گروه سیاسی: واکنشها به نشست مسکو همچنان ادامه دارد. این بار وزیر خارجه روسیه برخی جزئیات این دیدار محرمانه را به زبان آورد. سرگئی لاوروف گفت: در نشست میان ایران و کشورهای 1+5 هیچ توافق اصولی حاصل نشد ولی طبق ارزیابی ما این نشست از نظر درک مسائلی که باید درباره آنها هم از لحاظ فنی و هم از لحاظ حقوقی به توافق رسید، بسیار مفید بود.
وزیر خارجه روسیه همچنین گفت: قبل از آغاز دورچهارم مذاکرات «1+5» و ایران در سطح مدیران سیاسی، دیدار کاترین اشتون و سعید جلیلی برگزار میشود. آنگونه که وزیر خارجه روسیه از توافقات مذاکرات مسکو گفته نشست ایران و 1+5 در سطح کارشناسان روز سوم ژوئیه (13 تیر) در استانبول برگزار میشود. پس از آن، مذاکرات معاونان اشتون و جلیلی انجام خواهد شد. سپس تماس میان اشتون و جلیلی انجام و تاریخ و محل نشست آتی ایران و گروه «1+5» بر اساس نتایج آن تعیین خواهد شد.
در عین حال بر اساس گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، لاوروف گفت: گفتوگوها باید بدون هرگونه ضربالاجل مصنوعی یا اولتیماتوم ادامه یابد. وی در این باره اظهار کرد: برای حل این مساله ضروری است از تهدیدهای مستمر به توسل به زور پرهیز شود، سناریوها علیه ایران رها شود و نپذیرفتن گفتوگوها با بینتیجه خواندن آن متوقف شود. وی گفت: گفتوگوها نباید به درازا کشانده شود اما تعیین هرگونه ضربالاجل مصنوعی و اولتیماتوم اشتباه خواهد بود. پیش از این هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا در یک گفتوگوی تلویزیونی گفته بود:«من فکر میکنم همه و بویژه مقامات ایران باید بدانند که ما درباره اینکه آنها اجازه ندارند سلاح هستهای داشته باشند جدی هستیم».
ایسنا به نقل از سیبیاس نوشت: وزیر خارجه آمریکا مدعی شده است: «مساله فقط ایران و اهداف ایران نیست، مساله اصلی رقابت تسلیحاتی است که با نتایج غیرقابل پیشبینی در منطقه به وجود خواهد آمد». در عین حال لاوروف با اشاره به برخی ضربالاجلهای مطرح از سوی غرب میگوید: طرح موضوعاتی از این دست که در صورت عدم موفقیت مذاکرات تا پایان ژوئیه یا آگوست ـ که اصولاً رسیدن به توافق در چنین زمان کوتاهی ممکن نیستـ به مذاکرات پایان داده شده و اقدامات تقابلی آغاز شود، کار اشتباهی است.
درعین حال بر اساس گزارش خبرگزاری نووستی، وزیر خارجه روسیه همچنین روز جمعه به خبرنگاران گفت: مخالفتهای آمریکا و انگلیس با شرکت ایران در کنفرانس بینالمللی سوریه کاملا ناموجه است. وی در حاشیه همایش اقتصادی بینالمللی سنپترزبورگ اظهار کرد: ما معتقدیم ایران موظف است در این کنفرانس (درباره مساله سوریه) شرکت کند. این درحالی است که آمریکا و انگلیس ادعا میکنند ایران نمیتواند به این کنفرانس دعوت شود زیرا بدرفتاری میکند.
لاوروف گفت: وقتی آمریکاییها باید از امنیت بیشتر سربازانشان در عراق و افغانستان اطمینان یابند هیچ مشکلی برای گفتوگویی مستقیم با ایران ندارند.
اختلافات دامنهدار آمریکایی
البته اختلاف نظر درباره مواجهه با موضوع هستهای ایران که گهگاه با اظهارات مسؤولان روس و آمریکایی خود را نشان میدهد تنها محدود به گروه 1+5 نمیشود، چه آنکه در داخل آمریکا نیز سیاستمداران آمریکایی در این باره به 2 دسته تقسیم شدهاند. بخشی از سیاستمداران بر این باورند مذاکرات به دامی تبدیل شده است که به تهران اجازه میدهد عملیات غنیسازی سوخت هستهای را ادامه دهد و این در حالی است که 2 طرف حتی در دستیابی به توافقهای اولیه برای کند کردن روند برنامه هستهای جمهوری اسلامی ناکام بودهاند. دنیس راس، مشاور عالی سابق کاخ سفید که چهره شاخص این دسته از سیاستمداران است در این باره معتقد است: قدرتهای بزرگ باید به منظور توافقی جامع با ایران از رویکرد گام به گام فاصله بگیرند تا صداقت ایران را به بوته آزمون بگذارند.
