بهزاد نبوی
سرویس اقتصادی ـ مهندس بهزاد نبوی وزیر صنایع سنگین بعد از ظهر دیروز در یک مصاحبه مطبوعاتی و رادیو تلویزیونی شرکت کرد و به سؤالات خبرنگاران پیرامون علل و نتایج حاصل از سفر به سه کشور ترکیه، بلغارستان و چکسلواکی پاسخ گفت.
وی ابتدا در مورد احداث خط لوله نفت و گاز ایران به ترکیه گفت: حجم سرمایهگذاری برای احداث خط لوله نفت و گاز ایران ـ ترکیه جمعاً 14 میلیارد دلار است که با احداث این دو خط لوله حدود 5/1 میلیون بشکه نفت در روز و 50 میلیارد متر مکعب گاز در سال از ایران صادر خواهد شد.
وی افزود: براساس بررسیهای مقدماتی میزان سرمایهگذاری برای احداث خط لوله گاز ایران به ترکیه بالغ بر 11 میلیارد دلار برآورد شده است که از این مقدار حدود 5/2 میلیارد دلار از سوی ایران، بیش از 4 میلیارد دلار توسط ترکیه و بیش از 4 میلیارد دلار از سوی یونان تأمین خواهد شد.
وی گفت که گاز صادراتی ایران از طریق این خط لوله از طریق «بندر اسکندران» ترکیه ابتدا به یونان و سپس به جنوب ایتالیا حمل خواهد شد.
وی گفت: در طول مسیر خط لوله گاز از ایران به ترکیه، مقداری از آن به سوریه صادر شده و ترکیه نیز مقداری از آن را برداشت میکند. مهندس نبوی همچنین اظهار داشت که میزان سرمایهگذاری احداث خط لوله نفت ایران به ترکیه حدود 3 میلیارد دلار برآورد شده است که طرفین به مقدار مساوی بر روی آن سرمایهگذاری خواهند کرد. ضمناً سهم سرمایهگذاریهای ایران در احداث این دو خط لوله از طریق پرداخت نفت قابل تأمین است.
وی افزود که براساس یادداشت تفاهم امضاء شده بین دو کشور ایران و ترکیه قرار است نتایج حاصل از مطالعات و بررسیهای مقدماتی در مورد احداث این دو خط لوله ظرف 6 ماه تا یکسال آینده مشخص شود و پس از آن چنانچه نتایج حاصله نشان داد که احداث آن از لحاظ فنی و اقتصادی مقرون به صرفه است، کار احداث آن آغاز خواهد شد.
وزیر صنایع سنگین در این مصاحبه همچنین گفت: براساس یادداشت تفاهم امضاء شده حجم مبادلات بین ایران ترکیه در سال جاری میلادی به حدود 3 میلیارد دلار بالغ خواهد شد که سهم فروش ایران به ترکیه 5/1 میلیارد دلار خواهد بود. وی عمده خریدهای ایران از ترکیه را مواد اولیه صنایع، کالاهای واسطهای، ماشینآلات صنعتی و کشاورزی، بعضی از اقلام مواد غذایی، قطعات منفصله ماشینآلات، الیاف، نخ و پارچه، آهنآلات صنعتی و ساختمانی، مواد شیمیائی و پلاستیک و غیره ذکر کرد.
وی گفت که در مقابل ایران نفت خام، انواع محصولات کشاورزی و دامی، خاویار، پودر لباسشوئی، پارافین، کنستانترههای روی و مس، پروفیل آلومینیوم، اتوبوس، مینیبوس و سواری و سنگ ساختمانی به ترکیه صادر خواهد کرد.
مهندس نبوی در ادامه گفت که با توجه به تغییر فرهنگ مصرفی در کشور در تولید بعضی از تولیدات داخلی غیر اساسی که جنبه مصرفی دارند، محدودیت ایجاد شده است ولی چنانچه بازار صادرات این محصولات در خارج از کشور ایجاد شود، تولید آن افزایش یافته و صادر خواهد شد. وی در این زمینه از خودروهای تولید داخلی و کاغذ دیواری نام برد.
وی اضافه کرد: با توجه به حجم عظیم ذخائر گاز موجود در کشور، حتی با احداث خط لوله مذکور 200 سال طول خواهد کشید تا ذخایر موجود گاز رو به پایان گذارد.
وی افزود: پرداخت سهم 5/2 میلیارد دلاری ایران در مورد احداث خط لوله گاز به شرطی است که ما از لولههای موجود گازمان نتوانیم استفاده کنیم و قرار باشد بشود استفاده کرد، شاید هزینه کمتری در بر داشته باشد.
