گروه اقتصادی: نزاع تولید و مصرفکنندگان نفت روز گذشته با این دو جمله «اوپک نمیتواند کاری برای قیمتها بکند» و «اوپک باید تولیدش را افزایش دهد» وارد مرحله جدیدی شد که چندان دور از ذهن نبود. تولیدکنندگان در توجیه عدم افزایش تولید به نقل از وزیر نفت قطر آوردهاند: از آنجا که کمبود عرضه نفت خام در بازار وجود ندارد، اوپک نمیتواند کاری در خصوص قیمتهای بالای نفت انجام دهد. عبدالله العطیه در گفتوگو با رویترز تاکید کرد: ما نمیتوانیم کاری انجام دهیم چرا که قیمتها ارتباطی با کمبود تولید نفت ندارد. وی افزود: میزان ذخایر نفتی در کشورهای صنعتی در سطوح بسیار بالایی قرار دارد و این مساله ثابت میکند که به هیچ وجه کمبودی از لحاظ عرضه نفت خام وجود ندارد، اوپک باید هنگامی برای افزایش تولید خود اقدام کند که کمبود نفت موجود بازار اثبات شده باشد.
این سخنان در حالی از سوی یکی از اعضای اوپک گفته میشود که آمریکا و سازمان بینالمللی انرژی از مدتها پیش اوپک را به دلیل عدم تولید و عرضه تحت فشار قرار دادند تا با کاهش قیمت نفت ذخایر خود را افزایش دهند اما اوپک تاکنون تسلیم خواسته آمریکا نشده تا آنان همچنان بر موضع خود پافشاری کنند. وزیر انرژی آمریکا بار دیگر در واکنش به قیمت نفت خواستار افزایش تولید نفت سازمان کشورهای صادرکننده شد. ساموئل بودمن اعلام کرد که در پی کاهش قابل توجه ذخایر نفتی آمریکا اوپک باید در نشست ماه سپتامبر (شهریور ماه) خود میزان تولید را افزایش دهد. وی در گفتوگو با شبکه خبری CNBC تاکید کرد: ما احتمالاً به نفت بیشتری احتیاج داریم و امیدواریم که وزیران اوپک در نشست خود که حدود یک ماه دیگر برگزار میشود با افزایش تولید موافقت کنند. بودمن همچنین با ابراز نگرانی از نزدیک شدن قیمت نفت به سطح 80 دلار عنوان کرد: به نظر میرسد که اکنون در منطقه خطر قرار داریم چون تداوم قیمتهای بالای نفت در بازار باعث ایجاد مشکلات در رشد اقتصادی خواهد شد و این گرانی و خطر چندان بیجا نیست، اگر چه بسیاری از تحلیلگران معتقدند افزایش بهای نفت تاکنون به رغم اظهارات مقامات کشورهای صنعتی تاثیری بر روی رشد اقتصادی این کشور نداشته است و این کشورها همچنان به رشد خود ادامه میدهند.
این گروه از کارشناسان معتقدند آمریکا خود خواهان افزایش بهای نفت است تا مانع رشد اقتصادی کشورهای روبه رشد همانند چین و هند شود اگرچه این استدلال کارشناسان در مقطعی که بهای نفت بین 55 تا 60 دلار بود کمی منطقی بود اما در این شرایط به نظر نمیرسد که آمریکا خواهان افزایش بیش از پیش بهای نفت باشد. ساموئل بودمن در این باره عنوان کرد: درست است که قیمت نزدیک به 80 دلاری نفت پیشتر تاثیر چندانی بر رشد اقتصادی نگذاشته بود ولی تداوم این قیمتها خطرناک است و از این رو است که آمریکا بار دیگر چشم طمع خود را به اوپکیها دوخته است تا ذخایر نفت خود را افزایش بدهند. چون بنا بر آمارهای دولتی آمریکا، ذخایر تجاری نفت خام آمریکا 5/6 میلیون بشکه کاهش یافته است که چهارمین هفته متوالی کاهش بهای نفت خام این کشور را رقم زد تا نگرانیها تشدید شود. البته به نظر میرسد نقطه سکون برای نگرانیها وجود نداشته باشد چرا که هوگو چاوس- رئیسجمهور ونزوئلا- اعلام کرد نفت 100 دلاری در راه است.
