اردوغان، رئیس حکومت ترکیه، دو تصمیم هوشیارانه گرفته است؛ نخست اینکه از نامزدی خویش برای بالاترین مقام دولتی چشمپوشی کرده است. قطببندی میان طرفداران و مخالفان او در این اواخر شکل خطرناکی به خود گرفته بود، تا جایی که بیم آن میرفت نظامیان دست به دخالت در عرصه سیاست بزنند.
تصمیم زیرکانه دوم، کاندیدا کردن وزیر خارجه، عبدالله گل، وزیر امور خارجه برای جلوس در کاخ ریاست جمهوری بر روی تپه چانکایا (با ارتفاع 846 متر از سطح دریا) است. البته همسر گل روسری به سر میکند. خانم گل تلاش کرده ممنوعیت حجاب در مدارس، دانشگاهها و مؤسسات عمومی را با کسب حکمی از سوی دادگاه عالی اروپا لغو کند. با وجود این، گل ثابت کرده که به اصول دموکراسی پایبند است. او همچون خود اردوغان تشدیدکننده قطببندی نبوده است.
ترکیه اینک باید اولویتهای خود را تعیین کند. باید روشن شود که آیا اولویت با مدرنسازی کشور در همخوانی با هدف مقرر شده از سوی مصطفی کمال آتاتورک در مورد دستیابی به سطح تمدنی همتراز با غرب است؟ آیا اولویت با رشد اقتصادی است، با کاستن از دامنه شکاف اجتماعی و توزیع عادلانه درآمدهاست؟ آیا نزدیکی بیشتر به ارزشها و هنجارهای اروپاست؟ یا اینکه جنگ سنگر به سنگر میان طرفداران و مخالفان روسری است؟ جنگی که زمینهساز آن اختلاف منافع است، اما بایستی توجه کافی داشت که حزب اردوغان و گل پنج سال پیش با اکثریت دو سوم به «مجمع بزرگ ملی» (پارلمان ترکیه) راه یافت. این حزب از پشتیبانی استواری در میان مردم برخوردار است.
نارضایتی شدید و سرخوردگیهای عمیق مردم ترکیه از احزاب حاکم که تاکنون از مصالحه به نفع مردم بودند، منجر به پیروزی لرزهافکن حزب «عدالت و پیشرفت» (AKP) شد. واقعیت این است که ترکیه زیر سایه یک حکومت محافظهکار اسلامی بود که توانست پیشرفت مطلوبی در جهت اصلاح امور داشته باشد. باید منتظر ایستاد و دید که آیا ترکیه واقعاً در دوران ریاست گل گلستان خواهد شد. اردوغان حزب «عدالت و پیشرفت» را در جریان انتخابات مجلس، که در پاییز امسال برگزار خواهد شد، هدایت خواهد کرد و فرصتی نخواهد داشت برای اینکه از تندی و تیزی مخالفت ارتش و نخبگان لائیک با شخص خویش بکاهد. گل نیز آنگاه دیگر امکانی برای دخالت در امور حاد سیاست جاری نخواهد داشت. از دید اروپا، این موضوع مهم است که چه کسی پس از گل وزیر امور خارجه خواهد شد. از «علی باباجان» نام میبرند که نماینده کشور در مذاکرات مربوط به پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپاست. ولی «باباجان» سیاستمداری است که توجهش به امور اقتصادی است و در زمینه سیاست خارجی ایدههایی چون گل را ندارد. او همچنین برخوردار از روابط دوستانه با سیاستمداران اروپایی نیست، آنگونه که مثلاً گل با ویر امور خارجه آلمان فرانک والتر اشتاین مایر دارد. در انتخاب گل توسط پارلمان که در آن حزب «عدالت و پیشرفت»، 354 کرسی از 550 کرسی را داراست، شکی نیست. اپوزیسیون سوسیال دموکرات کوشش میکند با بندهای قانون اساسی و آییننامه مجلس بازی کند تا مانع از انتخب او شود. این تلاش در شأن یک بازنده دموکرات در یک بازی دموکراتیک نیست. برای ترکیه چارهای جز دموکراسی وجود ندارد. دموکراسی اینک در مقام آزمون قرار گرفته است. مخالفان سیاسی جناح محافظهکاران اسلامی به جای شانتاژ سیاسی باید روی انتخابات چند ماه آینده تمرکز جویند و به توده 80 میلیونی در مقابل سیاست اردوغان بدیلهایی با معنا، خردمندانه و انتخابپذیر عرضه کنند.