* جناب آقای مهمانپرست، در ابتدا بفرمائید که موضع جمهوری اسلامی ایران نسبت به تحولات بیداری اسلامی در منطقه بخصوص در قبال کشورهایی نظیر سوریه و بحرین چیست؟
** وضعیت کشورهای منطقه بعد از موضوع بیداری اسلامی دچار تحولات جدیدی شد. ما معتقدیم که حضور مردم در اداره کشور خودشان یک امر مبارکی بوده و نوید دهنده این است که این کشورها دارند به سمت استقلال حرکت میکنند و سعی میکنند وابستگیهایشان را به قدرتهای بزرگ و بویژه قدرتهای غربی کم کرده و به فکر تأمین منافع خودشان باشند تا تأمین منافع ابر قدرتها یا رژیم صهیونیستی. پس در نتیجه منطقه در حال یک تغییر و تحول بسیار حساس و تأثیرگذار است. در این بین کشورهایی مثل سوریه و بحرین نیز یک توجه بیشتری را میطلبد.
ما فکر میکنیم با توجه به موج تلاشهای سیاسی و برخی اقداماتی که بعضی کشورهای بیرون و یا داخل منطقه نسبت به وضعیت سوریه دارند دنبال میکنند در کنار سکوت و یا عدم تحرک لازم آنها در قبال اعتراضات مردم بحرین، این شائبه را بوجود میآورد که شاید پیگیری مطالبات مردم، هدف اصلی آنها نباشد و به نوعی به شکل سیاسی با موضوعات مختلف تحولات بیداری اسلامی در منطقه دارند مقابله میکنند.
اعتقاد جمهوری اسلامی ایران این است که باید از مطالبات مردمی در همه جای دنیا حمایت کرد و این مطالبات باید به شکل مسالمتآمیز بیان بشود. در چارچوب مناسب و در یک فضای مسالمتآمیز همراه با اجرای روند قانونی مردم سالاری، مردم خودبهخود میتوانند با انتخاب خودشان، گرایشهای سیاسیشان را نشان بدهند و اعلام کنند که گرایشهای اسلامی مفیدتر است یا گرایشهای فردی، حزبی و تشکیلاتی.
به همین خاطر ما نسبت به بحرین موضعمان را صریح و شفاف اعلام کردیم و گفتیم که مردم بحرین فقط یک خواسته دارند و آن این است که هر نفر اجازه یک رأی داشته باشد و میزان آرای مردم بدون تبعیض، تعیین کننده وضعیت سیاسی کشورشان باشد.
* از همان ابتدای بروز درگیــری در داخل سوریه میان دولت و مخالفـان، شاهد موضعگیریهای مختلف کشورهای منطقــــهای و فرامنطقهای نسبت به بحران سوریه هستیم. این گونه تناقضات در رفتار کشورها نسبت به سوریه با چه هدفی صورت میگیرد؟
** مــا در سوریه متأسفــانه شاهد تناقضاتی در رفتار کشورهای غربی هستیم و برخی از جریانهای داخل منطقه هم به این وضعیت دامن میزنند. برخی از کشورها به جای برقراری آرامش در سوریه، ایجاد ثبات و فراهم کردن شرایط لازم برای اینکه مردم نظرات خودشان را ابراز کرده و بخواهند گرایش خودشان را در یک پروسه کاملاً مردمی مشخص کنند، در تلاش برای بیثبات کردن و ایجاد ناامنی در داخل این کشور هستند.
به نظر میآید دارد از ایجاد جنگ داخلی و مسلح کردن مردم سوریه برای اینکه به جان هم بیفتند، استقبال میشود و این را در نشستهای مختلف به صراحت هم اعلام میکنند. ما این رویکرد و نگاه را به مسئله سوریه یک نگاه اشتباه و سیاسی میدانیم و در مقایسه با وضعیت بحرین، قائل به یک نگاه تبعیضآمیز و ناعادلانه نسبت به تحولات سوریه و بحرین هستیم.
* تاکنون شاهد برگزاری نشست به اصطلاح کشورهای دوست سوریه در ژنو و قاهره بودیم که هر دوی آنها با شکست مواجه شدند. به نظر شما شروط موفقیتآمیز بودن این نشستها چیست؟
** جلسات و نشستهایی که به بهانه رسیدن به یک راه حل مناسب برای وضعیت بحرانی در داخل سوریه دارد برگزار میشود تا وقتی که در مسیر درست خودش قرار نگیرد موفقیتآمیز نخواهد بود.
نکته اول اینکه برای اینکه این مسیر درست طی بشود، ما فکر میکنیم که باید طرفین اصلی درگیر در داخل سوریه یعنی دولت و مخالفین، امکان حضور و ارائه نقطه نظرات خودشان را در یک شرایط کاملاً مناسب داشته باشند. نکته دوم این که کشورهای مختلف از هرگونه دخالت در وضعیت داخلی سوریه بشدت خودداری بکنند.
