احمد زیدآبادی، کارشناس ورزیده امور خاورمیانه، معتقد است:«کشور کوچک قطر با سیاستهای ضد و نقیض خود بسیاری از تحلیلگران خاورمیانه را گیج و مبهوت کرده است، زیرا این کشور از یک سو متحد نزدیک ایالات متحده آمریکاست و مهمترین پایگاه نظامی را در منطقه در اختیار ارتش این کشور قرار داده است و از طرف دیگر با راهاندازی شبکه تلویزیونی ماهوارهای الجزیره راه را برای حملههای تبلیغاتی این شبکه علیه سیاستهای آمریکا هموار کرده است ... از یک طرف به اسرائیل اجازه داده است در دوحه دفتر اقتصادی افتتاح کند و از طرف دیگر مناسبات دوستانهای با اسلامگرایان فلسطینی مخالف صلح دارد...». قطر چگونه کشوری است؟ اندازه آن چقدر است؟ اقتصاد آن چگونه مدیریت میشود؟ در نوشته زیر که از سایت www.iran – anb.net (http.//www.iran-anb.net)اخذ شده است، به بخشی از پرسشها درباره قطر پاسخ داده شده است. قطر عبارت از شبه جزیرهای به مساحت (437/11) کیلومتر مربع است که در وسط ساحل غربی واقع شده. این شبه جزیره در آبهای خلیجفارس به سوی شمال امتداد یافته و از اطراف خود مشرف به چندین جزیره کوچک و بزرگ به نامهای حرار، حالول، شراعره، الاسحاط و... میباشد. زمینهای قطر به طور عمومی از شنهای مسطحی تشکیل شده به استثناء برخی کوههای کمارتفاع و تپههایی در شمال و غرب کشور.
حفاریها و تصاویر و مجموعههای سفالی پیدا شده در مناطق مختلف این سرزمین به وسیله گروههای باستانشناس، دلالت بر مسکونی بودن این خاک از هزاره چهارم قبل از میلاد میکند. به علت موقعیت جغرافیای و ارتباط تاریخی و همنگی تمدنها با سایر ملتها، ساکنان قطر را بسیاری نژادهای عربی تشکیل داده است و طبق آخرین سرشماری انجام شده، تعداد افراد (846/640) نفر میباشند که اکثریت آنها در پایتخت و دیگر شهرهای اصلی زندگی میکنند. از اواسط قرن نوزدهم میلادی، خانواده آلثانی بر قطر حکومت کردهاند که منسوب به قبیله بنی تمیم میباشد و اما شهرت آلثانی را از پیشوای این قبیله شیخثانی بن محمد، پدر شیخ محمدبن ثانی نخستین حاکم قطر کسب کردهاند. قطر استقلال سیاسی خود را در 3 سپتامبر سال 1971 به دست آورد. زبان رسمی این کشور زبان عربی و دین رسمی آن اسلام است. شیخ حمدبن خلیفه آلثانی در 27 یونیو از سال 1995 با تأییدی از طرف خانواده حاکم و ملت قطر، زمام حاکمیت را به دست گرفت و در 22 اکتبر سال بعد، دستوری جهت تعیین شیخ تمیم بن حمد آلثانی (پسر امیر) به عنوان ولیعهد و در 29 اکتبر همان سال (یک هفته پس از صدور حکم اول)، دستور دیگری جهت تعیین شیخ عبدالله بن خلیفه آلثانی (برادر امیر) به عنوان نخست وزیر صادر گردید. پایتخت این کشور دوحه است که محل حکومت، وزارتخانهها، مؤسسات مالی و تجاری میباشد و در قسمت ساحل شرقی شبه جزیره قطر قرار دارد. از مهمترین شهرهای قطر، امسعید است که اصلیترین شهر صنعتی این آب و خاک به حساب میرود. این شهر شامل بندر صادرات و دستاوردهای صنعتی و کارخانجات بسیاری است. دیگری شهر رأسلفان که از بارزترین و برجستهترین مناطق صادرات صنعتی دنیا به شمار میرود و دارای بندری مجهز برای صادر کردن گاز میباشد. از شهرهای اصلی دیگر میتوان شهر دخان که مرکز تولید نفت از خشکی است و شهرهای خور، و کره و شمال را نام برد. این کشور سیاست اقتصادی خود را بر اصل سازندگی و توجه به نیروهای انسانی و اقتصادی پیاده میکند چرا که این دو پایههای اساسی پیشرفت کشورها محسوب میشود.