وی که در ماه دسامبر دولت اوباما را ترک کرده و اکنون در موسسه سیاست شرق نزدیک واشنگتن مشغول به کار است، تصریح میکند: در صورتی که تنها به منظور زنده نگه داشتن یک روند (مذاکرات) در آن وارد شویم دچار اشتباه بزرگی شدهایم. گروهی دیگر بر این باورند که باید به ایران پیشنهاد بهرهمندی از تکنولوژی صلحآمیز هستهای را ارائه داد و در صورتی که آن را نپذیرفت دلیلی مستدل در اختیار قدرتهای جهانی قرار میگیرد تا به جامعه بینالملل نشان دهند ایران در برنامههای هستهای اهداف دیگری را دنبال میکند. به این ترتیب تردیدهای اسرائیل درباره برنامههای هستهای ایران نیز کاهش مییابد و اهرمی برای استفاده از گزینه نظامی در اختیار غرب قرار میگیرد. به بیان دیگر ایران باید درک کند که باید با قدرتهای جهانی به توافق برسد و در صورت شکست دیپلماسی با فشار مضاعفی مواجه خواهد شد.
به گمان راس برداشت ایران از سیاست آمریکا این است که تا تاریخ 6 نوامبر و زمان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری، واشنگتن میخواهد دیپلماسی در قبال ایران ادامه پیدا کند. به عبارت دیگر تاریخ 6 نوامبر برای تهران به این معنی است که آمریکا نمیخواهد روند دیپلماسی به شکست بینجامد اما دیگر منتقدان سیاست اوباما موضعی تندتر دارند و حتی گفتوگوها را به یک بازی تشبیه میکنند و از کنگره میخواهند تحریمهای جدیدی را علیه ایران به تصویب برساند. روز جمعه گذشته، 44 سناتور دموکرات و جمهوریخواه در نامهای خطاب به اوباما از وی خواستند در صورت شکست مذاکرات مسکو روند مذاکره با ایران را متوقف کند. روزنامه نیویورکتایمز در این زمینه به نقل از برد شرمن، سناتور دموکرات از کالیفرنیا مینویسد: روند مذاکرات کند است اما سانتریفیوژهای ایران با سرعت میچرخند.
وی تاکید دارد: ایالات متحده باید تحریمهایی را علیه همه بانکهای ایرانی اعمال کند که ورای تحریمهای یکجانبه علیه بانک مرکزی جمهوری اسلامی است. این در حالی است که تحریم بانک مرکزی جمهوری اسلامی از حدود یک هفته دیگر آغاز میشود و مقامات دولتی میگویند پیامدهای این تحریم علیه ایران بسیار زیاد خواهد بود. این در شرایطی است که به گفته مقامات دولتی شکافهای عمیقی بین 2 طرف وجود دارد و همچنان نشانهای مبنی بر آمادگی ایران برای معامله بزرگ مشاهده نمیشود.
این گروه بر این عقیدهاند با توجه به اعمال تحریم بانک مرکزی و تحریمهای نفتی اتحادیه اروپا که از اول جولای علیه ایران به اجرا درمیآیند، میتوان اندکی دیگر رویکرد گام به گام درباره ایران را دنبال کرد.
تحلیلگر رند: ایران از شکست مذاکرات نترسید
یک تحلیلگر ارشد امور ایران در مرکز تحقیقات استراتژیک رند آمریکا اعلام کرد: یکی از مهمترین پیامهای مذاکرات مسکو برای غرب این بود که ایران هراسی از شکست مذاکرات نداشت. علیرضا نادر که در واشنگتن با ریک گلادستون و آلن باری، خبرنگاران نیویورک تایمز در تاریخ 31 خرداد سخن گفته، تاکید کرد: «اینکه مذاکرات شکست بخورد واقعا موضوعی خطرناک است. برخی سخنان مقامات ایرانی، نشاندهنده ناامیدی آنها از مذاکرات بود و این احتمال مطرح میشود که ایران احتمالا در برههای از زمان به این نتیجه برسد که مذاکرات نتیجهای ندارند و نمیتوانند به اهداف خود برسند».
این در حالی است که تا پیش از این برخی منابع غربی ادعا میکردند ایران به هیچ قیمتی مایل به شکست مذاکرات نیست. نادر ادامه داد: «6 قدرت جهان خواستار مصالحه ایران درباره غنیسازی اورانیوم هستند که سوءظنهای آنها را به اهداف ایران کاهش دهد. این ترتیب قرار گرفتن مسائل پشت سر هم، مشکلی بزرگ است. من نمیگویم مذاکرات بی فایده است. مذاکرات باید ادامه یابد ولی من همچنین نگرانم مذاکرات بر مبنایی متزلزل قرار داشته باشد».