نکتـه ســوم جلوگیری از بروز خشونت درداخل سوریه است که یک طرف این مسئله به دولت برمیگردد و طــرف دوم آن گروههایی هستند که متأسفانه دارند مجهز میشوند و به درگیریهای مسلحانه دامن میزنند.
نکته چهارم این است که ما فکر میکنیم اصولاً بحرانهای هر منطقه با مشارکت کشورهای همان منطقه زودتر به نتیجه میرسد تا کشورهای دیگری از خارج از منطقه بخواهند در آن مداخله داشته باشند. پس ما آمادگی داریم برای ایجاد ثبات و امنیت در همه کشورهای منطقه از جمله سوریه نقش مناسبی داشته باشیم.
* علیرغم برگزاری دو نشست در ژنو و قاهره و تأکید ویژه لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه مبنی بر حضور جمهوری اسلامی ایران در این نشستها اما با مخالفت صریح امریکا، ایران در این نشستها حضور پیدا نکرده است. کوفی عنان در جریان دومین سفر خود به تهران، ایران را «کلید طلایی» حل بحران سوریه عنوان کرده است. با توجه به حمایت صریح جمهوری اسلامی ایران از طرح 6 مادهای کوفی عنان، چه آیندهای را میتوان برای سوریه متصور شد؟
** جمهوری اسلامی ایران یکی از کشورهای تأثیرگذار برای برقراری امنیت در سوریه است و برای این مسئله باید روی ظرفیتهای کشورمان حساب باز بشود. مطمئناً امنیت سوریه، امنیت منطقه را به دنبال دارد و امنیت همه کشورها به خصوص جمهوری اسلامی ایران را دنبال میکند. پس روشن است که انگیزههای کافی در بین کشورهای منطقه باید وجود داشته باشد تا وضعیت داخلی سوریه به یک ثبات و امنیت کامل منجر بشود.
ما معتقدیم که در صورت برخورد غیر واقعبینانه نسبت به مسئله سوریه، عدم استفاده از کشورهای مؤثر ودارای ظرفیت کامل برای حل بحران در این کشور و همچنین صورت نگرفتن اقدامات لازم برای متوقف کردن خشونتها در نشستهای مختلف بینالمللی، نتیجهای حاصل نخواهد شد و این نشستها، محکوم به شکست است.
البته ما از طرح آقای کوفی عنان حمایت میکنیم و فکر میکنیم که در شرایط فعلی بهترین راهحل برای حل بحران در سوریه این است که همه کشورها و دولتها از آقای کوفیعنان و طرح 6 مادهای ایشان حمایت بکنند. باید شرایطی فراهم بشود که بدون مداخله خارجی در یک فضای بدون خشونت امکان برقراری تماس و گفتوگو بین دولت و مخالفین در سوریه برقرار شده و مطالبات آنها کاملاً روشن بشود. باید گامهای اصلاحات توسط دولت برداشته شود و با ایجاد فضای مردمسالاری، خود به خود مردم با حضورشان در انتخاباتها، نسبت به تعیین دولت و دولتمردان خودشان اقدام خواهند کرد.
* کشــورهای منطقه چه نقشی میتوانند در حل بحـران سوریه داشته باشند و اینکه این کشورها در راستای حل بحران در سوریه چه سیاستهایی را باید اتخاذ کنند؟
** اینکه ما میگوییم که کشورهای منطقه برای حل بحران سوریه نقش داشته باشند منظور این است که این کشورها فضای برقراری تماس بین دولت و مخالفین و همچنین انجام اصلاحات توسط دولت سوریه را بوجود بیاورند نه اینکه در امور داخلی آنها مداخله بکنند. کشورهای منطقه باید کمک بکنند تا این فضا بوجود بیاید. یعنی اگر احساس میکنیم برخی از این کشورها تحلیل دیگری دارند و فکر میکنند که با مسلح کردن گروههای مخالف، مسئله سوریه حل میشود این را باید به آنها بتوانیم بقولانیم که این روش، روش درستی نیست و کشورهای منطقه به جای دامن زدن به اختلافات و فشار آوردن به وضعیت فعلی سوریه برای اینکه به سمت جنگ داخلی پیش برود، از حضور، نفوذ و قدرتشان استفاده کنند تا دخالتی در آنجا صورت نگیرد و فضا برای گفتوگوها میان دولت و مخالفین فراهم بشود.
ما به نوبه خودمان به این مسئله اعتقاد داریم. در تماسهای سیاسی و اجلاسهای مختلفی که حضور پیدا میکنیم نقطه نظرات خودمان را به مقامات کشورهای دیگر منتقل کرده و نگرانیهایمان را ابراز میکنیم.
ما تأکید میکنیم که اگر تصمیمات نادرستی اتخاذ شده و در یک کشور حساسی مثل سوریه ناامنی و بیثباتی ایجاد بشود، این مسئله به سرعت به کل منطقه منتقل میشود و منافع همه کشورها را به خطر میاندازد. بنابراین ما در حال رایزنی و نزدیک کردن دیدگاههای منطقه به هم هستیم.