توجه دولت به زمینههای نفتی و گاز طبیعی در قطر و صنعتهای تغییر یافته و کامل شده در ارتباط با آن دو از ضروریات میباشد، به اعتبار اینکه نفت و گاز ستونهای اصلی اقتصاد ملی این کشور هستند. لذا با راهنمایی امیر این کشور و عملکرد دولت به سوی استفاده بهینه از ثروت نفت و نیز محافظت از توانایی تولیدات نفتی به صورت تولید مستمر روغن خام و صادر کردن آن به مقداری که نیازهای کشور را برطرف کرده و احتیاجات بهسازی کلی را از بین ببرد، ادامه دارد. به علاوه وضع خط مشیهای هدفمند برای استخدام سود موارد نفتی در پروژههای بازدهنده اقتصادی و بر پا کردن یک اصل صنعتی بر اساس تولیدات نفتی نظارت بر امور استخراج و گذراندن مراحل تولیدات نفتی و گازی به عهده شرکت ملی نفت قطر (در سال 1974) بنیان شد، میباشد که خود یک مؤسسه دولتی است. لازم به ذکر است که دولت تنها مالک منابع هیدروکربنی این خاک است. فعالیتهای این مؤسسه شامل دو شاخه است که اولی مربوط به عملیات استخراج در مناطق خشکی، در منابع دخان و شاخه دوم مربوط میباشد به عملیات استخراج در مناطق دریایی واقع در آبهای ناحیهای این کشور، مثل منابع العدالشرقی، بولحنین، جزیره حالول، منابع گاز نفت الشمال به اضافه منبع مشترک البندق بین کشورهای قطر و امارات متحده عربی.
منبع گاز طبیعی الشمال که باعث شده قطر در زمره کشورهای ثروتمند در مجال گاز طبیعی باشد، در سال 1971 کشف شد. ذخیره گازی این منبع 500 تریلیون قدم مکعب است و بزرگترین منبع گازی مجزا و غیر مشترک در دنیا به شمار میرود. شرکت ملی نفت قطر به علت داشتن این ذخیره عظیم و مزیتهای موجود در گاز به عنوان مصدری تمیز و مطمئن برای نیرو که میتوان مدت زمانی طولانی به آن تکیه کرد، یک خط سیر استراتژی را وضع کرده که جهت مجهز کردن منبع طی مراحلی متعدد و استفاده بهتر از آن با صادر کردن گاز مایع از بندر رأسلفان یا به وسیله لولهکشیها برای ایجاد منابع درآمد جدید و نیز برپایی صنعتهای نوین میباشد.
مرحله اول این پروژه عظیم در سپتامبر سال 1991 افتتاح شد که نیروی اولیه آن روزانه بالغ بر 800 میلیون قدم مکعب برای رفع نیازمندیها در کاربرد محلی و صنعتی بوده، به اضافه صادر کردن 50 هزار بشکه از مایعات و سایر تولیدات به خارج از کشور، چندین پروژه دیگر نیز برای استفاده بهینه از گاز، مثل پروژه تولید گاز مایع قطر بر پا شده که هدف از آن تولید سالانه 6 میلیون تن متر از گاز مایع، جهت صادر شدن به ژاپن میباشد. به علاوه تولید روزانه 50 میلیون بشکه از سایر فرآوردهها مانند پروژه گاز مایع رأسلفان که 70 درصد از سهمیه این شرکت ملک مؤسسه ملی نفت قطر است و 30 درصد باقیمانده در اختیار شرکت موبل آمریکاست. هدف از این پروژه تولید سالانه 5 میلیون تن متری از گاز مایع طبیعی، به اضافه تولید روزانه 34 هزار بشکه از سایر فرآوردهها میباشد. چنانکه قراردادهای متعددی برای فروش گاز مایع طبیعی به کشورهایی چون ژاپن، کره و مؤسساتی از قبیل شرکت ترکی پتاس، مؤسسه نفت چین در تایپه و مجموعه هندی الیسار بسته شده نیز بحث مطالعهای برای صادر کردن گاز طبیعی به پاکستان به وسیله لولهکشی وجود دارد.