شهابالدین چاووشی*
دو هفته پیش رییسجمهور در جمع خبرنگاران در امارات در خصوص برقراری مجدد روابط ایران با مصر با شتابزدگی تمام اعلام کرد: اگر مصر بخواهد حتی تا پایان وقت اداری امروز، سفارتخانه خود را در قاهره برپا خواهیم کرد!
این جمله شتابزده در جمع صدها خبرنگار صرفنظر از نحوه بیان آن که در عرف دیپلماتیک چندان مناسب نبود، به عنوان افقی تازه در روابط دو کشور اسلامی تلقی شد، اما ظاهرا رییسجمهور همه ابعاد موضوع را موشکافی نکرده بود و به موانع اجرایی برقراری چنین رابطهای در سالهای گذشته توجهی نداشت که حداقل اشارهای به رفع آن موانع بکند و معلوم نیست مشاورین دو وزیر خارجه تحتتأثیر چه فضایی نتوانستند دیدگاههای کارشناسی خود را به رییسجمهور منتقل نمایند. پرواضح است که برقراری رابطه بین ایران و مصر میتواند همدلی کشورهای اسلامی را در جهت تثبیت نظام سیاسی عراق و بهبود اوضاع سیاسی و امنیتی خاورمیانه و کاهش تعرضات رژیم غاصب اسرائیل کاهش داده و دهها موضوع مرتبط با سرنوشت جهان اسلام را تحتتأثیر قرار دهد. همسویی تهران ـ قاهره به طور یقین برای قدرتهای بزرگ غربی و اروپایی نگرانکننده است. لذا شاید رفع بسیاری از سوءتفاهمات و ایجاد چنین رابطهای بدون تردید، به نفع دنیای اسلام خواهد بود. موانع کوچکی که اینک به عنوان شعارهای اصلی دو طرف سد راه میباشد در مقابل هدفهای بزرگی که از این رابطه برای جهان اسلام قابل تحقق است چقدر حایز اهمیت است؟!
پیامبر اسلام در صلح حدیبیه بسیاری از شروط کفار را هم به خاطر مصلحت بزرگتری برای جامعه مسلمانان پذیرفت. آیا کوتاه آمدن از برخی شعارها ولو شعارهای به حق! برای رسیدن به اهداف بزرگتری در جهان اسلام از نظر دیپلماسی توجیهپذیر نیست و نمیتواند براساس قاعده فقهی الاهم فالاهم و تقدم مصالح عالیتر بر مصلحتهای معمول عمل کرد! به دنبال اظهارات صریح بالاترین مقام اجرایی کشور و پذیرش برقراری رابطه فوری با مصر در صفحه اول روزنامه همشهری 29 اردیبهشت از قول دبیر شورای عالی امنیت ملی چنین میخوانیم:
ایران برای برقراری روابط با مصر شروطی دارد. آیا بهتر نبود این شروط در کنار موضعگیری صریح رییسجمهور مطرح میشد. آیا طرح این مطلب با صراحت فوق افکار عمومی دنیا را نسبت به دیپلماسی ایران دچار تزلزل و بیاعتمادی نخواهد کرد؟! بالاخره در شرایطی که حتی سیاسیون داخل کشور متوجه نیستند مسؤول دستگاه دیپلماسی کشور دولت یا وزارت خارجه است یا دبیر شورای عالی امنیت ملی؟! از دیگران چه انتظاری برای تعامل باقی خواهد ماند؟ و ای کاش دولتمردان دعواها و اختلافنظرهایشان را در یک اتاقی حل و فصل کنند و در سال اتحاد ملی و انسجام اسلامی هر کدام ساز خود را ننوازند. دولتی که متعهد است دیدگاههای رهبری نظام را نصبالعین قرار دهد، باید بتواند در سال اتحاد ملی و انسجام اسلامی اجزای خود را به گونهای هماهنگ کند که همه موضعگیریها استوار قابل دفاع و کارشناسی شده باشد و بوی اختلاف از کلامهای مختلف دولتمردان برنخیزد...
پرسش آخر این است که این موضعگیری شتابزده باعث شد تا مصریها طاقچه بالا بگذارند برای برقراری رابطه شرط تغییر نام خیابان خالداسلامبولی ضارب ترور انورمساوات و پاک کردن تصویر او را به میان بکشند.