* اکنون در سوریه بحران جدی وجود دارد. برخیها تحولات این کشور را انقلابی برای رسیدن به آزادی و علیه استبداد میدانند و برخی دیگر تحولات آن را توطئه جهانی میدانند که در خاک سوریه وجود دارد؛ نگاه ایران به تحولات سوریه چگونه است؟
** ما معتقدیم از مقاومت و اراده مردمی که از مقاومت حمایت میکنند باید حمایت شود. مقاومت اگر دستاوردهایی کسب کرده است بر چه چیزی مبتنی بود؟ آیا بر اراده آزاد مردم متکی نبود؟
اولین سفر من به لبنان در زمان تجاوز اسرائیل به غزه بود. در آن سفر میدیدم و میشنیدم در حالی که مردم مبارز فلسطین در نوار غزه هدف تجاوزگریهای اسرائیل قرار میگرفتند، رژیم حسنی مبارک حتی از ورود آب به مردم محاصره شده غزه جلوگیری میکرد و البته دیگر دولتهای عربی نیز چنین میکردند. در آن زمان سوریه با تمام افتخار و اقتدار از مقاومت فلسطین پشتیبانی میکرد و این نکته بسیار حائز اهمیتی است.
کوفی عنان در سفر به تهران از من پرسید: دیدگاه شما درباره حل و فصل مسائل در سوریه چیست؟ که من گفتم: حل و فصل مسائل در سوریه در یک کلمه نهفته است و آن دمکراسی است. باید به مردم سوریه فرصت داده شود تا آزادانه آن چه را برای آینده و سرنوشتشان میخواهند محقق کنند. برقراری این دمکراسی با تجاوزگریهای جنگی و ارسال افراد مسلح و تروریست حاصل نمیشود. بنابراین، واقعیت مشخص است. در سوریه، باید به مردم اجازه داد آزادانه اراده خود را بازگو کنند.
* به نظر میرسد برخی طرفها و کشورها از سخنان شما مانند گفت وگو متقاعد نشوند. در داخل سوریه درگیری ویرانگر وجود دارد و آن طور که برخیها میگویند یک صدا در سوریه وجود دارد و آن سرنگون کردن رژیم و به وضوح سرنگون کردن اسد است. برخی کشورها اکنون دخالت میکنند و به مخالفان کمکهای تسلیحاتی میدهند. ایران در این باره چگونه عمل میکند؟
** ما چنین فکر میکنیم که سوریه قلعه مستحکم مقاومت است. از این رو، کسی نمیتواند به نمایندگی از مردم سوریه سخن بگوید. ما معتقدیم دشمن اسرائیلی که با نظام حاکم سوریه مخالفت میکند خواهان خیر و آزادی برای مردم سوریه نیست بلکه میخواهد از سوریه به علت حمایت از مقاومت و محور پایداری انتقام بگیرد. اگر دولت و مردم سوریه چنین مواضعی در حمایت از مقاومت نمیگرفتند، اکنون در معرض چنین توطئهها و خصومتهایی قرار نداشتند. بنابراین، مردم سوریه بهای موضع اصولی و ثابت خود را درباره مقاومت میدهند. مساله اول درباره حل و فصل در سوریه باید سوری باشد و هیچ کس نباید حق مردم سوریه را در آن چه میخواهند مصادره کند. مراکز قدرت و ثروت به فکر منافع خود هستند. آمریکا به صراحت میگوید اهداف و نیتهای مشخصی دارد. چه کسی به آمریکا این حق را داده است که چنین تحریمهایی بر سوریه اعمال کند و به نمایندگی از مردم سوریه سخن بگوید؟!
