معاون فرهنگی وزیر علوم یکی از مهمترین دستاوردهای وزارت علوم در این دو سال را "جانشین کردن گفتمان علمی به جای سیاست زدگی" عنوان کرد و از شیوه های فاشیستی در تبلیغ، سخن گفت.
دکتر محمد باقر خرمشاد معاون فرهنگی، اجتماعی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در گفتگویی مشروح با خبرنگار مهر در حاشیه نهمین هم اندیشی بسیج اساتید که از سوم تا هفتم مرداد ماه در مشهد مقدس برگزار شد از عملکرد وزارت علوم در دولت نهم دفاع کرد. وی مهمترین دستاوردهای دولت نهم در دانشگاهها را به سه دسته "گفتمان سازی، زیر ساخت سازی و توجه ویژه به فضای فرهنگی دانشگاهها" دانست و به تشریح این دستاوردها پرداخت.
در دوران گذشته سیاست در دانشگاه سرریز کرده بود
خرمشاد گفت : ما در عرصه گفتمان سازی دو سه کار را انجام دادیم که کار ما را متمایز می کند و به نظر خودمان همانی است که از ملزومات سند چشم انداز بیست ساله توسعه کشورمحسوب می شود. نکته اول پیدا کردن یک گفتمان غالب یا یک هدف غایی برای دانشگاه در چارچوب سند چشم انداز بیست ساله است، ما این را بعد از تحقیقات و مطالعات زیاد، تبدیل به واژه "دانشگاه تمدن ساز" کردیم.
این استاد دانشگاه افزود: ما فکر می کنیم که اگر ایران می خواهد در سال 1404 به قدرت اول اقتصادی و علمی کشور تبدیل شود لازمه اش این است که دانشگاههای تمدن ساز وجود داشته باشند، یعنی به عنوان دانشگاه تمدن ساز با واقف بودن به رسالت خویش بتواند تمدن نوین ایرانی، اسلامی را تامین کند.
وی با بیان اینکه "اتفاقی که در دوران گذشته در فضای فرهنگی دانشگاه به مفهوم عام آن افتاده بود، این بود که سیاست سرریز، رسوخ و نفوذ در لایه های مختلف فعالیتهای فرهنگی، اجتماعی در دانشگاه کرده بود" تصریح کرد: همین مسئله موجب خارج شدن فرهنگ از حالت طبیعی خودش شده بود.
این استاد جامعه شناسی سیاسی ادامه داد : سیاست در فضای دانشگاه اهمیت دارد اما نه اینکه چهره غالب و مسلط را پیدا کند و همه حوزه ها را از آن خودش کند. در آن دوران تعدادی از دوستان به دنبال این بودند که از دانشگاه یارگیری کنند و این یارگیری از جنس سیاسی بود. وقتی اینگونه عمل می شد سیاست در همه ابعاد فضای فرهنگی و اجتماعی دانشگاه فرو می ریخت و همین مسئله دانشگاه را از حالت طبیعی خودش که رفتن به سمت رسالت اصلی و کارکرد و نقش خودش بود خارج می کرد.
موفقیت وزارت علوم در تغییر گفتمان دانشگاهها
معاون وزیر علوم در ادامه اظهار داشت : به همین جهت در دوره جدید تلاش کردیم گفتمان علمی را جانشین سیاست زدگی یا سیاست گفتاری در دانشگاه کنیم و فکر می کنم تا اندازه ای در این زمینه موفق بودیم. نکته مهمتر این است که این تغییر گفتمان مورد استقبال جامعه دانشگاهی قرار گرفته و حداقل در بدنه دانشجویی نفس مطرح شدن آن باعث شده که تعداد انجمنهای علمی ما از 800 به 1600 انجمن در طی یکسال افزایش پیدا کند.
خرمشاد افزود : اگر بخواهیم این رشد انجمنهای علمی را با آمار سال 1383 مقایسه کنیم، با رشد 150 درصدی مواجه می شویم که این حاصل همان فضای گفتمان سازی یا مفهوم سازی است.
