گروه سیاسی: تلاش برای به صحنه کشاندن اصلاحطلبان در انتخابات یازدهم ریاست جمهوری چندی است که با تعیین شروطی که البته روز به روز آسانتر میشود، در اردوگاه مدعیان اصولگرایی شروع شده است؛ القای اینکه این شروط از موضع نظام بیان میشود، «موضوعی که اصلاحطلبان در تعیین استراتژی انتخاباتی خود روی آن سرمایهگذاری کردهاند» و طراحی تاکتیکهایی از جمله نگارش نامه از سوی سید محمد خاتمی برای برائت از فتنه، در همین راستا قابل ارزیابی است.
«شرط ورود اصلاحطلبان به انتخابات، اعلام برائت از فتنه 88 است» این جمله را اکثر چهرههای شاخص اصولگرا در یک ماه اخیر آن هم از جایگاه نظام بیان کردهاند و در روزهای اخیر هم محمد حسین صفارهرندی ازجایگاه یک عضو مجمع تشخیص مصلحت در یک برنامه تلویزیونی، به زبانی قابل فهم آن را برای اصلاحطلبان ترجمه کرده است. صفارهرندی سردبیر سابق کیهان شروط آسانی را برای اصلاحطلبان گذاشته تا ورود آنها به انتخابات یازدهم ریاست جمهوری تسهیل شود.
وزیر سابق فرهنگ و ارشاد اسلامی در برنامه تلویزیونی «دیروز، امروز، فردا» در عین حال که فتنه 88 را آبروریزی بزرگی برای اصلاحطلبان میداند، اما درباره شعار تغییر رویه این طیف سیاسی میگوید: این طیف اگر با صراحت حرفهای خود را بزند و آشکارا و با نهایت شجاعت این موضوع را به مردم بازگو کرده و از مردم عذرخواهی کند، به طور حتم زمینههای بازگشت آنها فراهم خواهد شد. وی ادامه میدهد:
در این طیف سیاسی افراد سالمی وجود دارند اما مشکل این گروه این است که پرونده خود را با چهرههای ناسالم مشخص نمیکنند و نمیتوانند از دام رفقای ناسالم خود خارج شوند. از نظر صفار هرندی، فتنهگران تنها به براندازان خارج از مرزها اطلاق شده و سایرین از جمله حجاریان اصلاحطلبانی هستند که تنها رفیق ناباب دارند!
چراغ سبز به اصلاحطلبان
به نظر میرسد وقتی از سعید حجاریان تئوریسین جریان اصلاحات به عنوان شخصی که فقط رفقای ناباب دارد یاد میشود دیگر اعضای این طیف خود به خود تطهیر میشوند و شاید همین چراغ سبزها است که اصلاحطلبان را به آمدن امیدوار میکند و میبینیم آنچنان که سایتهای خبری مدعی اصولگرایی خبر دادهاند بحثهای مفصل انتخاباتی در نشست اخیر اصلاحطلبان صورت گرفته؛ نشستی که حاضران در آن معتقدند باید با نگارش نامه محرمانهای که توسط خاتمی تنظیم میشود به صحنه سیاسی کشور بازگشت.
بر این اساس اعضای جلسه پیشنهاد دادهاند در این نامه محرمانه که به واسطه هاشمی رفسنجانی به رهبر انقلاب تقدیم میشود اصلاحطلبان تلویحاً از فتنه 88 برائت جویند. تحلیل سعید حجاریان از رفتار اصولگرایان و تلاش آنها برای بازگشت رقیب نیز این است که آنها برای شرکت اصلاحطلبان در انتخابات چراغ سبز نشان خواهند داد تا وحدت میان اصولگرایان حفظ شود. البته صفارهرندی و سایر کسانی که این شروط را برای اصلاحطلبان تعیین میکنند، مشخص نکردهاند که آیا سخن از استراتژی انتخاباتی اصولگرایان میکنند و یا از موضع نظام وارد شدهاند.