* آمریکا علیه نظام سوریه است؛ زیرا این نظام از مقاومت حمایت میکند و آمریکا از اسرائیل. چرا ترکیه و برخی کشورهای حوزه خلیج فارس و عرب علیه نظام حاکم در سوریه هستند؟
** ما درباره این مسائل با دوستان ترک خود سخن میگوییم و چند بار در مذاکراتی که با آنها داشتم، گفتم نباید دچار اشتباه راهبردی شوند. نباید اجازه دهیم این رویارویی که بین مقاومت اسلامی و امت اسلامی علیه دشمن صهیونیست و سیاستهای استکباری آمریکا وجود دارد به علت حساسیتهای مذهبی و نژادی به تقابل و تعارض در داخل امت اسلامی تبدیل شود. این چیزی است که دشمنان میخواهند. با نهایت تاسف، برخی از دولتها دچار چنین اشتباههایی شدهاند و اکنون نیز بهای اشتباهاتشان را میدهند. بهعنوان مثال، زمانی خانم بینظیر بوتو درباره افغانستان به صراحت گفت گروههای تروریستی را آمریکا ایجاد کرده و عربستان حمایت مالی نموده است و ما نیز به ساماندهی و آموزش آنها پرداختیم، اما در نهایت به بلایی برای ما تبدیل شدهاند. آمریکا با این بهانه یعنی بهانه تروریسم به افغانستان حمله کرد و همچنان نیز آن را اشغال کرده است. این اشتباه بزرگی است که برادران پاکستانی ما در آن قرار گرفتند و بعدا رد کردند. بنابراین، اگر این فتنه توسعه یابد، فراتر از مرزهای سوریه خواهد رفت و به دیگر کشورها خواهد رسید. از این رو، همه باید کاملاً با درایت و احتیاط عمل کنیم و هوشیار باشیم و فرصت را از مستعمرانی که میخواهند فتنه را از کشوری به کشور دیگری منتقل کنند بگیریم.
* تا زمانی که تلاشهای خارج از سوریه و جلسات شورای امنیت و دیدارها بین باراک اوباما و ولادیمیر پوتین برای برون رفتن از بحران سوریه، چه با گزینه نظامی یا ایجاد حل و فصل در آن، ادامه دارد، ایران راه حل نمونه یمن را در سوریه مبتنی بر کناره گیری اسد و روی کار آمدن دولت دیگر را میپذیرد؟
** ما معتقدیم این فعالیتها در خارج از سوریه به تداوم ورود سلاح و تروریستها به سوریه منجر میشود. کسی نباید دیدگاه و تصور خود را بر سوریها از طریق صدور خشونت و سلاح و تروریست تحمیل کند. این طرفها به دنبال منافع خود و نه منافع مردم سوریه هستند. ما معتقدیم باید در سطح بینالملل تلاشهای دیپلماتیک صورت پذیرد تا از چنین رویکردها و دخالتهایی جلوگیری شود.
* تا زمانی که شما سوریه اسد را متحد راهبردی خود میدانید آیا ماندن او در قدرت خواست راهبردی است و سرنگون شدن او شکست و خسارت و شکست راهبردی برای ایران به شمار میرود؟
** چگونه اسد توانسته است در مرکز قدرت بماند؟ آیا این طور نیست که وی بر حمایت مردمی تکیه کرده است؟ البته، ما نمیگوییم هیچ طرفی با او مخالف نیست؛ اما در برآورد کلی اراده مردم سوریه در کنار او قرار دارد. اگر چنین فشارهایی بر هر یک از کشورهای منطقه اعمال میشد، از مدتها پیش سرنگون شده بود. بنابراین، دکتر بشار اسد بهعنوان نماینده مسؤولان و مردم سوریه طی دهههای گذشته ثابت کرده است که مدافع سخت مقاومت و پایداری است و ما معتقدیم مردم سوریه باید مشخص کنند خواهان چه اصلاحاتی هستند.
شما متهم هستید در امور داخلی سوریه دخالت میکنید و نیروهای سپاه پاسداران در آن جا حضور دارند و به لحاظ نظامی و امنیتی نیروهای سپاه پاسداران از رهبران و نظام سوریه حمایت میکنند؛ چنین اتهامهایی علیه شما وجود دارد.
هر اتهامی که آنها بخواهند میزنند. آنها چنین اتهامهای مغرضانهای را ترویج میکنند. یک سال است که آنها خواهان سرنگون کردن نظام اسد در سوریه هستند، اما تلاششان به جایی نرسیده است. درباره سوریه، نظام و مردم آن کشور تعیین کننده هستند. ما به چنین دروغپردازیها و فریبکاریهای رسانهای که هدف از آن ضربه زدن به روابط ایران و سوریه است اهمیتی نمیدهیم.
