انتظار میرود دکتر «مان موهان سینگ»، نخست وزیر هند، دو نشست مهم را در چند روز آتی به منظور بررسی دقیق پیشنویس پیمان همکاری هستهای غیر نظامی بین هند و آمریکا، ترتیب دهد.
مذاکرهکنندگان هند و آمریکا اخیراً (16 الی 19 ژوئیه) چندین دور مذاکره فشرده را در خصوص پیمان همکاری هستهای غیر نظامی فیمابین موسوم به «پیمان» 123 در واشنگتن به پایان بردند.
به گزارش ایرنا، گفته میشود «سینگ» اول ریاست یک نشست اعضای کمیته امنیتی کابینه، بالاترین مرجع تصمیمگیری در مورد همه مسائل راهبردی هند را به عهده خواهد گرفت و سپس نشستی را با دانشمندان برجسته هستهای شاغل و بازنشسته این کشور تشکیل خواهد داد.
دانشمندان هستهای هند بطور کلی عکسالعمل مثبتی را از خود نسبت به نهاییسازی پیمان 123 نشان دادهاند بطوریکه «ام.آر. سرینیواسان»، یک عضو کمیسیون انرژی هند و رئیس پیشین این نهاد، گفت که انعقاد این پیمان به انزوای هستهای هند، خاتمه خواهد داد.
علاوه بر این، دانشمندان از موفقیت حاصله در پیشنویس این پیمان در مورد نگرانیهای هند در رابطه با فرآوری مجدد سوخت استفاده شده خوشحال هستند.
انتظار میرود که نخست وزیر هند خواستار توضیحات مفصلی از «شیو شنگر منون»، قائم مقام وزارت خارجه هند، در مورد پیمان 123 شود و تنها بعد از آن دولت دو نشست فوقالذکر را تشکیل داد.
به گفته برخی محافل مطبوعاتی هند، پیمان همکاری هستهای غیر نظامی بین هند و آمریکا بدنبال بده و بستانهایی بین این دو کشور نهایی شده بطوریکه هند برخی از شرایط کوچک آمریکا را پذیرفته و آمریکا نیز پیشنهاد جدید هند را در رابطه با غنیسازی سوخت فرآوری شده و تدارک یک محل ویژه برای انبار سوخت مصرف شده و نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی بر آن را قبول کرده است.
یک امتیاز مهم که هند ظاهراً قادر به کسب آن از آمریکا بوده این است که رئیسجمهوری آمریکا قانون «هاید» را در صورت مبادرت هند به انجام آزمایش هستهای جدید منسوخ اعلام خواهد کرد.
«قانون هاید» دارای خطوط قرمز زیادی در رابطه با هند است اما کنگره آمریکا سرانجام خیلی از تعهدات سفت و سخت اعمالی را روی هند توسط دولت آمریکا به منظور حفظ منافع ملی این کشور لغو کردند.
«ای.ان.پرساد» رئیس اسبق «مرکز تحقیق هستهای بهابها» گفت که قانون «هاید» خیلی قابل اعتراض است، و مقامهای دو کشور اکنون اساساً تنها زبان را به منظور بیشتر دلپذیر نشان دادن پیمان «123» برای حوزه داخلی خود «به کار» میگیرند. در این ضمن «ادوارد مارکی» عضو کنگره دمکرات ضمن تأکید بر حفظ قانون «هاید» گفت: این اندیشه که قانون هایدی خیلی محدودکننده است، نامعقول است و اگر «بوش» رئیسجمهور آمریکا یک پیمان را با هند ببندد که از زبان و روحیه قانون هاید تخلف میکند، در آن صورت وی تائید کنگره را به خطر میاندازد.
در این ضمن «یاشونت سینها» وزیر امور خارجه اسبق هند و رهبر ارشد حزب «بهارتیا جاناتا» ضمن مخالفت شدید با قانون «هاید» گفت: مذاکرات برای پیمان همکاری هستهای غیر نظامی با آمریکا به نکته غیر قابل بازگشت نرسیده است، و هند باید جرأت داشته باشد که بجای پذیرش مقررات قانون «هاید» و خطر انداختن استقلال هستهای هند، خروج از این پیمان را انتخاب کند.
قانون «هاید» آمریکا در مورد پیمان همکاری هستهای غیرنظامی با هند، شامل مقررات مختلف است که از جمله آزمایشات هستهای و عملیات استفاده مجدد از سوخت هستهای را برای هند ممنوع میکند.
تحلیل روزنامه هندی پیمان همکاری هستهای غیر نظامی بین هند و آمریکا که گفته میشود پس از مذاکرات طولانی 300 ساعته در مدت دو سال گذشته، اخیراً در مذاکرات دوجانبه بین مقامهای هند و آمریکا در واشنگتن نهایی شده است، باعث درآمد هنگفت برای آمریکا خواهد بود. روزنامه انگلیسی زبان «ایشین ایج» چاپ دهلینو، در گزارشی در این ارتباط نوشت: یک اشاره مثبت کابینه هند نسبت به پیمان همکاری انرژی هستهای بین هند و آمریکا، دروازه را برای دستکم چهار معامله نظامی و راهبردی با آمریکا خواهد گشود. در ادامه این گزارش به قلم خانم «مصطفی» تحلیلگر سیاسی این روزنامه آمده است: از میان چهار معامله نظامی و راهبردی، دو معامله اکنون منتظر تصویب کمیته امنیتی است.
این موضوعها میتواند حتی به همراه پیمان «123» برای تصمیمگیری مورد بحث قرار گیرد. روزنامه «ایشین ایج» به نقل از منابع آگاه افزود: در صورت تأئید کمیته امنیتی کابینه، این میتواند برای آمریکا به هفتهای با «منابع درآمدی بزرگ» تبدیل گردد. وی در ادامه این گزارش افزود: انتظار میرود که بلافاصله پس از نهایی شدن پیمان هستهای دو پیمان نظامی نیز تصویب شود. یکی از آنها شامل موضوع خرید 197 فروند بالگرد است که آمریکا نسبت به آن علاقهمندی خود را نشان داده است. در این ضمن کارشناسان دفاعی بطور گسترده معتقدند که این معامله با شرکت آمریکایی مصوب خواهد شد.
علاوه بر این آمریکا برای دستیابی معامله فروش 126 فروند هواپیماهای چند منظوره به ارزش 10 میلیارد دلار نیز با روسیه و سوئد رقابت میکند.
دو شرکت آمریکایی «بوئینگ» و «لاکهید مارتین» برای بستن این پیمان تلاش میکنند.
روزنامه «ایشین ایج» افزود: در این چنین معامله فشار سیاسی نقش مهمی دارد. در این ضمن روزنامه انگلیسی زبان «هندو» چاپ دهلی نو نیز طی گزارشی به قلم «سیدرات واردارجان» در مورد پیمان همکاری هستهای بین هند و آمریکا نوشت: پیشنویس پیمان همکاری هستهای که در هفته گذشته بین هند و آمریکا نهایی شد، همه اطمینانها که «مان موهان سینگ» نخست وزیر هند در ماه اوت سال 2006 میلادی به مجلس این کشور داد، را تکمیل میکند.
به گفته مقامهای ارشد هندی، این پیمان که به نام پیمان 123 نیز معروف است، علاوه بر تأمین مستمر سوخت، حق استفاده مجدد سوخت هستهای را به هند اعطا میکند. همچنین موضوعات ایمنی نیز حل شده است.