نویسنده: میکائیل اسکندری
کاربردهای کامپیوتر
1- جادوی الکترونیک و انقلاب اطلاعات
سرعت در انتشار اطلاعات، پیامد و نتیجه خدماتگیری از الکترونیک است چیزی که انقلاب ارتباطات را کهنه نموده و موضوعی نو به نام انقلاب اطلاعات یا انقلاب اطلاعرسانی سریع را مطرح کرده است.
برای انقلاب جدید مانعی نیست زیرا جریان زلال اطلاعات با ممانعت نیز همچنان زلال است، اما بشر امروز تحول خطرناکی را پذیرفته است: انقلاب نور یا انفجار اطلاعات.
جادو الکترونیک: حرکت، تصویر و نور است و این به آن مفهوم است که رسانهای به نام رایانه، حرکت تلویزیون، تصویر نشریات و جریان سرعت نور رادیویی را با هم و در یک زمان داراست. ذهنیت دنیا در حال تغییر است و دهکده جهانی امروزه به ذهنیت جهانی مبدل شده است و انقلاب ارتباطات به انقلاب اطلاعات، یعنی چیزی که نتیجه تأثیرات شگرف رایانه بهعنوان رسانه دنیای پست مدرن است. هر تکنولوژی جدیدی در حقیقت جنگ جدیدی، تفکر جدیدی و تجزیه و تحلیل جدیدی را ضروری و ممکن میسازد. با همین منطق، محیط الکترونیکی، فضای قدیمی رسانهای را که انسان به آن خو گرفته است نامطبوع، غیرملموس، کهنه و بیارزش جلوهگر خواهد ساخت و ما را درگیر مسائلی دیگر خواهد کرد.
اینترنت شبکه شبکههاست. وقتی مجموعهای از کامپیوترها با هم ارتباط برقرار میکنند شبکه ایجاد میشود و وقتی شبکهها با هم ارتباط برقرار میکنند اینترنت شکل میگیرد. بهتر است جهان آینده را جهان تأثیرات اینترنت بنامیم زیرا با همگانی شدن کامپیوتر، کارآترین بعد آن، بهرهوری از اطلاعات شبکهها خواهد بود. با این حال همه و همه کارها نیازمند کامپیوتر و شبکه است. شبکه جهانی اطلاعرسانی (اینترنت) مجموعهای وسیع از اطلاعات اقتصادی، علمی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی است از هرچه بخواهیم در این بازار موجود است و بهترین و آخرین آن، پس این بازار در دسترس، خود را بر موجودیت ما تحمیل خواهد کرد. پیامدهای اقتصادی اجتماعی و فرهنگی و سیاسی اینترنت بسیاری از کشورهای درحال توسعه را به این فکر واداشته است که نسبت به این امر رسانه احساس خطر کنند و به آن بیشتر فکر کنند، نسبت به آن عکسالعمل نشان دهند و یا اینکه جلوی آن بایستند، امام پیامدهای مثبت اینترنت چیزی است که نمیتوان هرگز آن را نادیده گرفت.
2- اینترنت چیست؟
اینترنت (internet or international network) نامی است برای سیستمی گسترده و جهانی، شامل مردم، کامپیوترها و بسیاری خطوس انتقال با سیم و بیسیم که اطلاعات دایماً بر روی آن جریان دارد.
ریشههای آن به پروژهای بهنام «آرپانت» (arpanet) در آژانش پروژههای تحقیقاتی پیشرفته وزارت دفاع آمریکا برمیگردد. ایده اصلی ساختن شبکه اطلاعاتی بین کامپیوترهای پایگاههای نظامی بود که قادر باشد ارتباط خود را طی حادثه هستهای حفظ کند. پروژه در سال 1978 آغاز شد و بهزودی به سمت سیستم کنونی توسعه یافت.
استفاده از اینترنت به معنای این است که در محل کامپیوتر شخصی خود بنشینید و برای انجام کار یا منظوری در مسیر جریان اطلاعات قرار بگیرید. جلسه ممکن است با بررسی صندوق پستی الکترونیکی آغاز شود. پیامهای رسیده را بخوانید و به آنها پاسخ دهید. سپس ممکن است بخشی از چند گروه خبری را مطالعه کنید، مجلات و روزنامههای الکترونیکی را ورق بزنید یا بر روی کامپیوتری در کشوری دیگر بهدنبال اطلاعات بگردید. پروندهای مطلوب را پیدا کرده و برای کامپیوتر خود ارسال نمایید.