افتتاح "خانه های فرهنگ کوچک" در خوابگاهها از دستاوردهای ارزشمند وزارت علوم است
وی در ادامه به "زیر ساخت سازی" در دانشگاه اشاره کرد و گفت : فقر فرهنگی به مفهوم نداشتن زیر ساختهای فرهنگی در دانشگاهها ملموس بوده و هست، به ان مفهوم که اساسا متولیان کارهای فرهنگی در دانشگاهها به گونه ای عمل کردند که به لحاظ کمی، تعداد بسیار اندک و به لحاظ کیفی آگاهی به مقوله فرهنگ در حد نه چندان مطلوبی بود.
خرمشاد "مجهز بودن به ابزارهای فرهنگی" را لازمه انجام کار فرهنگی دانست و اظهار داشت : از جمله این ابزارها می توان از تلویزیون تا رایانه اشاره کرد. اولین برآوردهای ما نشان از کمبود و ضعف جدی ما بخصوص در خوابگاههای دانشجویی در این زمینه بود ، به گونه ای که به جرات می توانم بگویم ابزارهای فرهنگی که بتواند یا می توانسته اوقات فراغت دانشجویان را در خوابگاهها پرکند بسیار بسیار کم بوده و از این لحاظ خوابگاههای ما فقیر بود.
معاون فرهنگی، اجتماعی وزارت علوم در مورد برنامه های وزارت خانه متبوعش در خصوص رفع این فقر توضیح داد : ما در یک برآورد اولیه تلاش کردیم این خلاء را جبران کنیم و در گام اولیه از خود دانشگاهها این نیازهایشان را خواستیم و بعد از اینکه نیازهای آنها را گرفتیم با توجه به بودجه کمی که در اختیار داشتیم نزدیک به 5 میلیارد ریال فقط کالاهای سخت افزاری یعنی ابزارهایی که بشود با آنها سرویس های فرهنگی در اختیار دانشجویان قرار داد به دانشگاهها تزریق کردیم.
وی ادامه داد : نکته دومی که در این زمینه وجود داشت این بود که ما دیدیم بخش عمده اوقات فراغت دانشجو در خوابگاهها می گذرد و ما درخوابگاههایمان نمی توانیم با امور و کارهای فرهنگی وقت دانشجو را پر کنیم، لذا طرح "خانه های فرهنگ کوچک" را در دانشگاهها طراحی کردیم و الان می توانیم این خبر را با کمال مسرت اعلام کنیم که تعداد قابل توجهی از اینها افتتاح شده است و جالب اینکه از اولین خانه های فرهنگی که در حال افتتاح است می توان به دانشگاههای چابهار، کردستان، لرستان و دانشگاههایی از این قبیل که این خلاء را بیشتر حس می کردند اشاره کرد.
این استاد دانشگاه با بیان این مطلب که "خانه های فرهنگ کوچک از دستاوردهای ارزشمند وزارت علوم است" افزود: در برنامه های امسال بنای ما بر این است که این خانه های فرهنگ را تجهیز کنیم و توسعه دهیم.
خرمشاد در ادامه بار دیگر به "افزایش چشمگیر انجمنهای علمی" در طی دو سال گذشته اشاره کرد و این افزایش را در قالب ایجاد "زیر ساختها" در دانشگاهها دانست و گفت : این انجمنها شور و نشاط بسیار قابل توجهی را در دانشجویان به وجود آورده و در هفته گذشته جشنواره نشریات علمی دانشجویی تخصصی برگزار شد که دومین جشنواره موضوعی ما در حوزه نشریات دانشجویی به شمار می رفت بود که نتایج بسیار رضایتخبش و امیدوار کننده ای داشت که این نشان از تحولات خوب و مثبت درعرصه های علمی دانشجویی است.
پانصدهزار"فرهنگ کارت" برای دانشجویان تا پایان امسال
معاون فرهنگی، اجتماعی وزیر علوم" طراحی و به نتیجه رساندن فرهنگ کارت دانشجویی" را از دیگر حرکات وزارت علوم در راستای زیرساخت سازی فرهنگی در دانشگاهها عنوان کرد و اظهار داشت : این "فرهنگ کارت" رویکرد وزارت علوم به عنوان ایفای نقش به عنوان رابطی بین کالاهای فرهنگی موجود، دانشجو و دانشگاه را نشان می دهد و تلاش می کنیم این کالای فرهنگی را به دانشجوها برسانیم.