و این پیشبینی با توجه به کاهش ذخایر انرژی آمریکا و اعتصابات نیجریه و ناامنی خاورمیانه چندان دور از ذهن نیست، اگرچه پیش از این نیز چند موسسه بزرگ بینالمللی از افزایش بیش از بهای نفت سخن به میان آوردند و آن را همین 100 دلار دانستند اما یک نکته را نیز عنوان کردند اگر اوپک تولید خود را افزایش ندهد قیمت نفت به 100 دلار میرسد و بدین ترتیب باز هم جهانیان به اوپک روی آوردند که اعضای آن چندان تمایلی به افزایش تولید و عرضه به بازار ندارند. بر اساس این گزارش روز گذشته قیمت هر بشکه نفت سبک آمریکا به بیش از 78 دلار و 77 سنت رسید همچنین قیمت هر بشکه سبد نفتی اوپک به 73 دلار و چهار سنت رسیده که افزایش 64 سنتی را تجربه کرده است.
هشدار به آمریکا
در حالی که آمریکا نیاز شدیدی به نفت اوپک دارد هر روز فشارش را برای عدم حضور سرمایهگذاران خارجی در ایران که یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت اوپک و جهان است بیشتر میکند. این فشار تا بدان جا پیش رفت که اروپاییها به آمریکا نسبت به تحریم انرژی ایران هشدار دادند. دولتهای اروپایی به کنگره آمریکا هشدار دادند که قوانین این کشور برای مقابله با بخش انرژی ایران، ممکن است گروههای انرژی اروپایی را تحت تاثیر قرار دهد که این مساله میتواند روابط بین اروپا و آمریکا را تضعیف کرده و باعث ایجاد اختلافاتی در سازمان تجارت جهانی شود.
به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، روزنامه فایننشال تایمز- چاپ لندن- گزارش داد که دیپلماتهایی از فرانسه، آلمان و انگلستان در کنار دیگر کشورهای اروپایی لابیها و مذاکرات خود را علیه طرحی که شرکتهای انرژی را که در بخش انرژی ایران فعال هستند را با تحریم مواجه میکند، افزایش دادهاند. از شرکتهای اروپایی که تاکنون با تلاشها و برنامه گسترده آمریکا برای سرمایهگذاری نکردن در بخش انرژی ایران مواجه شدهاند، میتوان به توتال فرانسه، رویال داچ شل و همچنین رپسول اسپانیا اشاره کرد.
رویال داچشل و رپسول که هر دو در آبهای آمریکا در خلیج مکزیک نیز به دنبال اکتشاف نفت هستند، همچنین توافقی 10 میلیارد دلاری برای ایجاد نخستین واحد ال.ان.جی ایران امضا کردهاند و قرار است که تصمیمگیری نهایی خود را در خصوص این پروژه تا سال 2008 اعلام کنند. یک دیپلمات اروپایی با هشدار به آمریکا در این خصوص که اقدامات اخیر میتواند اتحاد این کشور با کشورهای اروپایی را تضعیف کند، عنوان کرد که «تلاشهای آمریکا برای هدف قرار دادن شرکتهای متعلق به کشورهایی که با آمریکا متحد هستند، بسیار متناقض است.»
یک دیپلمات دیگر اروپایی نیز گفت: از آن جا که مجلس نمایندگان آمریکا در پاییز امسال در خصوص طرح افزایش تحریمهای نفتی رایگیری میکند، باید پیش از این زمان تا جایی که میتوان محدوده مذاکرات را افزایش داد. ما به آمریکاییها خواهیم گفت که در صورتی که این طرح به قانون تبدیل شود، قوانین سازمان تجارت جهانی را نقض خواهد کرد و ما چنین چیزی را قبول نخواهیم کرد.
