محمد ملازهی، کارشناس مسائل آسیا
در گزارش اخیر سالانه وزارت دفاع آمریکا به کنگره این کشور از فعالیتهای نظامی چین و تواناییهای پکن در دستیابی به تجهیزات پیشرفته ابراز نگرانی شده است. در گزارش پنتاگون آمده است؛ موشکهای دوربرد چین میتواند خاک آمریکا را مورد هدف قرار دهد.
محمد ملازهی، کارشناس مسائل آسیا در گفتوگو با «تهران امروز» به تشریح اهداف وزارت دفاع آمریکا از پرداختن به فعالیت نظامی چین پرداخته است.
* به نظر جنابعالی گزارش اخیر وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) مبنی بر افزایش بودجه نظامی چین و متعاقب آن بالا رفتن سطح قدرت نظامی این کشور با چه هدفی صورت گرفته است؟
** وزارت دفاع آمریکا به صورت سالانه گزارش خود را به کنگره این کشور ارائه میکند. در گزارش جدید پنتاگون آمده است: افزایش فعالیتهای نظامی چین، کاخ سفید را به شدت نگران کرده است. در این گزارش اعلام شده که پکن در خصوص بودجه نظامی خود تمامی واقعیت را بیان نکرده و فعالیت نظامی چین فراتر از گزارشهای اعلامی از سوی دولت این کشور است. پنتاگون تصریح کرده؛ چین توانایی نظامی انجام حملات پیشگیرانه را در اختیار داشته و موشکهای دوربرد این کشور میتواند خاک آمریکا را هدف قرار دهد. وزارت دفاع آمریکا تاکید کرده، چین در حال دسترسی به موشکها، زیردریاییها و هواپیماهای پیشرفته است و باید به طور کامل هدف خود را از این ارتقای نظامی که باعث شده برخی این کشور را یک تهدید بدانند، تشریح کند. گزارش وزارت دفاع آمریکا همچنین حاکی است که توان نظامی در حال گسترش چین یک عامل اساسی در برهم زدن تعادل نظامی در شرق آسیاست.
گزارش پنتاگون به گونهای تدوین شده است تا این ذهنیت را در کنگره و افکار عمومی آمریکا و دنیای غرب ایجاد کند که چین هر چند در شرایط کنونی خطری برای امنیت جهان ندارد، ولی در بلندمدت و از طریق مدرنسازی ارتش خود از قدرتی برخوردار خواهد شد که توان انجام حملات غیرمنتظرانه را در سرزمینهای بسیار دورتر از قلمروی ملی چین خواهد داشت. به باور کارشناسان، چین در همان حال که مدرنسازی ارتش خود را پنهان نمیکند، ولی در شرایط کنونی در موقعیتی قرار ندارد که قدرت نظامیاش خطری برای امنیت شرق آسیا تصور نشود. از این رو نوعی بزرگنمایی هدفدار در گزارش پنتاگون به کنگره آمریکا قابل ردیابی است. برخی از کارشناسان دلیل اینگونه بزرگنماییها را اهداف استراتژیک نظامی آمریکا در سطح جهان میدانند.
* از زاویه تحلیل جنابعالی، سیاستهای میلیتاریستی آمریکا و بودجه کلان نظامی این کشور تا چه میزان بر توسعه توان نظامی سایر کشورها از جمله چین موثر است؟
** آمریکا پس از حادثه یازده سپتامبر با در پیش گرفتن سیاست جنگ پیشدستانه و تفکرات میلیتاریستی تا حد زیادی بر رقابتهای تسلیحاتی ـ نظامی و افزایش بودجههای نظامی کشورها تاثیرگذار بوده است. از سوی دیگر رقم نجومی بودجه نظامی آمریکا که نزدیک به ششصد میلیارد دلار میباشد، از دیگر عوامل ایجاد انگیزه برای کشورهایی همچون چین است تا بودجههای نظامی خود را افزایش دهند همچنین آمریکا با بزرگنمایی قدرت نظامی چین توسعهطلبی نظامی خود را توجیه میکند و زمینه افزایش بودجه نظامی را در افکار عمومی مساعد میسازد.
ظاهراً آمریکاییها به ظرفیت بالای اقتصادی و سیاسی چین حساس شدهاند و این برداشت را دارند که چین قدرتمند میتواند مانع توسعهطلبی آمریکا و تحقق جهان تکقطبی موردنظر رئیسجمهوری آمریکا شود.
آزمایش انهدام ماهواره در فضا که چین آن را بدون سروصدا انجام داد، بر دامنه تردیدهای آمریکا افزوده است، زیرا که آزمایش موفقیتآمیز، برتری قطعی آمریکا در فضا را که از زمان ریگان و طرح جنگ ستارگان برقرار شده بود به چالش کشانده است.
از طرف دیگر روسیه نیز به تدریج با پیشروی ناتو به شرق و تشدید سیاست نظامیگری آمریکا نگران امنیت ملی خودش شده و به فکر چارهجویی افتاده است. با این حال تردیدی نیست که چین مایل نیست حساسیت سایر کشورها را برانگیزد و به همین دلیل است که در قبال گزارش منفی و اغراقآمیز پنتاگون درباره توان نظامیاش با احتیاط برخورد کرده است.
بنابراین میتوان گفت: چین در شرایط کنونی که کمتر از یک بیستم بودجه نظامی آمریکا صرف بازسازی ارتش خود میکند، اساسا نمیتواند تهدیدی برای دیگران آنگونه که گزارش پنتاگون ادعا کرده است به حساب آید.