برای استفاده از اینترنت به سه چیز نیاز دارید:
1- کامپیوتر
2- برنامههای سرویس گیرنده (client) و نصب آن بر روی کامپیوتر خود
راهی برای متصل کردن کامپیوتر خود به اینترنت بهطوریکه سرویسدهندهها (server) بتوانند به درخواستهای شما پاسخ دهند.
3- پست الکترونیکی electronic mall) e-mail)
اطلاعرسانی و اطلاعگیری از طریق اینترنت امری معمولی و بدیهی است، یکی از روشهای کسب پیام یا ارسال پیام، پست الکترونیک است که افراد آن را جایگزین ارسال نامهها از طریق پست سنتی کردهاند.
با این سرویس میتوانید برنامههای خود را ارسال و یا پیامهای رسیده را از صندوق پستی خود (e-mail) دریافت کنید. همچنین این امکان وجود دارد که بهوسیله این سرویس هرچیزی که در پروندهای ذخیره میشود پیوست گردد مثل تصاویر، اعلامیهها و غیره.
این سرویس مهمترین و کارآمدترین موضوع اینترنت است که بهدلیل سادگی از پرطرفدارترین سرویسهای اینترنتی محسوب میشود. بهطوریکه در حدود 50 درصد از کشورهایی که به اینترنت متصل هستند عمده بهرهوری آنها از همین سرویس است. امروزه افراد، شرکتها و روابط عمومیها از این سرویس بهره فراوانی میبرند و در واقع این سرویس پیامها را رد و بدل و مشکل اشغال تلفن را رفع میکند. پست الکترونیک بهطور خلاصه جای تلفن، نامههای پستی، فاکس و... را گرفته است.
4-مجله الکترونیک
پخش مستقیم خبر و قطع واسطه آرزویی است که خوانندگان روزنامهها در پی آن بودهاند و امروزه مردم باسواد آخرین خبرها را از شبکهها میگیرند، زیرا خبرهای شبکهای همراه صوت و تصویر جذابیت و شفافیت بیشتری دارد و خبر الکترونیک اسیر زمان و مکان نیست.
امروزه در دنیای پیشرفته اکثر روزنامهها بر روی شبکه اینترنت قرار میگیرند و قبل از اینکه مشترک روزنامهها از طریق پست روزنامهها خود را دریافت کند و یا خواننده روزنامه از کیوسک آن خریداری کند، فرد باسواد و آشنا به امور شبکه میتواند روزنامهها را ورق بزند و مطالب مورد علاقه خود را مطالعه کند. خواننده روزنامه در هر جا که باشد اگر کامپیوتر در اختیار داشته باشد بهسرعت میتواند روزنامه خود را مطالعه کند.
با توجه به مزیتهای عمده نشریات الکترونیکی و سهولت و ارزانی تدوین و توزیع آن امروزه شرکتهای بزرگ دنیا جهت تبلیغات خود از این روزنامهها بهره میگیرند یا خود، نشریاتی از آخرین تحولات و عملکرد شرکت را حتی در یک برگ اینترنتی منتشر میکنند و بهخصوص مورد استقبال اهل فن قرار میگیرد.
5- فاکس برگردان
یکی از ابزارهای مهم و عمومی پیامرسانی درحال حاضر دستگاه فاکس (نمابر) است که از اجزای لاینفک تمام گروههای اطلاعرسانی ادارات و مؤسسات بهشمار میرود. جدا از استفاده معمول از فاکس، اخذ اطلاعات بهروشهای دیگر نیز موجود است. روابط عمومی بعضی از ادارات برنامهای با عنوان فاکس برگردان تدوین کردهاند تا کسانی که در منزل یا اداره خود فاکس دارند بتوانند از طریق فاکس در اختیار، اطلاعات موردنیاز خود را با گرفتن شماره تلفن دریافت کنند.