در حالی که جرج بوش از این قدرت برخوردار است که از اعمال تحریم علیه سرمایهگذاران در ایران چشمپوشی کند، لایحهیی که از سوی تام لانتوس رئیس کمیته روابط خارجی سنا ارائه شده است، چنین اختیاری را از رئیس جمهور آمریکا خواهد گرفت. این لایحه که با حمایت 322 نماینده روبهرو شده، از رای کافی برای مواجه نشدن با وتوی رئیسجمهور برخوردار است. با وجودی که معاون وزیر امور خارجه آمریکا در ماه مارس اعلام کرده بود که با طرح لانتوس مخالف است، شرکتهای اروپایی نشانههای قویتری از دولت بوش در رد این شائبه میخواهند.
این در حالی است که برخی از صندوقهای سرمایهگذاری آمریکایی از جمله کالپرز و صندوق بزرگ سرمایهگذاری کالیفرنیا با هرگونه اعمال زور برای جلوگیری از سرمایهگذاری مخالفند. از سوی دیگر، هشدار جدید دیپلماتهای اروپایی در حالی مطرح میشود که اقدامات مداخله جویانه آمریکایی برای ترغیب سرمایهگذاران نسبت به سرمایهگذاری نکردن در بخش نفت ایران تاکنون با شکست مواجه شده است، قانونگذاران آمریکایی این بار به دنبال کارشکنی تازهیی هستند. مجلس نمایندگان آمریکا در حال بررسی طرحی است که تحریمهای این کشور علیه بخش نفت ایران و سودان را تقویت کند. این طرحها مورد حمایت النا راس لتینن سناتور بلندپایه جمهورخواه در کمیته امور خارجی مجلس آمریکا قرار دارد و با این هدف تنظیم شده است که «قانون تحریم ایران» که چند سال پیش به تصویب رسیده بود را تقویت کند. به گزارش پایگاه خبری پلاتس، بر اساس این قانون شرکتهای بینالمللی نفتی که نسبت به سرمایهگذاری 20میلیون دلاری یا بیشتر در ایران اقدام کنند به تحریم تهدید شدهاند؛ هر چند که تاکنون آمریکا نتوانسته هیچ شرکت بینالمللی را بر اساس این قانون تحریم کند. طرح جدیدی که در کنگره آمریکا مطرح شده، قصد دارد که سرمایهگذاری خارجی در بخش گاز طبیعی مایع (ال.ان.جی) و فرآوردههای نفتی را نیز به این قانون بیفزاید و همچنین آژانسهای آمریکایی را از سرمایهگذاری در شرکتهایی که با ایران رابطه تجاری دارند، منع کند. طرح دیگری نیز که مورد حمایت بارنی فرانک سناتور دموکرات از ماساچوست قرار گرفته است، دولت مرکزی و مقامات ایالتی آمریکا را مجاب میکند که از سرمایهگذاری در شرکتهایی که بیش از 20 میلیون دلار در بخش انرژی ایران سرمایهگذاری میکنند، خودداری کنند.
این طرح همچنین از وزیر خزانهداری آمریکا میخواهد که در همکاری با وزیر انرژی، وزیر خارجه و کمیسیون اوراق بهادار آمریکا ظرف مدت شش ماه لیستی از تمامی افراد یا شرکتهایی که در بخش انرژی ایران سرمایهگذاری بیش از 20 میلیون دلاری داشتهاند تهیه کند و این لیست هر شش ماه یک بار بازنگری شود.
قانون تحریمهای ایران و لیبی مصوب سال 1996 دولت آمریکا را به تحریم شرکتهای غیرآمریکایی با سرمایهگذاری بیش از 20 میلیون دلار در صنعت نفت ایران، موظف میکند. در این حال، شرکتهای غیرآمریکایی در سالهای گذشته از فرصت غیبت شرکتهای بزرگ نفتی آمریکا در بخش انرژی ایران به خوبی بهره بردهاند و بارها با برنامههای آمریکا برای اعمال فشار بر بخش انرژی ایران مخالفت کردهاند.