در تماس خبرنگار با وزیر سابق فرهنگ و ارشاد اسلامی برای طرح این سؤال با این پاسخ مواجه شدیم: «من با روزنامه وقیح و هتاک مصاحبه نمیکنم!» اما آنچه اصلاحطلبان را به این تحلیل میرساند تأکید و تکرار این موضوع از سوی چهرههای شاخص اصولگرایان است؛ شروطی که از سوی هریک از اصولگرایان به نحوی بیان میشود و در نهایت یک نقطه یعنی عادی سازی ورود اصلاحطلبان به انتخابات را دنبال و البته آنها را درگیر تناقضات فاحشی هم مینماید؛ چرا که اکثر کسانی که امروز یک عذرخواهی ساده را برای اصلاحطلبان کافی میدانند، هنوز آنچنان که محمدباقر قالیباف گفته بود معتقد نیستند که فتنه88 یک کدورت بود.
در این میان محمدرضا باهنر، دبیر کل جامعه اسلامی مهندسین که در انتخابات گذشته مجلس هم از اصلاحطلبان خواهش کرده بود تا در انتخابات شرکت کنند، میگوید: «اصلاحطلبان در صورتی که مواضع خود را نسبت به فتنه 88 اعلام کنند میتوانند در انتخابات حضور پیدا نمایند.» به اعتقاد باهنر واژه اصلاحطلبی در فتنه 88 مخدوش شده است و در حال حاضر طرفداری ندارد اما تفکر اصلاح طلبی میتواند با سر و سامان دادن به وضعیت خود و اعلام موضع رسمی در قبال فتنه 88 به طور رسمی وارد عرصه انتخابات شود.
در همین زمینه مهدی طائب، رئیس قرارگاه عمار با بیان اینکه ملت ایران، فتنه سال88 و اقدامات فتنهگران را فراموش نخواهند کرد، گفت: «اصلاحطلبانی که قصد حضور در عرصههای سیاسی و انتخابات را دارند باید رسماً از فتنهگران اعلام برائت جویند و در غیر این صورت مردم آنها را از حضور در عرصههای سیاسی بویژه انتخابات محروم میکنند.» مهدی فضائلی، از دیگر چهرههای اصولگرا گرچه به صراحت میگوید: اگر اسم فتنه 88 را کدورت بگذاریم پس معنای براندازی چیست؟
اما او هم به عذرخواهی رضایت میدهد و تأکید میکند: «اصلاحطلبان باید ضمن اعتراف به اشتباهات گذشته از مردم به خاطر تهمتها و هزینههای مالی و جانی که به نظام وارد کردند عذرخواهی کنند.» به اعتقاد امیر محبیان، بسیاری از چهرههای فعال اصلاحطلب در جریان فتنه سال 88 دفاع لازم را از قانون انجام ندادند و به همین دلیل مجوز اولیه برای حضور در صحنه انتخابات را برای اصلاحطلبان اعلام رسمی تمکین به قانون میداند.
آیتالله کعبی، عضو مجلس خبرگان رهبری نیز میگوید: «اعتراف به صحت انتخابات، اقدام در چارچوب قانون اساسی، التزام عملی به ولایت فقیه، همنوایی با مردم و عذرخواهی از آنها و نقد جدی فتنهگران از پیششرطهای ورود اصلاحطلبان به انتخابات 92 است». سید نظام الدین موسوی، مدیر عامل فارس اما در مصاحبه با هفتهنامه مثلث در پاسخ به اینکه «نگاه حاکمیت به فعالیت اصلاحطلبان در عرصه انتخابات ریاست جمهوری یازدهم چگونه است؟»، میگوید:
«من خودم زیاد فرقی بین جریان اصلاحات و فتنه نمیبینم چرا که هنوز لایه رهبری این جریان از جریان فتنه اعلام برائت رسمی نکرده البته در صحبتهای عمومی و خصوصی مسئولان عالی نظام نیز بیان شده کسانی که از جریان تاریخی موسوم به اصلاحات میخواهند در فعالیت سیاسی کشور حضور داشته باشند یکی از شروطش تبری از فتنه است!»