اطلاعات در یک برنامه کامپیوتری تدوین شده است (این اطلاعات عموماً تقسیمبندی شاخهای دارد) کامپیوتر به یک خط تلفن متصل است. این خط تلفن اعلان عمومی شده است و صاحبان فاکس که در واقع مشتریان یا مخاطبان شرکت هستند با گرفتن شماره اعلام شده میتوانند اطلاعات موردنیاز که بیشتر موارد اطلاعرسانی است را توسط فاکس خود دریافت کنند. البته اطلاعات موجود در کامپیوتر چنانچه با گذر زمان کهنه میشوند باید بهروز شوند.
سیستم کامپیوتر فاکس برگردان در واقع مجموعهای نرمافزاری و سختافزاری است که بهعنوان یک منبع اطلاعاتی بهطور خودکار و برنامهریزی شده اطلاعات خود را در اختیار درخواستکنندگان قرار میدهد. جهت شرح بیشتر اینکه متقاضیان اطلاعات میتوانند پس از گرفتن شماره تلفن فاکس برگردان بهوسیله دستگاه فاکس خود و زدن کلید start فرم اطلاعاتی موردنظر خود را دریافت کنند. این سیستم نیازی به اپراتور برای پاسخگویی تلفن ندارد و بهطور شبانهروزی و کاملاً خودکار عمل میکند.
ملزومات سختافزاری: رایانه 486 به بالا و حداقل یک خط تلفن
ملزومات نرمافزاری: سیستم عامل dos، نرمافزار مرتبط جهت اطلاعات و بهروز کردن اطلاعات
برخی مزایای فاکس برگردان: سرویسدهی 24 ساعته، نداشتن افت واستهلاک و خرج تعمیرات و هزینههای جانبی بهخصوص نیروی انسانی، بالا بودن سرعت ارسال فاکس، کیفیت بالای فاکس دریافتی، عدم نیاز به آموزشهای پیچیده و فنی، کاهش ترافیک تلفنی و مراجعهکننده و...
6- فاکس e=mail
شما میتوانید با داشتن کامپیوتر و خط تلفن و از طریق آدرس الکترونیکی خود به کسانی که دسترسی به کامپیوتر ندارند، اما دستگاه فاکس دارند فاکس ارسال کنید. همچنین کسانی که کامپیوتر ندارند میتوانند به دستگاه شما فاکس ارسال کنند.
7- بانک اطلاعاتی
دسترسی به منابع غنی اطلاعاتی از جمله کتابخانههای مجازی که حاوی کتب، مقالات، اطلاعات صوتی، تصویری و غیره از جمله خدماتی هستند که بر روی اینترنت ارائه میشود.
کارشناسان روابط عمومی باید با بهرهگیری از اینترنت آشنا باشند تا بتوانند آخرین اطلاعات مورد نیاز و جدیدترین اطلاعات موضوع مورد درخواست مدیران سازمان خود را از اینترنت بیابند. در حال حاضر اطلاعات کتابخانههای زیادی بر روی اینترنت است اطلاعات پروازهای هوایی، اطلاعات دانشگاههای متعدد جهان، اطلاعات مؤسسات معتبر و مطرح جهان و... بر روی اینترنت به صورت رایگان قابل دسترسی است.
مراکز علمی و تحقیقاتی آخرین دستاوردهای خود را بر روی اینترنت قرار میدهند. هزاران منبع خبری اعم از شبکههای تلویزیونی، رادیویی، روزنامهها، مجلات و خبرگزاریها مرتباً آخرین تحولات خبری بههمراه تحلیلها و مقالات خود را بر روی اینترنت قرار داده و بههنگام میکنند. اطلاعات هواشناسی بر روی اینترنت است. آخرین وضعیت بورس سهام عمده دنیا در اینترنت قابل دسترسی است. اطلاعات ورزشی موجود است. اطلاعات سمینارها، کنفرانسها و نمایشگاههای گذشته و آینده بر روی اینترنت موجود است و هزاران نوع اطلاعات دیگر.
8- کنفرانس از راه دور (teleconferencing)
برگزاری جلسات از راه دور میان دو یا چند نفر از نقاط مختلف با پشتیبانی صدا و تصویر از امکانات برجسته دیگری است که درحال حاضر توسط اینترنت ارائه میشود و کاربرد وسیعی در محافل علمی و تجاری دارد.
