دکتر صادق زیباکلام، استاد علوم سیاسی
ساحل توریستی شرمالشیخ در حالی پذیرای دهها وزیر خارجه کشورهای مختلف جهان برای شرکت در کنفرانسی درباره آینده امنیت در عراق است که احتمال مذاکره مستقیم ایران و آمریکا پس از سه دهه قطع روابط دیپلماتیک به نوعی اهمیت این کنفرانس را در سایه خود قرار داده است.
این در حالی است که کاندولیزا رایس، وزیر خارجه آمریکا از آمادگی خود برای پاسخگویی به «تمام سوالات طرف ایرانی» خبر داده است. همچنین جورج بوش رئیسجمهور آمریکا اعلام کرده رایس «برخوردی مودبانه» با طرف ایرانی خود خواهد داشت. حال اینکه ایران باید چه سوالاتی را در گفتوگو با طرف آمریکایی مطرح کند و منظور رئیسجمهور آمریکا از صحبت «مودبانه» وزیر خارجه کابینهاش چه بوده، سوالاتی است که صادق زیباکلام در گفتوگو با «تهران امروز» به آن پاسخ داده است: مساله مهمی که در این بین باید مورد بررسی قرار گیرد این است که آیا مذاکرات احتمالی میان ایران و آمریکا تنها در خصوص عراق خواهد بود و یا دو طرف مقصد دارند بر سر کل مشکلات فیمابین با یکدیگر گفتوگو کنند؟
اینطور که پیداست ظاهراً دو طرف قصد دارند در مذاکرات تنها حل مشکلات عراق را به عنوان هدف برگزینند و برای رسیدن به عراقی با ثبات بر سر میز مذاکره حاضر شوند، اما سوال مهمی که در این بین بوجود میآید این است که آیا میتوان بدون حل مشکلات کهنه و قدیمی با طرف مقابل همکاری داشت؟ به عقیده من این امری بعید به نظر میرسد که ایران و آمریکا بدون حل مشکلات خود برای حل و فصل مشکلات کشور دیگری همچون عراق گفتوگو کنند و به نتیجه مثبت دست یابند. بحث بر سر یافتن راهی برای رسیدن به عراقی آرام و با ثبات میان ایران و آمریکا تنها زمانی امکانپذیر است که قسمت اعظمی از مسائل بوجود آمده در سه دهه گذشته حل شود، آنگاه میتوان به کسب توافقاتی درباره امنیت عراق امیدوار بود. در مورد اظهارات جورج بوش نیز معتقدم آنها قصد ندارند در آغاز، ایران را به طور مستقیم به برهم زدن امنیت عراق متهم کنند بلکه قصد دارند با رعایت چارچوب گفتوگوهای دیپلماتیک با ایران برخورد کنند در این صورت ایران نیز باید این چارچوب را رعایت کند و شاید بهتر باشد در نخستین گام ثبات و امنیت عراق در گرو خروج آمریکاییها از این کشور دانسته شود. به هر حال مذاکره در هر شرایطی امری حرام نیست و حتی اگر دو کشور در حال جنگ و درگیری باشند میتوانند با آرامش و بر سر یک میز با طرف مقابل مذاکره کنند تا از وخامت اوضاع جلوگیری کنند.