علی بیات
گویا قرار نیست در دوران ریاست قبرس بر اروپای واحد بحران جزیره قبرس حل و فصل شود!بحران قبرس ادامه دارد و طرفین بحران نتوانسته اند به توافقی پایدار در این خصوص دست پیدا کنند .چالش بین دو قبرس چالشی تازه نیست که به راحتی بتوان آن را حل و فصل کرد.با این وجود سازمان ملل متحد میتوانست طی بیش از یکصد دور مذاکره نتایج موثری در خصوص بحران قبرس به دست آورد.در هر حال بحران قبرس بحرانی دامنهدار است و این بحران در دوران ریاست قبرس بر اروپای واحد تقویت خواهد شد .در صورت اجرای طرح مشترک ترکیه و قبرس ترک نشین این بحران به مراتب سخت تر خواهد شد و تشکیل دولت قبرس ترک و به رسمیت شناختن آن و حتی سخن گفتن از الحاق قبرس ترک نشین به ترکیه سبب تشدید تنشها میان دو قبرس ترک نشین و یونانی نشین می شود.در این خصوص دو بازیگر اصلی بحران قبرس یعنی ترکیه و یونان نیز اتفاق نظری با یکدیگر بر سر حل بحران ندارند و صرفا یکدیگر را بر سر نحوه حل بحران مورد تهدید قرار می دهند.هم اکنون بحران جزیره قبرس تحت تاثیر بازی های سیاسی و تهدیدات بی رویه طرفین علیه یکدیگر قرار گرفته است .طی شش ماه دوران ریاست قبرس بر اروپای واحد احتمالا اخبار تازه ای در خصوص بحران جاری میان دو بخش ترک نشین ویونانی نشین قبرس مخابره خواهد شد که با توجه به روند فعلی اخبار خوبی نخواهد بود .
آنکارا خود را برای اجرای نقشه ای جدید در قبرس آماده می کند. نقشه ای که نشان می دهد بحران سیاسی در قبرس حل نشده باقی مانده و سازمان ملل متحد نیز در این خصوص نتوانسته است اقدامی صورت دهد .
رئیس جمهور قبرس در تازه ترین اظهارات خود در خصوص حل بحران سیاسی میان دو بخش ترک نشین و یونانی نشین قبرس اعلام کرده است که آنکارا و قبرس ترک نشین خود را برای اجرای نقشه ای که طرح B نام دارد آماده کرده اند.بر اساس این طرح قرار است دولت قبرس ترک در بخش ترک نشین قبرس تشکیل شود و از سوی ترکیه مورد حمایت و شناسایی قرار گیرد.کریستوفیاس تصریح کرده است که ترکیه و قبرس ترک نشین عملا از مذاکراتی که میان دو بخش ترک نشین و یونانی نشین بر سر حل بحران جزیره قبرس صورت می گیرد دست کشیده و خود را برای اجرای طرح های مشترک دیگر آماده می کنند .
تا کنون بیش از یکصد دور مذاکره میان سران دو بخش ترک نشین و یونانی نشین قبرس صورت گرفته است .با این وجود بحران قبرس همچنان لاینحل باقی مانده و درویش اراوغلو رئیس بخش ترک نشین و دیمیتری کریستوفیاس رئیس جمهور یونان مذاکرات خود را متوقف ساخته اند .بدون شک اصلی ترین مسبب شکست در طرح مذاکرات دو جانبه میان دو قبرس سازمان ملل متحد بوده است.سازمان ملل متحد در ابتدا سعی کرد مذاکرات میان دو قبرس را به مذاکراتی ساده تبدیل کند اما در این ساده سازی دچار ابهام و مشکل شد .قرار بود تا سال 2010 میلادی راه حلی معین برای حل بحران قبرس ارائه شود اما با گذشت زمان شاهد بودیم که نه تنها توافقی در این خصوص حاصل نشد،بلکه سران دو قبرس تصمیم گرفتند از صحنه مذاکرات کنار رفته و مذاکرات را تا مدتی نامعلوم متوقف سازند.در این میان بان کی مون دبیر کل سازمان ملل متحد همواره نسبت به حل بحران قبرس اظهار خوشبینی کرده و از پیشرفتهای صورت گرفته در مذاکرات دو طرف خبر می داد .با این حال امروز در مذاکرات دو بخش یونانی نشین و ترک نشین پیشرفتی قابل مشاهده نیست و هر آنچه میبینیم تفرقه و شکست است .
