گروه بینالملل ـ چند دستگی مخالفان سوری مانند چشم اسفندیار این گروه ها هر روز اوضاع سوریه را پیچیده تر از گذشته می کند. از زمانی که موج ناآرامی های منطقه به سوریه رسید و اعتراضات در این کشور فراگیر شد هر یک از معترضان سازی کوک کردند. گروهی خواستار دخالت نظامی شدند، بخش دیگری تنها برآورده شدن مطالباتشان را خواستار شدند. عده ای نیز پس از آن که در اصلاحات اولیه اسد به خواسته هایشان رسیدند کنار کشیده و راضی شدند. در این میان ارتش آزاد سوریه با کنار گذاشتن اقدامات مسالمت آمیز وارد جنگ میدانی با مخالفان اسد شد. اگرچه نباید قدرت نظامی ارتش اسد و همچنین حمایت کشورهایی مثل روسیه و چین از دولت سوریه را نادیده گرفت اما عدم توافق گروه های مخالف سوری کشورهای غربی را سردرگم کرده و موجب شده است که این کشورها درکمک بیش تر به مخالفان سوری و زدن ضربه نهایی به دولت اسد تعلل کنند.
حال نیز که جنگ نیروهای دولتی سوریه و مخالفان به اوج رسیده و کشورهای غربی و عربی را نسبت به موفقیت مخالفان امیدوار کرده است بار دیگر شکافی نو در جبهه مخالفان خواب کشورهای مخالف اسد را آشفته کرد. جمعی از مخالفان سوری در قاهره که خود را «هیئت امنای انقلاب سوریه» نامیدند، اعلام کردند که یک دولت انتقالی تشکیل داده اند و آماده اند تا قدرت را در سوریه به دست گیرند؛ اقدامی که تحلیلگران از آن به عنوان نشانه ای از شدت گرفتن اختلافات و چنددستگی میان مخالفان یاد می کنند. به گزارش العربیه، بخشی از مخالفان سوریه پس از مذاکرات سه روزه خود در قاهره اعلام کردند که هیئتی تحت عنوان هیئت امنای انقلاب سوریه تشکیل داده اند و «هیثم المالح»، یکی از مخالفان سرشناس دولت سوریه و رئیس جبهه کار ملی را به ریاست این هیئت برگزیده اند.
بنا به گفته مخالفان سوری المالح همچنین مامور تشکیل دولت به اصطلاح انتقالی در سوریه شده و مذاکرات خود را با مخالفان در داخل و خارج سوریه برای پیوستن به این دولت آغاز کرده است. «هیئت امنای انقلاب سوریه» متشکل از 15 عضو است که همگی از مخالفان نظام حاکم در این کشور محسوب می شوند و از طیف های مختلف مخالفان به شمار می آیند. بنا به گفته مخالفان سوری مقر هیئت امنای سوریه به طور موقت در قاهره خواهد بود و پس از این که مخالفان بتوانند بر قسمتی از خاک سوریه تسلط یابند مقر به آنجا منتقل خواهد شد.
بنا به گفته مخالفان این هیئت با احترام به کلیه گروه های سیاسی و اجتماعی سوری تشکیل شده و اساس کار خود را دموکراسی، آزادی و وحدت اراضی سوریه قرار داده است. هیثم المالح، رئیس این هیئت نیز در سخنانی اعلام کرد که هیئت مذکور هیچ خط مشی سیاسی خاصی را دنبال نمی کند و این هیئت جایگزین شورای مخالفان سوریه موسوم به «شورای ملی سوریه» نیست و برای کمک جهت تشکیل دولت انتقالی ایجاد شده است. این در حالی است که شورای ملی سوریه با «شتاب زده» خواندن این اقدام بخشی دیگر از مخالفان سوری، آن را باعث تضعیف تمامی مخالفان خواند.
هیثم مالح از مخالفان سرشناس نظام سوریه با بیش از هشتاد سال سن است که از زمان روی کار آمدن حزب بعث در کشورش به مبارزه سیاسی پرداخت و در این راه، ابتدا از شغل قضاوت برکنار شد و سپس بارها به زندان افتاد. با آغاز «بهار عربی» که بشار اسد برای در امان ماندن کشورش از آن، دست به اصلاحاتی از جمله آزادی زندانیان سیاسی زد، هیثم مالح هم با برخورداری از عفو بشار اسد از زندان آزاد شد اما درست دو روز پس از آزادی او، جرقه جنبش در سوریه هم زده شد.
دوم اکتبر (یازدهم آبان) گذشته که جمعی از اشخاص و احزاب مخالف نظام سوریه در استانبول گرد هم آمدند و شورای ملی سوریه را با الگو گرفتن از لیبی تشکیل دادند تا همه مخالفان را زیر یک چتر گردآورده، جایگزینی برای حکومت بشار اسد شود، هیثم مالح از اعضای اصلی این شورا شد اما با وجود حمایت فراوان دولت های غربی و عربی از شورای ملی سوریه، این شورا هیچ گاه نتوانست میان گروه ها و اشخاص مخالف همبستگی ایجاد کند و همه را زیر چتر خود گردآورد، هیثم مالح هم در چهاردهم مارس (سوم فروردین) گذشته در اعتراض به آنچه «خودکامگی» برهان غلیون، رئیس شورا خواند همراه با سه تن دیگر از اعضای شورا، از آن جدا شد. او تشکیلاتی با عنوان جبهه عمل میهنی به راه انداخت و گروهی از مخالفان را گرد هم آورد که سرانجام دیروز در قاهره او را به ریاست دولتی انتقالی برگزیدند.
