حنیف غفاری
"سرگئی لاورف" وزیر امور خارجه روسیه در نشست سازمان همکاریهای شانگهای در قرقیزستان اظهار داشته است که طرح آمریکا برای استقرار سپر دفاع موشکی در شرق اروپا، در اوضاع آسیای مرکزی نیز تاثیرگذار خواهد بود.
لاوروف چندی پیش نیز اعلام کرده بود که استقرار موشکهای آمریکا در چک و لهستان، چشمانداز ژئواستراتژیک اروپا را با چالش مواجه خواهد کرد. به نظر میرسد که مقامات کاخ کرملین تلاش گستردهای را جهت مقابله با طرح جدید واشنگتن آغاز کردهاند. سفر اخیر ولادیمیر پوتین به آمریکا و دیدار وی با جرج بوش نیز نتوانسته است از دامنه و شدت اختلافات ایجاد شده بکاهد.
واقعیت امر این است که "مسکو" در محاسبه صحیح دو فاکتور مهم و تعیینکننده عاجز مانده است: یکی "رفتارهای واشنگتن" و دیگری موقعیت کنونی "نظام بینالملل".
چندی پیش یکی از روزنامههای وابسته به نومحافظهکاران آمریکا از دوستی واشنگتن و مسکو به عنوان "دوستی یکطرفه" یاد کرد، هر چند که هدف این نشریه از درج مطالب خود، نامطمئن جلوه دادن چهره کاخ کرملین و لاپوشانی اقدامات تحریککننده آمریکا در طول سالهای اخیر بوده است، اما باید اذعان داشت که اقدامات پوتین در جهت ایجاد روابط مسالمتآمیز با آمریکا، به جز ضربه زدن به امنیت ملی روسیه حاصلی نخواهد داشت. وقوع انقلابهای رنگین در حیاط خلوت مسکو و اقدام اخیر آمریکا در استقرار سیستم دفاع ضد موشکی در خاک اروپا، نشاندهنده نگاه تهدید محور کاخ سفید نسبت به کاخ کرملین است. این نگاه "تهدیدمحور" توسط افرادی مانند "دیک چنی" و "رایس" همواره تقویت میشود. روسها در محاسبه مناسبات نظام بینالملل نیز دچار اشتباهی مفرط گردیدهاند. مسکو پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و سرکار آمدن بوریس یلتسین و لادیمیر پوتین، دوران پر اشتباهی را طی کرده است. منتهی یلتسین در تجزیه و تحلیل مسائل بالکان عاجز ماند و پوتین در تجزیه و تحلیل اغلب مناسبات جهانی!
رئیسجمهور کنونی روسیه و همراهانش که "حرکت آهسته و پیوسته" به سوی قطبیت و بازآفرینی "مسکوی قدرتمند" را در دستور کار خود قرار دادهاند، نسبت به جابهجایی زیرساختهای سیاسی در آمریکای لاتین، آفریقا، خاور دور و اروپا غافل ماندهاند. حتی به صراحت میتوان ادعا کرد که روسها در تحلیل وقایع "عراق پس از صدام" و "آنچه در خاورمیانه میگذرد" نیز مسیر پر خطایی را پیمودهاند. موافقت روسیه با انتخاب بلر به عنوان نماینده ویژه کمیته چهارجانبه صلح خاورمیانه (کوارتت)، انعکاس همین اشتباه بنیادین در مناسبات و رفتارهای روبنایی مسکو است. رفتارهایی که سبب عقبگرد فاحش روسیه طی سالهای اخیر شده است.