افراد علاقهمند از سراسر جهان در زمان مشخصی از طریق کامپیوترهایشان به یکدیگر وصل شده و با هم پیرامون موضوع خاصی به بحث و تبادل نظر بهصورت نوشتاری میپردازند. تلهفاکس در شکل پیشرفته خود که امروزه رایج شده است صدا و تصویر افراد را نیز مستقیماً ارسال مینماید و اعضای گروه میتوانند همزمان با برگزاری کنفرانس با هم به تبادل فایل پرداخته و یا بر روی تخته سیاه کامپیوتری، شکل و یا نموداری ترسیم نموده و سایر افراد بهصورت زنده آن را مشاهده و در مورد آن بحث نمایند. این روش بهخصوص امروزه در انجام عمل جراحی از راه دور نیز با موفقیت مورد استفاده قرار میگیرد. افراد و کارشناسان میتوانند با این روش به تبادل اطلاعات و تجربیات بپردازند بدون آنکه هزینه صرف رفت و آمد و اقامت در جایی دیگر را بپردازند. کارشناسان روابط عمومی بهرهگیری از این روش را بهخصوص جهت تبادل تجربیات میتوانند آغاز کنند.
9- برد الکترونیکی
حتماً شما بردهای الکترونیکی را که امروزه جای پلاکاردها را گرفتهاند، دیدهاید. مهمترین مزیت بردهای الکترونیکی این است که یک بار نصب میشوند، پیامهای آن بهراحتی امکان تعویض دارند و چشمنوازتر هستند.
عموماً این بردها برای پیامهای کوتاه همچون اطلاع تلفنهای مؤسسات یا... استفاده میشود.
10- نظرسنجی اینترنتی
تنها میتوانید با ایجاد یک سایت اینترنتی و تهیه پرسشنامه موردنظر، پرسشنامه را در سایت اینترنت مخصوص به خود قرار دهید و آدرس را به مخاطبان اعلام کنید. مخاطبان با مراجعه به سایت مربوطه به فرم نظرسنجی شما پاسخ خواهند داد. برنامه باید طوری طراحی شود که وقتی پرسشنامه تکمیل میشود پرسشنامه بایگانی شود.
11- نظرسنجی کامپیوتری
با داشتن یک کامپیوتر، یک خط تلفن و طراحی برنامه نظرسنجی میتوان شماره تلفن نظرسنجی کامپیوتری را به مخاطبان اعلام کرد. مخاطبان با گرفتن شماره تلفن وارد برنامهای میشوند که از آنان سؤال خواهد شد و آنان میتوانند با زدن کلیدهای تلفن خود (تلفن دیجیتال) به یکی از گزینهها پاسخ گویند.
12- home page
سایت مخصوص یک شرکت home page است که امروزه همه سازمانها آن را برای برقراری ارتباط با مخاطبان ایجاد میکنند. این صفحه میتواند حاوی اطلاعاتی در مورد تاریخ تأسیس شرکت، تعداد کارکنان، عملکرد و وضعیت گذشته، حال و آینده شرکت باشد.
این سایت عموماً حاوی تاریخچه و عملکرد و برنامههای آتی سازمانهاست و باید چنانچه بخشی از آن نیاز به نو شدن دارد اطلاعات آن بهروز شود. مخاطبان میتوانند با مراجعه به این سایت با شرکت و خدمات آن آشنا شوند.
13- تلفن گویا
امروز تلفن گویا نیز یکی از رسانههای اطلاع رسانی شده است که بهعلت سهولت بسیار معمول شده است. در کشور ما درحال حاضر بسیاری از دارندگان حسابهای بانکی ضمن تماس با تلفن گویای بانک موردنظر از وضعیت موجودی خود مطلع میشوند.