خرمشاد افزود : امیدواریم تا انتهای امسال بتوانیم به 500 هزار نفر از دانشجویمان این "فرهنگ کارت" را بدهیم و شرایطی را فراهم کنیم که از غالب سینماهای کشور از حداقل 50 درصد تا 75 درصد، موزه ها 75 درصد و همچنین از ورزشگاههای مختلف به میزان های مختلف تخفیف بگیرند و از امکانات این مجموعه های فرهنگ استفاده کنند.
وی همچنین اهدای سفرکارت به داشنجویان در آینده نزدیک را یکی دیگر از برنامه های وزارت علوم عنوان کرد و اظهار داشت : در تلاش هستیم که با موسسات مختلفی برای تخفیف به دانشجویان دارای فرهنگ کارت تفاهم نامه همکاری امضا کنیم و به تدریج هم "سفر کارت" ضمیمه این فرهنگ کارت می شود تا دانشجویان به راحتی بتوانند به نقاط مختلف کشور سفر کنند.
انجمن خانه و خوابگاه از ابتدای مهرماه تشکیل می شود
دکتر خرمشاد در ادامه گفتگوی خود با مهر تعریف و ایجاد"ساختاری به نام شورای تعامل و تبادل نظر بین دانشجو و دانشگاه" را از دیگر ساختارسازی های وزارت علوم عنوان و تصریح کرد : در این ساختار نهادهای اصلی دانشجویی مثل کانونهای فرهنگی، شوراهای صنفی و انجمن های علمی و تشکل های سیاسی نمایندگانشان تعریف شده اند که در یک مکانیزم تعریف شده ای بتوانند طی جلسات منظم و تعریف شده ای با روسا و هیئت رئیسه دانشگاه و بر عکس ارتباط داشته باشند.
معاون وزیر علوم ادامه داد : ساختاری که امیدواریم بتوانیم از مهر آن را به اجرا بگذاریم، "انجمن خانه و خوابگاه" است تا بتوان از ظرفیت و پتانسیل این خانه برای ساماندهی و سلامت فرهنگی و اجتماعی خوابگاهها بهره گرفت.
سیاست زدگی دانشگاهها به منافع ملی ضربه می زند
وی سپس به دفاع از عملکرد وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در حوزه نشریات دانشجویی و فراهم کردن زمینه برای فعالیت این نشریات و حتی نشریات مارکسیستی و لیبرالیستی اشاره کرد و از برخی افراد که با بکار بردن شیوه های فاشیستی عملکرد این وزارتخانه را زیر سوال می برند انتقاد کرد و در عین حال سیاست زدگی دانشگاهها به مفهومی که در دوران گذشته بود را نوعی ضربه زدن به منافع ملی ارزیابی کرد.
استاد دانشگاه علامه با بیان اینکه " اگر امروز صحبتی از رکود در دانشگاهها هست، نه رکود در عرصه فرهنگ بلکه رکود در حوزه سیاست است" اظهار داشت : من حتی در مورد رکود در عرصه سیاست هم بحث دارم. قطعا ما در عرصه فرهنگی دچار رکود نیستیم، به دلیل اینکه ما بندگان آمار و ارقام هستیم و در مورد کره مریخ صحبت نمی کنیم که نه من بتوانم بروم، نه شما و نه گویندگان آن سخن. باید به شاخصها مراجعه کنیم، این شاخصها می تواند فعالیتهای کانونهای فرهنگی ما باشد و جشنواره فیلم و تئاتر و کتاب ما باشد.
وی افزود : آمار و ارقام به ما نشان می دهد که در این دو سال تمام اینها روند صعود و گسترش را داشته و به همان میزانی که انجمنهای علمی رشد داشتند نشریات علمی ما هم رشد داشتند. من تعجبم از این است که وقتی این حرفها زده می شود دو تا خبرنگار نرفته و امتحان کند این که گفته می شود نشریات دانشجویی کم شده درست است یا غلط. بروید به دانشگاه تهران و ببیند در سال 83 و 84 چند تا نشریه داشته و در سال 85 و 86 چند نشریه. اگر بروید متوجه روند رو به رشد نشریات دانشگاهی می شوید.
