چین بازیگر اول صحنه آفریقا

  ترجمه: لیلا نجفی

آفریقا یکی از موضوعات اصلی نشست اخیر 8 G در آلمان بود. طبق روال همیشگی، موضوع عبارت بود از کمک‌ مالی کشورهای صنعتی به این قاره که از فقر و بیماری رنج می‌برد. این در حالی بود که تعداد زیادی از رهبران آفریقایی از پذیرش شرایط تحمیل شده از سوی کشورهای صنعتی در مقابل کمک مالی آنها ناراضی بودند و آفریقا شاهد ظهور بازیگر جدیدی به نام چین است.

در همان زمان که رهبران G8 در حال تصویب بیانیه " پیشرفت و مسؤولیت" در آفریقا بودند. متخصصان سازمان ملل نیز گزارشی تحت عنوان "معضلات قرن توسعه آفریقا" منتشر کردند. این هم زمانی تصادفی نبود بلکه متخصصان سازمان ملل متحد می‌خواستند رهبران کشورهای صنعتی جهان را به معضلات بی‌شمار قاره سیاه حساس کنند. در این گزارش سازمان ملل آمده است که به رغم پیشرفت‌های صورت گرفته اغلب ملت‌های آفریقایی از این که بتوانند تا اندازه‌ای به رشد و توسعه دست یابند، تا فقر شدید را از بین برده و مسایل پزشکی و بهداشتی را کاهش دهند. جمع‌بندی پژوهشگران سازمان ملل هشدار دهنده است تا سال 2015 کشورهای آفریقایی شانس کمتری برای رسیدن به اهداف استراتژیک توسعه‌ای که سازمان ملل در نظر گرفته است، دارند. محققان سازمان ملل یادآوری کرده‌اند که کمک‌های کشورهای صنعتی به کشورهای آفریقایی در نخستین سال قرن بیست و یکم افزایش یافت اما از سال 2004 این کمک‌ها عملا به غیر از عفو بدهی‌ها و کمک‌های انسانی هیچ تغییری نیافته است. طبق نظر سازمان ملل متحد مقادیر در نظر گرفته شده از سوی G8در سال قبل می‌تواند برای عملی ساختن اهداف توسعه‌ای آفریقا کافی باشد اما آنها باید ضرورتا تا برنامه‌ای برای کنترل و نظارت قانونی داشته باشند. در هلیگندام آلمان، رهبران کشورهای ثروتمند سعی کردند تا به شیوه‌ای دقیق به انتقادهای سازمان ملل متحد پاسخ دهند. دلیل آنها این بود که آنها به فراتر از مباحث سنتی خود که به فکر منافع خود باشند، به یک آفریقا پایدار، دموکراتیک و پیشرفته می‌اندیشند. در واقع برنامه جدیدی که در آلمان تصویب شد مسؤولیت رهبران G8 را نسبت به دو سال قبل که در اسکاتلند برگزار شده بود، گسترش و افزایش داد. اولا پیش‌بینی کردند برنامه بخشش بدهی‌های آفریقا را به بالاتر از 60 میلیارد دلار برسانند. ثانیا تصمیم گرفتند که همکاری سالانه خود را تا سال 2010 به 25 میلیارد دلار افزایش دهند و بالاخره این که G8موافقت کرد علاوه بر کمک‌های فوق 60 میلیارد دلار جهت مبارزه با بیماری‌های عفونی و در درجه اول ایدز اختصاص دهد و در این میان جرج بوش، رییس‌جمهور آمریکا قول داد که هر چه زودتر نصف این مبلغ را واریز کنند. بعضی از رهبران G8 در هنگام اعلام رضایت از توافق کمک به آفریقا از فاش ساختن مسأله‌ای ظریف خودداری کردند. این نکته ظریف این بود که توافق آنها به صورت انتخابی صورت گرفته است. در بین کشورهای قاره سیاه تنها آنهایی از این کمک‌ها برخوردار خواهند شد که طبق عقیده غربی‌ها از لحاظ دموکراتیک مسؤولیت پذیرند، به حقوق بشر احترام می‌گذارند و اصلاحات مورد نظر را در قبال دریافت کمک‌های مالی انجام می‌دهند و برعکس کشورهایی که دارای رژیم‌های غیرقابل پیش‌بینی که توسط رهبران سرکش اداره می‌شوند، یا آنجایی که گرسنگی و فقر بیداد می‌کند و یا کشورهایی که اقتصادشان رو به زوال است و جنگ‌های داخلی قومی در آنها در جریان است از این کمک مالی محروم خواهند شد. سودان، آنگولا، گینه، زیمباوه و گابن از جمله این کشورها هستند. در همین حال بازیگر جدیدی که وزنه قابل توجهی در آفریقا به حساب می‌آید، در حال ظهور است این بازیگر در پی دادن درس‌های عبرت‌آمیز به رهبران آفریقا نیست و از آنها خواستار برقراری و ایجاد بعضی شرایط در برابر کمک‌های مالی‌اش نیست. این بازیگر چین است. چینی‌ها به آفریقایی‌ها اعتبارات بیش‌تر می‌دهند، مدرسه و بیمارستان می‌سازند. آنها به صورت فوق‌العاده‌ای در بخش‌های صنعتی محلی آفریقا سرمایه‌گذاری کرده‌اند بدون آن که کشورهای آن را به خوب و شر تقسیم کنند. تنها چیزی که چینی‌ها در برابر اعتبارات ارزان قیمت و سرمایه‌گذاری‌های خود از آفریقایی‌ها می‌خواهند راستی و درستی در برابر شرکت‌های چینی است، این سیاست به چین اجازه داده است تا انحصار آمریکا، فرانسه و انگلیس و ژاپن را در همکاری با آفریقا بشکند. چین تبدیل به نخستین کمک‌کننده به آفریقا شده است. دونالد کبروکا رییس بانک آفریقایی توسعه اظهار می‌دارد که چین از لحاظ سرمایه‌گذاری مستقیم مجموعه کشورهای استعمارگر آفریقا را پشت سرگذاشته است و بانک مرکزی چین مقدار این نوع سرمایه‌گذاری در سال 2006 را 12 میلیارد دلار ارزیابی کرده و پیش‌بینی نموده که این میزان در سال 2020 به 100 میلیارد دلار افزایش یابد و مبلغ معامله شده چینی‌ها با آفریقایی‌ها در سال 2006 - به 5/55 میلیارد دلار رسید که سه برابر میزان تجارت با روسیه است. سرمایه‌گذاری‌های آفریقایی چین نتایج قابل توجهی داشته است:‌ یک سوم نفت مصرفی چین از آفریقا تامین می‌شود تعداد قابل توجهی از کارگران چینی مشغول به کار شده‌اند و تهیه مواد غیرآهنی و نادر، مواد معدنی و چوب‌‌های ویژه حتی ماهی را برای چین فراهم آورده است.

نووستی