در ادامه این مصاحبه آقای نبوی در پاسخ به این سؤال که در زمینه سفر شما به کشور ترکیه و افزایش حجم مبادلات بازرگانی ما با این کشور این سؤال مطرح است که در حالیکه ترکیه از اعضای برجسته نظامی «ناتو» میباشد، آیا این گسترش روزافزون روابط ما با این کشور به صلاح انقلاب اسلامی است؟»
اظهار داشت: ما در زمینه سیاست خارجی باید از یک خط مشی معینی پیروی کنیم ما در سیاست خارجی خودمان براساس آنچه که در برنامه دولت شهید رجایی بود، براساس رهنمودهای حضرت امام، براساس آنچه که وزارت خارجه ما تنظیم و هیأت دولت هم تأیید میکند، عمل میکنیم ما یکسری از کشورها را خصم انقلاب اسلامی میدانیم و با آنها هیچگونه رابطه و مراودهای در هیچ زمینهای اعم از فرهنگی، سیاسی و اقتصادی نداریم.
آمریکا شیطان بزرگ در رأس این کشورهاست و سپس اسرائیل و آفریقای جنوبی و مصر و فرانسه هم در مرحله بعد در شمار این کشورها قرار میگیرند.
ما هیچ علاقهای نداریم که در دنیا تمام کشورها را به صورت خصم خودمان در بیاوریم. درست است که در تمام دنیا کشور یا حکومتی با ویژگیهای نظام و حکومت ما وجود ندارد، ولی دلیلی هم ندارد که با تمام دولتها و نظامها هم برخورد خصمانه داشته باشیم.
خصم انقلاب اسلامی باید مشخص باشد. آن رژیمهائی که علناً و رسماً رودرروی انقلاب اسلامی میایستند و مقابله میکنند با انقلاب اسلامی، خصم انقلاب اسلامی هستند. آن رژیمهائی که علناً نژادپرستی را در دنیا ترویج میکنند، خصم انقلاب اسلامی هستند. آن رژیمهائی که معتقد به صهیونیزم هستند، خصم انقلاب اسلامی هستند. ولی دلیل ندارد که هر کشور دیگری که در دنیا هست و عضو ناتو و یا ورشو میباشد را نیز نفی کنیم و با هیچکدام از آنها رابطهای نداشته باشیم.
هر کشور مستقل در دنیا مجبور است با دنیا ارتباط برقرار کند. هیچ کشوری نمیتواند بیارتباط با دنیا حصار به دور خودش بکشد و مفهوم استقلال را همین حصار کشیدن به دور خود تلقی کند.
پس بنابراین ما بایستی با کشورهای جهان رابطه داشته باشیم. با یکسری کشورها بطور کامل و قطعی روابط را قطع کردهایم که خصم انقلاب اسلامی یا نژادپرست یا صهیونیست هستند ولی با بقیه کشورها در برقراری رابطه منعی نداریم.
با یکسری از کشورهای دنیا هم روابط ویژهای از نظر سیاسی و فرهنگی داریم و همچنین از نظر اقتصادی و فنی. آنها کشورهایی هستند که به لحاظ ایدئولوژیکی و موضعگیریهای سیاسی به ما نزدیک هستند. که تعداد اینها خیلی کم است. ولی بیش از صد کشور در دنیا باقی میمانند که نه با ما موضعگیری سیاسی نزدیکی دارند، و نه خصم انقلاب اسلامی هستند و جمهوری اسلامی ایران با اینها روابط برقرار میکند و این روابط عمدتاً براساس نیازها و منافع ملت ایران و جمهوری اسلامی ایران طراحی شده است.
بهترین منافع را ما در داد و ستد و مبادلات اقتصادی با کشورهای همجوار خود داریم. ترکیه یکی از کشورهای همجوار ماست، مردم آن مسلمان هستند و رابطه طبیعی ما با این کشور به جای ورود به پیمانهای نظامی و تشکیلات سیاسی در جهت منافع امپریالیسم آمریکا و ابرقدرتها، بهترین داد و ستد و ارتباطات اقتصادی، فرهنگی، صنعتی است و ما این بهترین رابطه را برقرار کردیم. با پاکستان هم اینکار را کردیم.
با شوروی هم در حد توانمان ارتباط داد و ستد داریم، منتهی شوروی در وارد زیادی برخورد درستی نکرده و خواسته است کالاهای ما را به ثمنبخس ببرد که مجبور شدیم صدور گاز را به شوروی قطع کنیم و در موارد دیگر نیز همینطور بوده است و الا ما در تمام موارد با کلیه همسایگانمان، مثلاً با شیخنشینها هم همین نظر را داریم. حالا ممکن است شیخنشینها به دلایلی خیلی راغب به انجام معاملات اقتصادی و تجاری با ما نباشند. ولی دو کشوری که یکی از آنها عراق است که ما با آن جنگ داریم یکی هم افغانستان است که خصم مردم افغانستان است و دارد با مردم افغانستان میجنگد و حالا که با مسلمانهای افغانستان میجنگد مثل این است که با ما میجنگد.