* در بیــــن صحبتهایتان از رایزنیهای جمهوری اسلامی ایران برای نزدیک کردن دیدگاههای منطقه به هم در بحث سوریه سخن گفتید. آیا جمهوری اسلامی ایران درصدد تشکیل نشستی با حضور کشورهای دوست واقعی و نزدیک به سوریه برای حل بحران در این کشور میباشد؟
** اینکه شما میفرمایید که یک اجلاسی را با همین کشورهای منطقه درباره سوریه تشکیل بدهیم، این اجلاس موقعی تشکیل و موفق خواهد بود که این رایزنیها و نزدیک کردن دیدگاههای کشورهای منطقه به هم انجام گرفته شده و با نتایج مثبتی روبهرو باشد. موقعی که این فضا ایجاد شد و کشورهای منطقه همه به این نقطه نظر مشترک رسیدند آن وقت این اجلاس میتواند
تعیینکننده باشد. ما در این شرایط فکر میکنیم که همه کشورها میتوانند با حمایت از طرح کوفی عنان به یک شکلی، نقشی مثبت در تحولات سوریه داشته باشند. در اجلاس ژنو قرار بر این بود که به پیشنهاد روسیه نشستی تشکیل بشود تا کشورهای مؤثر، اقدامات عملی را برای حل بحران سوریه دنبال کنند اما با اصرار و پافشاری غیرمنطقی مقامات امریکایی، برخی کشورهایی که میبایست حضور پیدا میکردند پیدا نکردند و برخی از کشورهایی که حداقل توجیهی برای حضورشان وجود نداشت در این نشست حضور داشتند. ما همان موقع اعلام کردیم که تا موقعی که در این نشستها دیدگاههای طرفین درگیر در سوریه مطرح نشده و از همه کشورهای مؤثر منطقه در نشستها دعوت نشده و نقطه نظرات آنها گرفته نشود، نمیتواند تضمین کننده موفقیت اجلاسهای بعدی باشد.
* دومیـن سفر کوفی عنان به تهران با چه هدفی صورت گرفت؟
** سفر آقای کوفی عنان به ایران ناشی از اصرار اشتباه مقامات امریکایــی برای عدم حضور ایران در نشست ژنو بود. همان موقع کوفی عنان و بانکیمون اعلام کردند که ایران یک نقش اساسی در تأمین ثبات و امنیت منطقه دارد و بویژه در تحولات سوریه باید از نظرات ایران استفاده کرد.
همان موقع کوفی عنان اعلام کرد که با توجه به عدم حضور ایران در اجلاس ژنو، بلافاصله بعد از اجلاس حتماً یا به ایران سفر میکنم یا در نقطه دیگری با مقامات ایرانی آنچه که در ژنو گذشت را مطرح میکنم و از نظرات جمهوری اسلامی ایران برای حل بحران سوریه استفاده خواهم کرد و همانطور که مشاهده کردید سفر ایشان به تهران انجام شد و راهحلهایی که به نظر میرسد برای اجرای طرح کوفی عنان مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
کوفی عنان قبل از سفر به ایران در سوریه با مقامات سوری و بشار اسد هم ملاقات داشتند و اگر واقعاً این تبادل دیدگاهها با همکاری کشورهای منطقه دنبال بشود، انشاءالله میتواند راهحل بهتری را برای سوریه به دنبال داشته باشد. در هر صورت اصلاً مهم نیست که حتماً یک اجلاسی باشد و یک تعدادی باشند تا وضعیت سوریه به یک نقطه روشنی برسد.
* دست آخر اینکه سیاست جمهوری اسلامی ایران نسبت به حل بحران سوریه و ارائه راهکار در این زمینه چیست؟
** به عقیده بنده، مهمترین بازیگرانی که میتوانند در حل بحران سوریه نقش داشته باشند دولت و مخالفین هستند. بقیه کشورها چه در منطقه چه در بیرون منطقه باید زمینه ساز انجام اصلاحات و گفتوگوی بین طرفین باشند تا به تدریج مردم سوریه با حضور و مشارکت خودشـــــان در صحنههای مختلف سیاسی و اجتماعی از جمله انتخابات بتوانند ایدههایشان را عملی بکنند. بنابراین مردم تعیین کننده هستند و باید شرایطی فراهم بشود تا مردم نظراتشان را اعلام کنند. متناسب با نظر اکثریت مردم، تغییرات یا گامهای اصلاحی برداشته خواهد شد.
جمهوری اسلامی ایران، حتماً از تمام ظرفیتهای خود برای حل بحران سوریه استفاده خواهد کرد که این موضوع میتواند به شکلهای مختلفی از جمله حضور در اجلاسهای مختلف برای سوریه باشد. ما چه در اجلاسها شرکت بکنیم، چه نکنیم برای برقراری امنیت در منطقه و برای حل بحران سوریه حتماً تمام تلاش خودمان را خواهیم کرد.