داریوش صفرنژاد، کارشناس مسائل روسیه
اعلام جرم دادستانی انگلیس علیه آندره لوگووی، تاجر کنونی و مأمور سابق دستگاه اطلاعاتی روسیه به اتهام دخالت در مرگ الکساندر لیتویننکو، بر روابط مسکو و لندن سایه افکنده است. در حالی که انگلیس خواهان تحویل این شخص است، روسیه اعلام کرده تبعه خود را تحویل هیچ کشوری نخواهد داد.
داریوش صفرنژاد، کارشناس مسائل روسیه در گفتوگو با روزنامه «تهران امروز» ابعاد ماجرای قتل لیتویننکو و تصمیم اخیر دادستانی انگلیس را تشریح کرد.
*اساساً پیشینه این موضوع چه بوده و توضیحاتی را در مورد فرد به قتل رسیده بیان کنید؟
** الکساندر لیتویننکو، سرهنگ دوم سرویس امنیتی فدراسیون روسیه بود که بعداً به عنوان یکی از مخالفان سیاسی دولت این کشور و شخص ولادیمیر پوتین رئیسجمهوری روسیه، به فعالیت پرداخت.
وی نخست به عنوان مأمور سازمان اطلاعاتی شوروی سابق (کا.گ.ب) و سپس اداره اطلاعات فدراسیون روسیه (اف.اس.بی) فعالیت داشت، اما بعداً مقامات این اداره را علنا به دست داشتن در قتل یکی از سرمایهداران روسی مخالف دولت متهم کرد. لیتویننکو در سال 1999 میلادی برای سه ماه بازداشت شد و در سال 2001 میلادی، با استفاده از گذرنامه جعلی توانست از روسیه بگریزد و پس از ورود به انگلستان، پناهندگی سیاسی و سپس شهروندی این کشور را دریافت کند.
در نهایت روز اول ماه نوامبر سال گذشته میلادی، لیتویننکو ناگهان بیمار و در بیمارستانی در لندن بستری شد و سه هفته بعد در اثر آنچه که مسمومیت با پولونیوم 210 (یک ماده رادیواکتیو) تشخیص داده شود. در سن 45 سالگی در گذشت.
* آیا میتوان انگیزههای سیاسی را در بروز این حادثه دخیل دانست؟
** با توجه به تحرکات چندین سالهای که لیتویننکو علیه حاکمیت روسیه و برخی مقامات سیاسی در روسیه و به ویژه شخص پوتین داشته است و مطالبی که وی در این راستا در لندن نوشته و در فکار عمومی منتشر ساخته است و مواردی که وی به برخی روزنامهنگاران مخالف در روسیه، علیه حاکمیت این کشور، جهت انتشار در افکار عمومی داده است و موارد دیگری از این قبیل، بدون شک انگیزههای سیاسی حرف اول را از ابتدا در بروز این حادثه زده و دقیقاً با همین هدف این اقدام صورت پذیرفته است.
* آیا این حادثه با توجه به رأی دادستان ارشد انگلیسی، بر روابط روسیه و انگلیس و اساساً کشورهای غربی با مسکو تأثیرگذار خواهد بود یا خیر؟
** بله، پیشنهاد دادستانی انگلیس میتواند بر روابط انگلیس و روسیه که در حال حاضر چندان گرم نیست، تأثیری منفی بگذارد. هماکنون دادستانی انگلستان یک تاجر روسی را (که مرتبط با روسها میباشد) به مسموم کردن و مرگ لیتویننکو، متهم کرده است. آنها رسماً اعلام داشتهاند که کلیه مستندات لازم در این رابطه را به دست آوردهاند و این موارد جهت متهم و محکوم کردن این تاجر روسی کفایت میکند.
از نوامبر سال گذشته میلادی و پس از مرگ لیتویننکو و اعلام پلیس انگلستان مبنی بر دست داشتن حاکمیت روسیه در مرگ وی و انتشار گسترده موارد بسیاری در اینباره در افکار عمومی مردم در کل جهان و به ویژه در اروپا علیه روسیه، روابط دو کشور رو به سردی گراییده است. روسها علیه لیتویننکو و اینکه وی فردی مجرم و فراری میباشد اصرار و پافشاری داشتهاند، ضمن اینکه کلیه اتهامات منتسبه را نیز رد و تکذیب کردهاند و آنها را بیاساس خواندهاند. پس بدون تردید این حادثه روی روابط روسیه و انگلستان تأثیر خودش را داشته و پس از صدور حکم علیه تاجر روسی فوقالذکر نیز به شدت موضوع افزوده خواهد شد.
پس از ناکامی اروپاییها در اجلاس «سامارا» و در گفتوگوهایی که با روسها داشتند، در واقع این واقعه بهانه خوبی بوده تا رسانههای اروپایی و کلاً اروپاییها از آن جهت سوژهسازی علیه روسیه و حاکمیت فعلی در آن حداکثر بهرهبرداری لازم را به نفع خودشان بنماید. تا از این طریق نیز به نوعی غیرمستقیم روسها را تحت فشار قرار دهند تا آنها به درخواستهای اروپاییها مبنی بر عدم دخالت در امور مربوط به قاره اروپا، بحث بالکان و کوزوو، موضوع عدم استفاده ابزاری از مقوله انژی صادراتی روسیه در قبال اروپا و... به گونهای تن در دهند.