وقتی فتنهگران طلبکار میشوند
اما این موضوع از منظر اصلاحطلبان که به دنبال بازگشت به صحنه سیاسی هستند، با واکنشهای متفاوتی مواجه است از یک سو ممکن است بخواهند موضوع را با یک نامه محرمانه اعلام برائت خاتمه دهند و با فرض بر اینکه افکار عمومی حافظه ضعیفی دارد باز هم به صحنه بیایند و در هر صورت خود را در فضای سیاسی زنده کنند و از سوی دیگر ممکن است نه تنها تن به عذرخواهی در همین حد هم ندهند بلکه یک گام به پیش رفته و اشتباهات خود را کتمان کرده و حذف از عرصه سیاسی را نه به رأی مردم بلکه به نظام نسبت دهند.
کما اینکه تا به حال شاهد چنین رویکردی از سوی طیفی از این جریان هستیم و با این حساب اصولگرایان بازی دو سر بردی را برای اصلاحطلبان تدارک دیدهاند. محمدرضا تابش، از معدود اصلاحطلبان راه یافته به مجلس نهم معتقد است حاکمیت کرکره احزاب اصلاحطلب را پائین کشیده و با این وضعیت فکر نمیکنم زمینه حضور اصلاح طلبان فراهم باشد.
در همین حال روزنامه اعتماد در یادداشتی به عنوان «چند سؤال از آقای صفار هرندی» از تناقضگوییهای او برای رفع اتهام از اصلاحطلبان در فتنه استفاده میکند. نگارنده این یادداشت وقتی که با شروطی ساده از سوی صفارهرندی و سایر اصولگرایان مواجه میشود زمینه را برای زیر سؤال بردن واقعیتهایی همچون در مقابل نظام قرار گرفتن در فتنه 88، حمایت خارجی از فتنهگران و ... فراهم میبیند و مینویسد:
«اصلاح طلبان کجا و از چه مجرا و تریبون و رسانهای میتوانند بیایند و این اتهامات را پاسخ گویند؟ وقتی از یک رسانه ملی به آنها اتهام براندازی و وابستگی به خارج زده میشود، در همان رسانه میتوانند افکار عمومی را قانع کنند؟» در تحلیل دیگری از سوی یک روزنامه اصلاحطلب آمده است: «تعیین شروطی مانند توبه و برائت آن هم از سوی کسانی که نه در جایگاه تعیین صلاحیت نامزدها هستند بیش از هر چیز نشان از نگرانی از بازگشت پرفروغ اصلاح طلبان دارد!»
حسین انصاریراد، از نمایندگان رادیکال مجلس ششم، در تفسیر حرکت اخیر اصولگرایان میگوید: «اصولگرایان میدانند که عدم حضور اصلاحطلبان زیانبار است اما هنوز نتوانستهاند این فهم خود را به صورت سیاسی صورتبندی کنند. آنها میخواهند اصلاح طلبان بازگشت به عرصه را امتیازی بدانند که اصولگرایان به آنها دادهاند تا در نتیجه خود را وامدار اصولگرایان بدانند و تحت تأثیر آنها باشند اما واضح است که نه اصلاحطلبان و نه بدنه اجتماعی آنها به چنین شرایطی تن نخواهند داد.»
در واقع القای اینکه نظام نیازمند حضور اصلاحطلبان است، موضوعی است که همواره از سوی اصلاحطلبان دنبال شده و تلاش اخیر مدعیان اصولگرایی برای بازگرداندن آنها به صحنه به هر قیمتی، دوپینگی برای طراحان اتاق فکر اصلاحات است. محمدرضا تابش میگوید: حاکمیت باید به این واقعیت پی ببرد که افزایش مشارکت، با حضور طیفهای مختلف از جمله اصلاحطلبان در انتخابات میسر است و این زمینه را فراهم کند و من هنوز علامت و نشانهای از فراهم کردن این زمینه ندیدهام.