حسن هانیزاده ـ کارشناس مسایل خاورمیانه
نشست چهارجانبه شرمالشیخ با هدف پشتیبانی از حکومت محمودعباس و محاصره سیاسی حماس، روز دوشنبه در تفریحگاه تابستانی «شرمالشیخ» مصر تشکیل شد.
در این نشست، ایهود اولمرت، نخستوزیر صهیونیستی، ملک عبدا...، پادشاه اردن، حسنی مبارک، رئیسجمهوری مصر و محمودعباس (ابومازن)، رئیسحکومت خودمختار فلسطینی شرکت داشتند.
این اجلاس در حالی برگزار شد که تلاش حماس برای برون رفت از بحران کنونی فلسطین و حرکت به سمت همگرایی ملی با شکست روبرو شده است.
روند حوادث فلسطین پس از شبه کودتای فتح علیه دولت منتخب اسماعیل هنیه به گونهای است که اوضاع را به سود رژیم صهیونیستی تغییر داده است.
حماس که در بهمن ماه 1384 تحت فشار کشورهایی مانند عربستان، اردن و مصر، به طور موقت فعالیت مسلحانه خود را علیه رژیم اسرائیل متوقف کرد و وارد فاز سیاسی شد، تلاش کرد تا اطمینان جامعه جهانی را برای حرکت به سمت مبارزه سیاسی به جای مبارزه مسلحانه جلب کند.
پیروزی چشمگیر حماس در انتخابات پارلمانی و سپس تشکیل یک دولت مردمی خوشایند رژیم صهیونیستی، آمریکا، غرب و جنبش فتح نبود و در عمل، دولت هنیه با کارشکنیهایی، چه در اراضی اشغالی و چه در عرصه بینالمللی روبرو شد.
محاصره اقتصادی دولت حماس و دستگیری 28 تن از اعضای پارلمان وابسته به فراکسیون حماس و نیز بازداشت 6 تن از وزیران کابینه هنیه، فعالیت دولت حماس را غیرممکن ساخت.
از سوی دیگر، برخی کشورهای عربی که زمانی جنبش حماس را به ترک مبارزه مسلحانه و ورود به فاز مبارزات سیاسی تشویق میکردند، در عمل دولت حماس را تنها گذاشتند و قدمی برای تقویت این دولت برنداشتند.
فتح نیز که بازنده انتخابات پارلمانی سال 1384 بود، با کمک رژیم صهیونیستی تلاش کرد تا از رهگذر ایجاد درگیری و ناامنی در غزه، دولت را تضعیف کند و مانع شود تا به وعدههای اقتصادی خود و مبارزه با فساد اداری جامه عمل بپوشاند.
بنابراین، نخستوزیر دولت ناچار شد تا در «اجلاس مکه» که با حضور رهبران فتح و حماس و با نظارت مقامات عربستان تشکیل شد، به پذیرش تشکیل یک دولت وحدت ملی تن در دهد. این دولت با رضایت طرفین تشکیل شد، اما از آنجایی که هدف رژیم صهیونیستی و آمریکا ناکارآمد جلوه دادن دولت منتخب بود، کارشکنیها شدت بیشتری گرفت.
به موازات آن، اتحادیه اروپا و آمریکا نیز که در جریان قرار داد اسلو در سال 1993 متعهد شده بودند سالانه 500میلیون دلار کمک مالی به ملت فلسطین ارائه دهند، از انجام تعهدات خود سرباز زدند.
در نتیجه دولت منتخب در عمل با بنبست سیاسی، اقتصادی، امنیتی و اجرایی مواجه شد و ادامه کار برای اسماعیل هنیه ناممکن شد.
شبه کودتای فتح برای تشکیل یک دولت اضطراری آخرین حربه محمود عباس برای حذف حماس از صحنه سیاسی به شمار میرفت که با پشتیبانی آمریکا، اسرائیل و اتحادیه اروپا همراه بود. اکنون که دولت منتخب با مسؤولیت اسماعیل هنیه همچنان بر حق قانونی خود مبنی بر ادامه فعالیت خود در غزه تأکید دارد، تشکیل اجلاس شرمالشیخ، فلسطین را وارد یک مرحله بحرانی جدیدی ساخته است.
محمود عباس تلاش میکند تا از رهگذر دریافت کمکهای مالی از آمریکا، موقعیت خود را تثبیت کند؛ بدون توجه به اینکه اساس مشکل ملت فلسطین، دریافت کمک مالی مقطعی نیست، بلکه تشکیل یک دولت مستقل به پایتختی بیتالمقدس و بازگشت 4 میلیون آواره فلسطینی به سرزمینهای خود، جوهر مشکل فلسطین را تشکیل میدهد. بنابراین پیشبینی میشود، اجلاس شرمالشیخ اختلافات را درون اراضی فلسطین تشدید کند و زمینه بروز یک جنگ فلسطینی - فلسطینی را در آینده فراهم سازد.