگوید:«نظم نوین جهانی یعنی سهم غرب صلح و سهم بقیه جهان، جنگ».

بدین ترتیب و با اجرای برنامه های غرب این کشورها نه دردام سوسیالیسم افتاده اند و نه برای نظام سرمایه دار غربی درحکم رقیب خواهند شد. بلکه همواره به قدرت غرب واسطه خواهند ماند، و آینده قدرت برای غرب تضمین خواهد شد.

آغاز برهم خوردن برنامه غرب این روند تا پایان دهه 70 به آرامی جلو میرفت تا آنکه فرصت دو دهه 60 و 70 زمینه ساز مسائلی شد که از آن به بیداری اسلامی، یاد می شود، این بیداری در 1979 یعنی بهمن 1357 منجر به پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و خروج ایران از صف اصلی امپریالیسم غرب در مقابل سوسیالیسم شد، این واقعه سیاسی برنامه های غرب را به هم ریخت و غرب را به شدت با چالش مواجه کرد.

در اکثر کشورهای مسلمان، کتب، مقالات، سخنرانی‌ها و برنامه های متنوعی تحت عنوان توسعه نیافتگی و در قالب «مکتب وابستگی» که ارمغان مدرنیته غربی برای این کشورها بود، شکل گرفت، که مدرنیته غربی را درکشورهای اسلامی به چالش کشید، «بلوم استروم» درسال 1984 به نقل از «آ لوین. ی. سو» در کتاب تغییر اجتماعی و توسعه می آورد:«مکتب وابستگی نمایانگر طنین آمارهایی است که از پیرامون (جهان سوم) به گوش می رسد و با سلطه فکری مکتب نوسازی آمریکایی به معارضه برمی خیزد.»

این موج انتقاد برای اولین بار از حیاط امریکا، یعنی امریکای لاتین درقالب طرح «اکلا» آغاز شد، اما ماهیتا با روند انتقادی درخاورمیانه و دنیای اسلام متفاوت بود، اگر که ریشه های انتقاد در این نقطه از جهان در فرهنگ اسلامی بود و اساساً ماهیت فرهنگی داشت.

پس از آن درکشورهای اسلامی مباحث مدرنیته مبتنی بر اصول اولیه دین اسلام و با بهره گیری از نکات مثبت عقلی مدرنیته غربی تحت عنوان پارادایم ثابت توسعه که البته غالبا در اصل دین وجود داشت، به سرعت گسترش یافت که در یک شکل کلی از آن به بیداری اسلامی یاد می شود.

انقلاب اسلامی ایران روند بیداری اسلامی را به شدت تسریع کرد، این روند درغرب، هم درحوزه اندیشه و هم درحوزه عمل با واکنشهایی روبرو شد، درحوزه اندیشه منجر به ظهور تفکری شد که از آن به برخورد تمدنها تعبیر می شود، شاید این جمله هانتینگتون ، انقلاب شناس بزرگ دنیا همانند جمله اشپینگلر ایدئولوگ سیاسی، صریح نباشد که گفت:«آینده از آن اسلام است وغرب درمقابل اسلام سقوط خواهد کرد»، اگر جمله هانتینگتون در لفافه است و خبر از نتیجه نبرد نمی دهد، که کدام سوی میدان پیروز می شود، صراحت سخنان افرادی چون اشپینگلر و دهها شخصیت سیاسی و علمی در غرب نتیجه و پایان این نبرد را روشن ساخته.

در حوزه عمل، نظام سرمایه داری غربی که قدرت خود را در خطر می دید برنامه های متعددی را برای مقابله و براندازی حکومت اسلامی در ایران عملی کرد، اما شکست پی درپی برنامه های غرب و قدرت روزافزون انقلاب اسلامی سران لیبرال غرب را که عمدتا بانیان ناتوی نظامی بودند بر آن داشت تا در یک حرکت اساسی ایدئولوژی اسلامی و بیداری اسلامی را مورد حمله قرار دهند تا شاید از این راه بتوانند احتمال از دست دادن آینده را برای خود کم کنند.

بدین ترتیب اگر دیروز در قالب دموکراسی لیبرالی و مدرنیته غربی برنامه ای فرهنگی ارائه کرده بودند این بار فقط با ابزار ضدفرهنگی وارد میدان نبرد شده اند، نظام امپریالیستی می داند آنچه امروز در مقابل او به عنوان بیداری اسلامی قد علم کرده به شدت تحت تأثیر فرهنگ ناب اسلامی است، فلذا با بازاری گسترده عزم آن دارد تا در جنگ با این فرهنگ پیروز شود.

ماهیت ناتوی فرهنگی

ارگان نظامی ناتو، با ابزار ناتوی فرهنگی، مثل رسانه، به عنوان یک سرباز نگاه می کند و مدیریت ناتوی فرهنگی در سطح کلان به کل ارگان نظامی به عنوان یک لشگر از نیروی نبرد خود می نگرد.