خرمشاد تاکید کرد: دلیل مطرح شدن این حرفها به نظر من آن آسیبی است که این دوستان گذشته که هم آسیب را به خودشان رساندند و به هم فضای دانشگاه و آن سیاست زده کردن دانشگاه است. بدین معنا که این دوستان معتقدند که اگر سیاست به آن مفهومی که آنها فکر می کنند، بود دانشگاه رکود نداشت و زنده بود و اگر حرف آنها فراگیری لازم را نداشت دانشگاه دچار رکود شده است که این به نظر من به منافع ملی ما آسیب می رساند.
با شیوه های فاشیستی در تبلیغ روبرو هستیم
معاون وزیر علوم ادامه داد : در مورد نشریات هم همین طور است. از طرفی باید به مجلس احضار شویم و پاسخگوی این باشیم که چرا فلان نشریه با گرایشات مارکسیستی و چند نشریه دیگر لیبرالیستی منتشر می شوند، اما وزارت علوم برخورد نمی کند. از طرف دیگر، هم با این گزاره مواجه هستیم که ما این نشریات را توقیف کرده ایم که این هم نمی تواند درست باشد.
وی تصریح کرد : اگر این نشریات هستند، پس یعنی آنقدر فضای دانشگاه باز بوده که عده قلیلی که درصد بسیار ضعیفی از دانشجویان ما را تشکیل می دهند به گفته آن دوستان در یک فضای دینی نشریات مارکسیستی تندی را منتشر می کنند و وجود دارند و اینقدر هم تند است که ما باید پاسخگوی مجلس باشیم، ولی از طرف دیگر صحبت از این است که ما نشریات را بسته ایم.
این استاد جامعه شناسی سیاسی با بیان اینکه "به نظر می رسد این نوع حرفها نوعی شیوه های فاشیستی در تبلیغ است" اظهار داشت : این شیوه یعنی دروغی را تکرار کنید، تکرار کنید تا جا بیافتد، در دروغ بودن این ادعا همین بس که ما از خبرنگاران دعوت می کنیم که بیایند و تعداد نشریات دانشجویی را در این دو سال ببیند و همچنین نشریاتی که بسته شدند علت بسته شدنشان را ببیند که به چه علتی بوده است.
معاون وزیر علوم ادامه داد: آیا صحبت از این است که هیچ نشریه دانشجویی در هیچ زمانی بسته نخواهد شد؟ به نظر می رسد این تعریفی باشد که در هیچ جای دنیا قابل قبول نباشد و حتی در فضای آنارشیستی هم این را نمی پذیریم، به هر حال ما تابع قانون و مقرارت هستیم اگر کسی اصرار می کند که از قاعده و قانون خارج شود تا آن را ببندند و بعد بیاید داد و قال کند که من را بستند، باید دید که این دیگر چقدر خارج از ضوابط و هنجارها عمل کرده که در مقایسه با اینهایی که وجود دارند و این همه نوشتند و ما باید پاسخگوی نوشته های آنها در مجلس باشیم، این به معنای آن است که اینگونه نشریات را دیگر نمی شد در چارچوب قانون و مقررات تحمل کرد.
خرمشاد افزود: چون قرار است این بستن و بستن را تکرار بکنیم ولو نشریه ای به دلیل فارغ التحصیل شدن سردبیرش تعطیل شده می گویند تعطیل شده و دیگر توضیحی نمی دهند که چرا تعطیل شده است. در واقع من درست عکس این را عرض می کنم شما صفحه اول نشریات دانشجویی دانشگاهها مختلف را بروید ببینید و تحلیل محتوا بکنید، ببینید اینها چه می نویسند آیا این نشریاتی که موجود هستند در حوزه سیاست یکسان می نویسند یا برعکس؟ له دولت می نویسند یا برعکس؟ اینها را می شود کاملا ارزیابی کرد.
دکتر محمدباقر خرمشاد در پایان گفتگوی خود با مهر خاطرنشان کرد : به نظر من باید این را قبول کنیم که در فضای دانشگاه به یک فضای طبیعی نیاز داریم، فضایی که بتواند منطبق با اقتضائات دانشگاهی باشد. یعنی در فضایی با ثبات و با خرد و عقلانیت نه اینکه الزاما با شور و هیجان سیاسی با نقطه نظرات خاص که اگر همانطوری بود که مورد نظر ما بود خوب است و اگر چنانچه کمی ناهمخوانی داشت با تبلیغات و شانتاژ فضاسازی کنند که همه جای دنیا و از جمله دانشگاهها را آب برد.