* یعنی شما به طور قاطعانه وجود نیروهای سپاه و دیگران را در سوریه رد میکنید؟
** بله، صددرصد.
* اکنون گفته میشود 48 نفر از ایرانیها ربوده شده در سوریه از نیروهای سپاه پاسداران هستند، درباره این مساله چه میگویید؟
** ببینید، از پدیدههای تاسف باری که در جهان امروز وجود دارد ربودن افراد بیگناه است. سوریه به لحاظ عادی و دینی کشور گردشگری است. اماکن مقدس و مراکز دینی در آن وجود دارد. مردم ایران معمولاً برای زیارت این مراکز و اماکن دینی و مقدس به آن جا میروند. بنابراین، مردم سوریه نیستند که در کمین زائران ایران هستند بلکه گروههای تروریستی چنین اقداماتی مرتکب میشوند. هیچ عاقل و انسانی به چنین اقدامی راضی نمیشود. این جنایت مشخصی است و طرفهایی که از این جنایت حمایت میکنند در آن شریکند.
* آیا از گفت وگو بین مخالفان حمایت میکنید و آیا ایران برای گفت وگو بین مخالفان، به ویژه اخوان المسلمین، با دولت سوریه طرحی دارد و حمایت میکند؟
** حتما چنین است. ما میگوییم تنها راه حل سوریه همین است. ما از یک سال پیش چند بار با دوستان در این باره سخن گفته و پیامهایی به آنها داده و گفتهایم که باید از به کارگیری سلاح و خونریزی جلوگیری شود؛ همه گروههای سوری وارد گفت وگوهای ملی شوند و به دنبال راههای مناسب برای برقراری بازگرداندن آرامش و امنیت به سوریه باشند. این مساله فرصت را فراهم میکند تا مردم سوریه خواستههای خود را محقق کنند که به برگزاری انتخابات آزاد و بیطرف میانجامد و در سرانجام اراده مردم مشخص کننده میشود.
* آیا همچنان برای این امر فرصت وجود دارد؟
** ما فکر میکنیم فرصت وجود دارد. درست است که دیر شده است، اما فرصت وجود دارد.
* ماههاست که درباره احتمال حمله نظامی اسرائیل و آمریکا به ایران و نیز تقویت نیروهای آمریکایی در پایگاههای آن در خلیج فارس سخن گفته میشود، آیا ایران هراسان است یا احتمال حمله نظامی را طی ماههای آینده میدهد؟
** ببینید، دو مساله وجود دارد. ما بهعنوان نظامی قدرتمند و مقتدر باید در برابر هرگونه تهدید احتمالی -حتی اگر چنین تهدیدی اندک باشد- آماده شویم. ما همه توانمندی خود را برای آمادگی به منظور دفع تجاوز به کار میگیریم. اما شما میبینید دشمن ضعیفتر از آن است که به چنین امری فکر کند. دشمن صهیونیست سیلیهای پیاپی در لبنان و فلسطین دریافت کرد. از این رو، این دو پیروزی صفحات روشنی در برابر مقاومت و پایداری در لبنان و منطقه گشود.
* روابط شما اکنون با مقاومت فلسطین چگونه است؟
** بسیار خوب. ما حماس را یکی از ظرفیتهای مهم جهان اسلام میدانیم و با آنها همکاری میکنیم. ما همچنان چنین روابط خوبی چه با سوریه یا جنبشهای مقاومت و پایداری و حماس داریم. رهبران حماس از دوستان واقعی ما هستند.
* روابط ایران با روسیه چگونه است و آیا اطمینان دارید موضع روسیه در حمایت از رهبران سوریه ادامه یابد؟
** ایران و روسیه دو کشور همسایهاند که روابط تاریخی و خوبی با هم دارند. دوستان روس خوب میدانند نباید به هیچ طرفی اجازه داد تا اراده خود را از طریق رویکردهای نامشروع و حمایت از سلاح و تروریست تحمیل کند. ما چنین حسی را در آنها میبینیم.
* آیا شما اطمینان دارید موضع روسیه ادامه خواهد داشت؟
** تاکنون ما چنین دیدهایم. آنها مواضع اصولی در پیش گرفتهاند. در همه مذاکرات چنین حسی را در آنها یافتهایم و نحوه برخورد آنها نیز نشان دهنده این امر است. آنها با ارسال سلاح و شیوههای غیر دمکراسی به سوریه مخالفند.