علی کرمی
با تشدید موج ناآرامیها در عراق و عملکرد ناموفق طراحان جنگ در تأمین ثبات و امنیت در این کشور، برخی چهرههای مذهبی و سیاسی به همراه اشغالگران انگشت اتهام را به سوی نوری مالکی، نخست وزیر عراق نشانه گرفتهاند، مخالفان داخلی و خارجی مالکی میگویند دستگاه امنیتی و اجرایی دولت مسوول ناامنی و انفجارهای پی در پی در عراق است. فضای بحرانی عراق این فرصت را در اختیار مخالفان نخست وزیر عراق قرار داده تا با نشان دادن ضعف دستگاه امنیتی دولت، سناریوی حذف مالکی و کابینه وی را دنبال کنند. در همین ارتباط کار به آنجا رسیده که احمد شیبانی از طرفداران برجسته جناح صدر طی اظهاراتی دولت نوری مالکی را پایان یافته توصیف کرده است.
لازم به ذکر است جناح صدر به خاطر عدم اعلام جدول زمانبندی خروج نیروهای اشغالگر از سوی مالکی، وزیران خود را از کابینه این کشور خارج کرده است.
موج مخالفت علیه نوری مالکی دو عامل اساسی دارد: اول اینکه عراق از 3 گروه مهم تشکیل شده است، شیعه، سنی و کردها. هر کدام از آنها بعد از سقوط صدام داعیه حکومترانی در عراق را داشتند ولی با برگزاری انتخابات پارلمانی در این کشور، ائتلاف عراق یکپارچه در پارلمان حائز اکثرت شد و نهایت پارلمان عراق در فوریه 2006 نوری مالکی را به نخست وزیری عراق برگزید.
سنیها و بعثیون از این انتخاب پارلمان عراق ناخرسند بودند و از همان آغاز به کار مالکی مخالفتهای خود را با وی اعلام کردند. به طور کلی برخی سنیهای دو آتشه عراق و کشورهای عربی منطقه با به قدرت رسیدن شیعیان در عراق مخالفند برای اینکه اولاً مخالفان نوری مالکی با تغییر چهره کشورهای عربی ـ سنی به عربی ـ شیعی (عراق) مخالفند، ثانیاً مخالف نفوذ بیشتر ایران در منطقه با به قدرت رسیدن طرفداران آنها در کشورهای عربیاند، به همین دلیل به طور آشکارا مخالفت خود را علیه مالکی اعلام میکنند و با معرفی عملکرد ضعیف کابینه مالکی در برقراری ثبات و امنیت در عراق، نقشه برکناری وی را از رأس هرم قدرت در عراق در دستور کار قرار دادهاند.
این بستر داخلی و منطقهای فضا را هم برای مخالفت اشغالگران با دولت نوری مالکی فراهم کرده است. اشغالگران عراق هم مثل مخالفان داخلی مالکی از نتیجه سقوط صدام که یک حکومت شیعی دیگر و همجوار با ایران که از لحاظ تاریخی و مذهبی و دینی مشترکاتی با هم دارند، جایگزین صدام شده ناراضیاند و همسو با عوامل داخلی و منطقهای سناریوی حذف مالکی را دنبال میکنند. طراحان جنگ عراق هم علل ناکارآمدی طرحها و راهکارهای خود را در برقراری ثبات و امنیت در عراق، عملکرد ضعیف دولت مالکی در همکاری با طرحهای خود میدانند.
بدینترتیب در فرآیند برکناری نوری مالکی، مخالفان داخلی ضرورت تغییر و تحول در کابینه و شخص نخست وزیری را اعلام میکنند و اشغالگران عراق هم برای اینکه اولاً از یک دولت واحد بزرگ شیعی طرفدار ایران در عراق خلاص شوند و ثانیاً بتوانند جنگ عراق را مدیریت و حضور سیاسی خود را از طریق وابستگی دولتها در منطقه افزایش دهند، طرح تجزیه عراق را به منطقه شیعه، سنی و کردنشین مطرح میکنند. طراح تجزیه عراق در تأیید طرح خود معتقد است علت ناکارآمدی حل بحران در عراق خشونتهای قومی ـ طایفهای و دعواهای سیاسی عراقیهاست که نمیتوانند به طور مسالمتآمیز زیر لوای یک دولت واحد زندگی کنند.
به هر حال، به نظر میرسد امنیت در عراق به پاشنه آشیل برای نوری مالکی تبدیل شده که همه مخالفان داخلی ـ منطقهای و خارجی علیه نخست وزیر عراق موضع نقادانه اتخاذ کردهاند.
مخالفان مالکی میگویند ناتوانی کابینه و دستگاه امنیتی وی منجر به تشدید موج ناآرامی و ناامنیها در عراق شده است. بدینترتیب جریانهای مخالف همسو و هماهنگ شده علیه مالکی بیانگر این نکته مهم است که هم برخی جناحهای سیاسی عراق و کشورهای عربی منطقه و هم اشغالگران عراق مخالف به قدرت رسیدن جناحهای طرفدار ایران در عراق و دیگر کشورهای منطقه، در نتیجه برگزاری انتخابات دموکراتیک هستند. در همین راستا چند هفته پیش حکومت وحدت ملی به نخست وزیری اسماعیل هنیه از جنبش حماس (منتخب مردم فلسطین) به خاطر ناتوانی در برقراری امنیت در سرزمینهای فلسطینی با هدایت جریانهای منطقهای و خارجی در نهایت با دستور محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین منحل گردید و دولت انتصابی و اضطراری سلام فیاض جایگزین آن شد.