این روش اطلاعرسانی برای اکثریت مؤسساتی که بهخصوص با خدمات همگانی و عمومی سر و کار دارند روش مناسبی است. تلفن گویا، برنامهای است که از یک سیستم کامپیوتری و خط تلفن کمک میگیرد. برنامههای این رسانه عموماً بهشکل شاخهای طراحی میشود و مخاطب با گرفتن شماره تلفن گویا وارد سیستم میشود. سپس منشی خودکار، مخاطب را راهنمایی میکند که چنانچه موضوعی خاص را پیگیری میکند، کد موضوع را به تلفن خود وارد کند و سپس اطلاعات لازم را گوش کند. این برنامه در حال حاضر بسیار متداول شده است و سهم عمدهای از سؤالات مخاطبان را پاسخ میدهد.
14- صندوق صوتی (پست صوتی)
تلفن پیامگیر یا صندوق شماره تلفنی است که به کامپیوتر وصل است. هیچ اپراتوری برای جوابگویی به درخواستها وجود ندارد. در این حالت یک پیغام ضبط شده برای تماس گیرندگان پخش میشود و پس از آن پیام مشترکین در یک صندوق ناظر ضبط میشود (این عملکرد مانند عمل یک ansewering meching است). سیستم داخلی صندوق پستی چون یک مرکز تلفن داخلی است بنابراین امکان تعریف و تخصیص کلاسهای مختلف به خطوط را داراست که این اعمال از طریق تلفنهای دیجیتالی امکانپذیر است.
امکانات سختافزاری این برنامه یک کامپیوتر و یک خط تفن است. پیامها را در رایانه ضبط و بهطور مستقیم در اختیار پیامگیر قرار میدهد. برنامه نرمافزاری پیامگیر نیز عموماً بهشکل شاخهای طراحی میشود و پیامدهنده میتواند پیام موردنظر را در شاخهای که دقیقاً مرتبط با مفهوم پیام است قرار دهد. شنیدن پیامهای ضبط شده از طریق تلفن شهری و یا speaker کامپیوتر امکانپذیر است.
15- اورهد و اسلاید چندرسانهای
پیش از این مدیران برای معرفی و تبلیغ محصولات خود در نمایشگاهها و سمینارها از سیستمهای دستی اورهد و اسلاید کمک میگرفتند. این سیستم عمدتاً براساس اورهد و دستگاههای پخش اسلاید شکل میپذیرفت و معمولاً لازم بود تا یک ارائهدهنده در حین نمایش اسلایدها درباره آنها صحبت کند، اما در سیستمهای کنونی، این رایانه است که نحوه نمایش را هدایت و کنترل میکند و نیازی به حضور ارائهدهنده نیست، چرا که برشهای صوتی همراه اسلایدها اطلاعات توضیحی لازم را ضمن نمایش بهصورت کاملاً زنده و مؤثر به مخاطبان منتقل میسازد.
بهکارگیری همزمان صوت، تصویر، انیمیشن، متن و نمودارهای آماری در یک سیستم ارائه الکترونیک اگر درست و سنجیده بهکار گرفته شود میتواند بیشترین تأثیر را در جلب توجه و رضایت مشتری داشته باشد.
به این ترتیب میتوان یک سیستم پخش اسلاید رایانهای کاملاً محاورهای داشت که در هنگام پخش اسلاید، موزیک پخش کند، برشهای ویدئویی نشان دهد و تمام هوش و حواس مشتری را بهسمت خود جلب کند. استفاده سنجیده از انیمیشن در لابلای صحنهها میتواند نکات تئوریک و غیرقابل ارائه را با کمک گرافیک قوی رایانهای بهتصویر بکشد و این تصور را در بیننده القاء کند که همه چیز را فهمیده و این توانایی را یافته است که با اعتماد به نفس کامل راجع به آن تصمیم بگیرد.
16- مجله ویدیوئی
مجله ویدیوئی از فنون جدیدی است که اخیراً استفاده از آن در روابط عمومیها مورد توجه قرار گرفته است. در این فن کاربردهای ویدیو از نمایش فیلم برای کارکنان، ضبط تصویری مراسم و برنامهها، نمایش تصویری فعالیتها، آموزش و پخش همزمان برنامه با استفاده از تلویزیون مداربسته فراتر رفته است و استفاده جدیدی از آن بهعمل میآید.