در حقیقت میدان نبرد امپریالیسم بر علیه نیروی مقاوم در مقابل سلطه نظام استعمار جهانی، آن چنان گسترده شده که جنبه نظامی در آن به این سو و آن سو می غلطد، و گه گاه در گوشه و کنار آتش جنگ بپا می کند، اما در این میدان نبرد سربازان متعدد فرهنگی با پشتیبانی مسایل اقتصادی در کنار سربازان نظامی به نبرد با اندیشه مقاوم در مقابل نظام سلطه مشغولند.

بدین ترتیب می توان ماهیت نظام سلطه را در میدان نبرد برای تضمین «آینده برای خود» متشکل از اجزائی به شرح زیر دانست:

الف: وجه غالب، که ماهیتی ضدفرهنگی دارد و اساس آن بر تخریب پایه ها و بنیان فرهنگی و ایدئولوژی کشورهای مقاوم در مقابل نظام سلطه بنا شد، این بخش به کمک ابزار متعددی محقق می شود که مهمترین آنها تخریب روند بیداری جهان اسلام، دامن زدن به اختلاف شیعه و سنی، ترویج فساد و ابتذال اخلاقی، تبلیغ و ترویج عرفانهای انحرافی و مسلکهای منحط و استعمار ساخته و تخریب باورهای ملی و دینی می باشد.

ب: وجه مقوم، که ماهیتی اقتصادی دارد، نظام امپریالیستی از دیرباز با تأکید بر جنبه های اقتصادی سعی در تثبیت سلطه خود داشته، این جنبه از میدان نبرد غالباً به دو گونه عمل می شده، گونه اول نفس چپاول و غارت ثروت ملل است و گونه دوم نوعی وابستگی و تضعیف و مانع شدن از رشد اقتصادی کشورهای تحت سلطه است، اما امروز در میدان نبرد ناتوی فرهنگی مسائل اقتصادی همچون تحریم ها حکم مقوم و کاتالیزور برای تسهیل هجمه های فرهنگی و تخریب ایدئولوژیها را دارد می باشد.

نظام سلطه به خوبی می داند که ملتی که در بحران اقتصادی و فقر مادی دچار است زودتر به مهلکه فقر فرهنگی وارد می شود و تنها در این شرایط است که ارزشهای غربی و فرهنگ لیبرالی جواب می دهد والا جایی که فرهنگ ناب اسلامی رواج دارد ارزشهای لیبرالی، ضدارزش محسوب می گردد.

ج: وجه زمینه ساز، که ماهیتی نظامی و میلیتاریستی دارد و به عنوان آماده سازی بسیاری جنبه های دیگر در میدان نبرد ناتوی فرهنگی عمل می کند، نظام سلطه جهانی جنگ نظامی به راه می اندازد تا بتواند برنامه اصلی خود که تخریب فرهنگ به کمک مقوم های اقتصادی است را عملی کند، که نمونه های آن در جنگ 33روزه و نیز عراق و افغانستان در همین چند ماه گذشته عملیاتی شده است.

د: وجه مکمل، که ماهیت جنگ روانی دارد و به عنوان تسریع کننده برنامه های فرهنگی و اقتصادی و بعضاً نظامی عمل می کند، جنگ روانی غالبا در حوزه موضوعی خاص عملیاتی می شود مثلا در ماههای گذشته مقوله انرژی هسته ای در جمهوری اسلامی ایران و دسترسی بومی به این فناوری در چارچوب عملیات روانی بازتاب داده شده و ایران به عنوان کشوری که قصد تولید بمب اتم و نابودی جهان را دارد معرفی شد.

جمع‌بندی

ایالات متحده براساس یک طرح راهبردی که پیش از 11سپتامبر 2001 تدوین شده بود و حسنین هیکل آن را در همان زمان فاش کرد، در صدد حفظ سه گونه برتری و استیلاء بر جهان در مقابل قدرت روزافزون اسلام است، بنیاد فرهنگی پژوهشی غرب شناسی در کتاب «آمریکا دنیا را به کدام سومی برد» در مورد این سه مدل سلطه آورده: این هژمونیها و سلطه طلبی ها شامل سیاست، به معنی برتری فرهنگی، برتری نظامی و نیز برتری اقتصادی می باشد.

11سپتامبر در حقیقت باید آنقدر بزرگ طراحی شود تا در خور این طرح عظیم که تمام جهان را می خواهد مسلط شود، باشد، علاوه بر این نقطه عطف آغازین می بایست به نحوی مجوز حمله به دشمن، که بیداری اسلامی است را صادر کند، براین اساس آنها اعلام می کنند که «اسلام تنها نظام فرهنگی است که در مقابله با غرب مرتبا افرادی همچون بن لادن و طالبان را تولید می کند، کسانی که مدرنیته را تهدید می کنند.»

بدین ترتیب جنگ جدیدی در ابعادی خاص از سوی آمریکا و هم پیمانان ناتویی او برعلیه جهان اسلام آغاز شد، که ابعاد چندگانه آن با ماهیتی فرهنگی، و با ابزار متعدد، سعی بر تضمین قدرت آینده برای غرب و آمریکا را دارد.