بهمین دلیل با آن دو کشور ارتباط اقتصادی و تجاری نداریم و الا بهترین نوع رابطه، رابطه اقتصادی و تجاری با همسایه است. بهرحال یک همسایه ما عضو ناتو باشد، یک همسایه ما عضو ورشو باشد، اگر برخورد خصمانه با انقلاب اسلامی ما بکند، معلوم است ما مثل عراق با آن میجنگیم. اگر ترکیه برخورد خصمانه با انقلاب اسلامی ایران ندارد و به گسترش روابط فنی و اقتصادی با کشور ما علاقهمند است، ما هم منافع ملتمان و منافع جمهوری اسلامی را در این میبینیم که این روابط را توسعه بدهیم و دو ملت را که هر دو هم مسلمان هستند به همین روابط نزدیک کنیم.
علت گسترش روابط اقتصادی با ترکیه
وزیر صنایع سنگین در پاسخ به سؤال یکی از خبرنگاران که پرسید: با وجودی که بارها مسئولین مملکتی گفتهاند ما تلاش داریم روابط اقتصادی خودمان را به کشور خاصی محدود نکنیم زیرا روابط خاص تنها با یک کشور موجب میشود که تا حدی به آن کشور وابسته شویم و اگر روابط سیاسی ما دچار اشکال شود و آنها بخواهند صادرات خودشان را به کشور ما قطع کنند، از نظر اقتصادی مشکلاتی برای ما ایجاد خواهد شد. بنابراین افزایش روابط اقتصادی تا این حد با یک با یک کشور «ترکیه» آیا مطابقه به این سیاست است، گفت:
اتفاقاً جمهوری اسلامی دقیقاً این سیاست را پیش گرفته است. سیاست جمهوری اسلامی دقیقاًَ این بوده است که به یک کشور وابسته نباشد، تجارت خارجیاش را بین کشورهای مختلف توزیع کند و همین کار را هم کرده است. به عنوان مثال حجم مبادلات ما با یوگسلاوی که یک کشور صنعتی کوچک است در سال 62 نسبت به پیش از انقلاب از 25 میلیون دلار به 500 میلیون دلار رسیده یعنی بیست برابر شده است. با همین ترکیه از حدود 30 تا 40 میلیون دلار به 3 میلیون دلار رسیده است.
رومانی، بلغارستان، چکسلواکی و کشورهای کوچک جهان و هند همینطور حجم مبادلات ما با تمام کشورهای کوچک 10 برابر و یا 15 برابر شده است ولی شما دقت کنید که این کشورهای کوچک تواناییهای معینی دارند. یعنی شما آن جنسی را که از ژاپن یا آلمان میتوانی به دست بیاوری دیگر نمیتوانی از نیکاراگوئه یا از هند و یا بلغارستان و چکسلواکی بدست بیاوری، خود بلغارستان و چکسلواکی بخش مهمی از ماشینآلات صنعتی خودشان را از ژاپن و آلمان میآورند.
بنابراین اینطور نیست که ما در این زمینه تلاش نکردهایم. تلاش ما در این جهتها بوده است. قبل از انقلاب این ترکیه مگر چقدر با ما داد و ستد داشت؟ ما در پیمان سنتو با هم شریک بودیم. هیچ نوع رابطه فنی و اقتصادی با ترکیه نداشتیم. رابطه غیر طبیعی نظامی داشتیم و الان رابطه طبیعی داد و ستد دو کشور همسایه و دو ملت مسلمان را داریم و بده و بستان است. میدهیم میگیریم و به نفع هر دو ملت هم تمام میشود. ترکها از قبل ما سود میبرند ما از قبل ترکها استفاده میکنیم و این کار، کار بسیار خوبی است.
کیفیت کالاهای ساخت ترکیه
آقای نبوی در پاسخ به سوالی در مورد اینکه کیفیت برخی از کالاهایی که از ترکیه میخریم خوب نیست و حتی از کیفیت کالاهای کشور خودمان نیز پایینتر است. در این مذاکرات آیا در مورد این مسائل نیز بحث کردید؟ گفت: ما سعی کردیم آن قبیل کالاها را نگیریم. سعی کردیم کالاهای مصرفی را به حداقل ممکن بگیریم و عمدتاً کالاهایی را گرفتیم که از نظر کیفیت و قیمت قابل رقابت با قیمتهای بینالمللی است هیچکدام از این خریدها جنبه سیاسی ندارد. نمایندگان کلیه دستگاههای متقاضی آنجا بودند.
ما در هیأتی به ترکیه رفتیم که هیأت رسمی 60 نفر و کل هیأت اول حدود 102 نفر بود و تمام مدیران مراکز تهیه و توزیع وزارت بازرگانی، نمایندگان وزارتخانههای مختلف و کارشناسان آنها در این هیأت حضور داشتند کیفیت و قیمت کالاها را دیدند، پسندیدند و بعد از وارد یادداشت تفاهم شدیم ما هیچ فشار سیاسی برای خرید از ترکیه به هیچ دستگاهی وارد نکردیم.