بر این اساس اهم اخبار و فعالیتهای تصویری مربوط به سازمان در طول یک زمان معین مثل هفته یا ماه بهصورت برنامه تصویری کوتاه همراه با گفتار لازم تهیه میشود و در محیط پررفت و آمد سازمان مثل سالن غذاخوری یا طبقه همکف (سالن انتظار) در معرض دید مراجعان یا کارکنان قرار میگیرد.
برای این برنامههای ویدیوئی میتوان سناریوی متفاوتی تعریف کرد و براساس آن برنامههای متنوع، کوتاه و مرتبط را تهیه و سپس پخش کرد.
17- ماهواره
شاید دیدن کلمه ماهواره ما را کمی وادار کند که بپذیریم این تکنولوژی مختص پخش تلویزیونی است، اما امروزه شما میدانید کاربردهای ماهواره از پخش برنامههای مسقیم فوتبال فراتر است. ماهوارهها انواع مختلف و کاربردهای گوناگون دارند.
اطلاعات هواشناسی، برنامهریزی شهری و شهرسازی، برنامهریزی کشاورزی، اطلاعرسانی و... عموماً از طریق ماهوارهها انجام میشود. امروزه ماهواره و اینترنت دو بال تکنولوژی اطلاعرسانی هستند که باید از هر کدام درست و بهجا استفاده شود. امروزه شرکتهای هواپیمایی، حمل و نقل دریایی و حمل و نقل زمینی و بسیاری از شرکتها و مؤسسات دیگر بهشکلهای مختلف از اطلاعات دریافتی ماهوارهها کمک گرفته و در برنامهریزیهای خود از آن بهره میگیرند. جدا از ماهوارههای قرار گرفته در مدار زمین که مورد توجه و استفاده عمده سازمانهاست بهرهگیری از اطلاعات پخش تلویزیونی ماهوارهای در بخشهای امور بینالملل سازمانها امری ضروری است که در بعضی روابط عمومیها استفاده میشود.
نتیجهگیری
در روابط عمومی میگویند: «حق همیشه با مشتری است.» از این پس باید با جدیت تأکید کرد «پیامرسانی وظیفه روابط عمومی است.»
اما شاید عمدهترین سؤالات ما در عصر اینترنت این باشد که چگونه میتوانیم در جهت اهداف روابط عمومی از سرویسهای الکترونیک استفاده کنیم و مهمتر اینکه چگونه میتوانیم توسط این سرویسها ارتباط مشتری و یا مخاطب را با روابط عمومی برقرار سازیم.
اما نکاتی را که نباید فراموش کنیم:
1-نوع جدیدی از مخاطبان با رسانههای الکترونیک درحال شکلگیری است.
2- روابط عمومی بهگونهای فزاینده درحال تغییر و گسترش است.
3- روابط عمومیها از ارتباط مستقیم به ارتباط از طریق تکنولوژی ارتباطات روی میآورند.
تکنیکهای جدید، مناسبات ارتباطی بین روابط عمومی و مخاطبان آن را تغییر خواهد داد و مسائل، جدید و بهروز خواهد شد، اما پیامرسانی یک مسئولیت مداوم برای روابط عمومیها باقی خواهد ماند.
با ورود با دنیای جدید که در آن اینترنت حرف اصلی را میزند روابط عمومی مسئولیتهایی تازه مییابد که عمدهترین آنها بهشرح زیر است:
1-اطلاعیابی که در این مرحله، تهیه اطلاعات و تولید اطلاعات انجام میگیرد.
2-اطلاعشناسی که مرحله تدوین و تنظیم اطلاعات است.
3-اطلاعرسانی که مرحله توزیع و تبیین اطلاعات است.
از طرفی میدانیم با کامپیوتری شدن کارها کارکنان مؤسسات کاهش مییابد و نقش مشاورهای روابط عمومی توسعه مییابد. در آینده تعداد مؤسسات روابط عمومی افزایش مییابد. روابط عمومیها تخصصیتر میشوند و به کارهای تخصصی روی میآورند. ابعاد و محدوده اختیارات روابط عمومیها افزایش مییابد. متخصصان روابط عمومی به ارتباطات راه دور روی میآورند. هزینهها و کارهای علمی و خدماتی در روابط عمومی کاهش یافته و نقش مشاورهای و اطلاعرسانی روابط عمومی افزایش مییابد.