چند روز پس از درخواست ملک حسین از «اکثریت خاموش»، برای حمایت از سیاستهایش بزرگترین سازمان حرفهای در اردن با انتخاب رهبران واکنش نشان داد که از پیوندهای او با اسرائیل انتقاد میکنند.
خطوط نبرد بین ملک حسین و مخالفانی ترسیم شده است که معتقدند از حمایت بیشتر مردم برخوردارند.
برخلاف اسرائیلیان، اردنیها شور و شوقی نسبت به پیمان اکتبر 1994 صلح نشان ندادهاند و در حالی که ملک حسین به اسرائیل نزدیک میشود و از همسایگان عربش فاصله میگیرد، عصبی شدهاند.
ملک حسین در ماه جاری در سخنرانیش در پارلمان که طی آن قول دادبا منتقدانش رویاروئی کند گفت: ما اینک از مرحله برقراری صلح فراتر رفتهایم اکنون حق ما،وقتی وظیفه ماست که مرحله ساختن را صلح را آغاز کنیم. این مرحله مهمی است که به برداشتها و معیارهای نوین نیاز دارد همچنین اعتقاد به این کشور و ابراز وفاداری و امتنان به آن از واجبات است!
گرچه بحث بر سر جایگاه اردن در خاورمیانه، جدیدست ولی ملک حسین معتقد است واشنگتن درحال شکلدهی آن است با این وجود آنچه در جامعه دیده میشود دشمنی با اسرائیل است.
سفارت اسرائیل که پس از امضای پیمان صلح در یک هتل دولتی قرار داشت تازه محلی دایم پیدا کرده است. قراردادهای اصلی برای اجاره ساختمان به دلیل پشیمان شدن مالکان به هم خورد. این بار با مداخله دربار، ساختمانی برای سفارت پیدا شد. دامنه بیمیلی نسبت به معامله با اسرائیلیان تا کابینه دولت نیز کشیده شده کابینهای که پادشاه اردن انتخابش کرده است.
سفارتخانه اسرائیل به تازگی از وزیران اردنی خواست با هیئتی از بازرگانان اسرائیلی ملاقات کنند که احتمالاً خواهان سرمایهگذاری در اردن هستند.
همه آنان از انجام چنین ملاقاتی خودداری کردند تا اینکه امیرحسن ولیعهد اردن که در تماسهای نزدیک ملک حسین با جوامع با نفوذ یهودی در خارج شرکت دارد دستور همکاری داد. خشم کنونی شاه اردن از اتحادیههای حرفهای، سازمانهای پزشکان وکلا، هنرمندان، مهندسان و دیگر قشرهای سرشناس، از خودداری آنها از معامله اعضایشان با اسرائیلیان ناشی میشود.
«لیث شبیلات» رئیس اتحادیه 35000 عضوی مهندسان که زمانی به اتهام مخالفت با شاه در زندان بود میگوید ممنوعیت تماسها با هر قانونی که پادشاه از تصویب پارلمان بگذارند ضعیف نخواهد شد.
او میگوید: «آنچه ما انجام میدهیم بیشتر جنبه فشار روانی و اجتماعی دارد. اعضای این اتحادیه بخشی از جامعه هستند و از دیدگاه جامعه چنین کاری را شرمآور میداند.
در حالی که «شبیلات» با رویتر در دفتر کارش گفتگو میکرد مهندسان در طبقههای پایین گردآمده بودند و آرای مربوط به انتخاب رهبران هفت بخش مختلف اتحادیه را میشمرند.
شبیلات گفت: نامزدی نیست که از موضع دولت دفاع کند.
هرکس بگوید از موضع دولت طرفداری میکند 80 درصد از آرا را از دست میدهد. او با خنده به این نکته اشاره میکند که مهندسان نظامی نیز به طور جمعی در انتخابات اتحادیه شرکت کردند.
اعتماد او بیجهت نیست. نامزدهای اسلامگرا و متقد قرارداد صلح با اسرائیل بیش از 80 درصد از 49 پست را به خود اختصاص دادند.
جملههای شبیلات به نحو فزایندهای تند و گزنده شده است. هشدارهای اونسبت به سلطه اقتصادی خارجی اتهامهایش درباره فساد مقامهای طراز اول و اینکه ملک حسین جهان عرب را برای اسرائیل رها ساخته به رگ حساس نگرانی از آینده اردن ضربه میزند.
او میگوید: این حرکت به شکست میانجامد. نیازی نیست که بر ضد نظامیان فعالیت کنی خود نظام بر ضد خودش کار میکند. ممکنست ما در یک نبرد شکست بخوریم ولی تا هنگامی که جنگ ادامه دارد قدرت مابیشتر است.
تلاش ملک حسین برای محدود کردن مخالفان در پی قتل اسحاق رابین نخستوزیر اسرائیل در یک ماه پیش بیشتر شد. ستایش احساسی او از رابین که در اسرائیل با ستایش و در کشور با انتقاد روبرو شد. بازتاب از دست دادن شریکی است که به مدت بیست سال به طور محرمانه با او ساخت و پاخت میکرد.
قول او به محدود کردن انتقادها احتمالاً نشان سرخوردگی اوست. شاید هم حاکی از نگرانیش از آینده صلح خاورمیانه در دوران نخست وزیر شیمون پرز باشد که به گفته دیپلوماتها ملک حسین برای او به اندازه رابین احترام قایل نیست.
روابط اردن با سوریه همسایه نیرومندش در شمال از هنگامی رو به تیرگی نهاد که ملک حسین با اسرائیل بطور جداگانه صلح کرد.ملک حسین همچنین به مخالفت با متحد پیشینش صدام حسین رئیسجمهوری عراق برخاسته است و بازرگانان اردنی را به وحشت افکنده که پیوندهای محکم تجاری با عراق داشتهاند.
او اینک سرگرم مطالعه روی تشکیل کنفرانسی از رهبران مخالف دولت عراق است و دیپلماتها میگویند او بیشتر از واشنگتن به تغییر در بغداد علاقهمند است.
دیپلماتی میگوید: اندرز او برای ملک حسین جملهایست که بیل کلینتون را در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا به پیروزی رساند و آن اینکه «اقتصاد مهم است.»
با وجودی که رقمهایی چون رشد تولید ناخالص داخلی امیدوار کننده هستند میزان بیکاری در کشور 18 درصد، رشد سالانه جمعیت بیشتر از سه درصد، و تورم رسمی چهاردرصد است که کمتر کسی به این رقم باور دارد.
انتظارات از نتایج فوری صلح واقعبینانه نبوده است حتی بخشهای اقتصادی مانند جهانگردی هنوز به مرحله شکوفایی نرسیده است. ملک حسین به پارلمان گفت کشور در حال ورود به عرصه نوینی است ولی هنوز وارد نشده. او هشدار داد برای ورود به آن آماده است سلطهاش را بر کشور تنگتر کند.