با این حال بخش مهمی از مخالفان که مقامات پیشین سوری هستند به هیچکدام از این دو گروه نپیوسته اند. کسانی مثل مناف طلاس که به عنوان صندوقچه اسرار اسد به شمار می روند. با این حال چندی پیش طلاس در ترکیه با دولت این کشور دیدار کرد و گمانه هایی به وجود آمد که طلاس به عنوان رهبر دولت انتقالی مطرح شده و به شورای مخالفان سوریه بپیوندد، گمانه ای که تاکنون محقق نشده است. در نتیجه، مخالفان بشار اسد درست در شرایطی که دولت های حامی شان آنان را همبسته تر و هماهنگتر از همیشه می خواهند، با چند دستگی و اختلاف بیش تری روبه رو شده اند. چنددستگی مخالفان اسد همواره به عنوان پاشنه آشیل این گروه خوانده می شود.
در یک سو، شورای ملی سوریه در استانبول است که می کوشد خود را نماینده اصلی مخالفان و رهبر جنبش سوریه معرفی کند و خط مشی اش هماهنگ با سیاست های ترکیه، عربستان سعودی و قطر است. در سوی دیگر، هیثم مالح و یارانشند که به نظر می رسد گردهم آمدنشان در قاهره به معنای همراهی با سیاست های مصر باشد که برخلاف قطر و عربستان سعودی، با مداخله نظامی خارجی در سوریه مخالف است. هر دو گروه مستقر در استانبول و قاهره، طیفی از تفکرات و رویکردهای مختلف و گاه متضاد سیاسی را از اسلامگرا گرفته تا لیبرال و کمونیست در خود جای داده اند که نه اکنون با هم همبستگی کافی نشان می دهند و نه در آینده، امید زیادی به پایداری ائتلاف بینشان می رود. از سوی دیگر مخالفان مسلح سوریه موسوم به «ارتش آزاد سوریه» پیشنهادی را برای اداره مرحله انتقالی در این کشور ارایه دادند که از مهم ترین بندهای این پیشنهاد تاسیس شورای عالی دفاعی سوریه است که اعضای آن نظامیان جدا شده از نظام سوریه خواهند بود.
بنا به اعلام ارتش آزاد سوریه وظیفه این شورا حمایت از تشکیل مجلسی برای اداره کشور خواهد بود که در این مجلس شخصیت های نظامی و غیر نظامی در دوره انتقالی حضور خواهند داشت و مجلس اداره کشور را به عهده خواهد گرفت.ارتش آزاد سوریه یکی از گروه های اصلی مخالفان اسد است. گروهی که نقش اصلی و میدانی را در مبارزه با نظام سوریه در دست دارد و با وجود همه تلاش های شورای ملی سوریه، حاضر نشده زیر چتر این شورا برود و به بازوی نظامی آن بدل شود. اگرچه این ارتش، فرمانده مشخصی دارد اما نشانه های زیادی در دست است که یگانهای مختلف آن لزوماً از رهبری واحدی پیروی نمی کنند و در عین حال، گروه های دیگری از جداشدگان از ارتش سوریه هم هستند که مستقل از ارتش آزاد در حال نبرد مسلحانه اند. در همین حال سازمان ملل از وضع شهروندان و آوارگان در حلب به شدت ابراز نگرانی کرده است.
بنا بر گزارش های رسیده نبردهای خونین همچنان در شهر حلب ادامه دارد. ترکیه اعلام کرده است که تنها در ۴۸ ساعت گذشته ۲۰۰ هزار نفر از اهالی حلب به مرزهای این کشور فرار کرده اند. سازمان ملل با اعلام نگرانی شدید از وضع مردم حلب، خواهان کمک های انسانی برای رسیدگی به وضع شهروندان حلب شد. ملیسا فلمینگ، سخنگوی کمیساریای عالی رسیدگی به امور پناهندگان وابسته به سازمان ملل متحد، در گفت وگویی با خبرگزاری رویترز با «بحرانی» خواندن وضع شهروندان حلب گفت: هزاران تن از مردم هراسان در تلاش هستند تا در مساجد یا مدارس پناه گیرند. اینها مردمی هستند که یا توانش را نداشتند تا شهر را ترک کنند یا به عمق خطر حمله به شهر توجه نداشتند و ترجیح دادند در خانه و کاشانه خود باقی بمانند.
رویترز گزارش می دهد که نزدیک به ۷۰۰۰ تن از مردم شهر حلب در خوابگاه های دانشگاه این شهر پناه گرفته اند و هزاران تن دیگر به مدارس و مساجد پناه برده اند تا از حمله ها در امان بمانند. ملیسا فلمینگ می گوید بررسی های سازمان ملل نشان می دهد که بیش از ۱۸ هزار نفر از ساکنان شهر حلب که دو و نیم میلیون نفر جمعیت دارد، خانه های خود را از دست داده و آواره شده اند. شمار پناهجویان سوری تنها در ترکیه در حال حاضر نزدیک به ۴۳ هزار و ۵۰۰ تن برآورد می شود.