حمایت ترکیه از اجرای طرح B یا همان تشکیل دولت قبرس ترک در حالی صورت می گیرد که قبرس بزودی ریاست خود را بر اروپای واحد آغاز خواهد کرد .ریاستی که ترکیه اعلام کرده است آن را به رسمیت نمی شناسد .در صورت اجرای طرح مذکور توسط ترکیه و قبرس ترک نشین،بحران قبرس به بحرانی به مراتب بدتر تبدیل خواهد شد زیرا عملا بخش ترک نشین حداقل ارتباطات خود را با بخش یونانی نشین از دست خواهد داد .از سوی دیگر،مقامات اروپایی نیز به حمایت از ریاست قبرس در اتحادیه اروپا سعی خواهند کرد در برابر بحران موضع گیری کنند ، حال آنکه تجربه نشان داده است موضع گیری های اتحادیه اروپا در حل بحران قبرس موضع گیری های هوشمندانه ای نبوده است .
اتحادیه اروپا نتوانسته است در موضع گیری خود نسبت به دو بخش ترک نشین و یونانی نشین توازن و تعادل لازم را حفظ کند و به جای آنکه ناجی بحران قبرس باشد به تشدید کننده آن تبدیل شده است . ترکیه در صورت پذیرش رسمی طرح B عملا نشان خواهد داد که نه تنها ریاست قبرس بر اروپای واحد را تحت تاثیر فشارهای اروپا نخواهد پذیرفت،بلکه در همان دوران ریاست قبرس بر اتحادیه اروپا سخت ترین چالشهای سیاسی را برای رئیس جدید اتحادیه اروپا به وجود خواهد آورد.همین مسئله بر شدت هجمه های سیاسی میان دو طرف،یعنی اتحادیه اروپا و ترکیه می افزاید.مقامات اتحادیه اروپا و سازمان ملل متحد بارها از ترکیه خواسته اند تا ریاست قبرس بر اتحادیه اروپا را پذیرفته و در عین حال بر سر مسئله قبرس نیز با هوشمندی و درایت برخورد کند اما با این حال ترکیه خواسته آنها را نپذیرفته است .
اخیرا صدها نفر از قبرسی های ترک تبار در خیابانهای بروکسل گرد هم آمدند و اعتراض خود را نسبت به ریاست قبرس یونانی نشین بر اتحادیه اروپا نشان دادند.همچنین تظاهر کنندگان نسبت به رعایت حقوق خود در بخش ترک نشین جزیره قبرس تاکید کردند .این تظاهرات در حالی صورت گرفته است که گفتگوهای دو بخش یونانی نشین و ترک نشین قبرس که تحت نظارت سازمان ملل صورت می گرفت به دلایل عدم توافق طرفین متوقف شده است.
همان گونه که اشاره شد ،ریاست قبرس بر اتحادیه اروپا در حالی آغاز می شود که ترکیه اعلام کرده است ریاست این کشور بر اتحادیه اروپا را قبول ندارد .در مقابل اتحادیه اروپا از ترکیه خواسته است تا ریاست قبرس بر اروپای واحد را طی شش ماه آتی بپذیرد .
به نظر می رسد شش ماه آتی در اتحادیه اروپا تحت تاثیر ریاست قبرس به دورانی پرتنش در روابط آنکارا و اتحادیه اروپا تبدیل شود.این در حالیاست که ترکیه و قبرس ترک نشین برای اجرای طرح تشکیل دولت قبرس ترک نشین آماده شده اند.