مک دونالد الگوی القاعده

گروه بین‌الملل، نادر مازوجی: گروه القاعده به رهبری اسامه بن لادن میلیاردرزاده سعودی که در حال حاضر اصلی‌ترین و مخوف‌ترین گروه تروریستی در جهان است اگرچه فعالیت‌های خود را از دهه 1980بر ضداشغالگری شوروی سابق در افغانستان آغاز کرد اما آنچه که نام این گروه را بر سر زبان‌ها انداخت و آن را به صورت تشکلی خوفناک به جهانیان معرفی کرد، حملات 11 سپتامبر 2001 از سوی این گروه به برج‌های دوقلوی تجارت جهانی و وزارت دفاع آمریکا در نیویورک و واشنگتن بود. از آن زمان عکس و نام گروه القاعده و بن‌لادن همواره تیتر اول روزنامه‌ها و مجلات بین‌المللی بوده و رهبران کشورهای بزرگ و مطرح را بر آن داشته که در نشست‌ها و اجلاس‌های خود تدابیر شدیدی را به کار گیرند تا از هر گونه گزند احتمالی القاعده در امان بمانند. آنچه در این گزارش به آن پرداخته می‌شود نحوه تشکیل القاعده، عملیات آن، چگونگی عضوگیری و غیره نیست زیرا طی سال‌های اخیر در این موارد سخن‌ها بسیار گفته شده، به همین دلیل بنا بر آن است که در این مبحث، موضوع جدیدی مطرح شود و آن ارتباطی است که بسیاری از تحلیلگران میان القاعده و همبرگر فروشی معروف مک‌دونالد در آمریکا به لحاظ روند کاری قائل می‌شوند و بر این باورند که القاعده در عملیات خود از مک‌دونالد الگو می‌گیرد. هر کس که یک بار به فروشگاه‌های زنجیره‌یی مک‌دونالد در هر نقطه‌یی از جهان رفته باشد به راحتی می‌تواند عملیات منسوب به القاعده در هر مکانی را تفسیر کند. فروشگاه اصلی مک دونالد در ایالات متحده واقع شده است اما این فروشگاه شعبه‌هایی در یکصد کشور جهان دارد و از این طریق سود هنگفتی عایدش می‌شود. در هر کشوری هم که شعبه مک دونالد وجود دارد افراد محلی آن را اداره می‌کنند و اتباع آمریکایی هیچ گونه حضوری در آن ندارند. افراد محلی با نصب علامت تجارت مک دونالد (MC Donald) و بالا بردن تولیدات غذایی آن، این فروشگاه‌ها را در هر کشوری اداره می‌کنند و سود حاصله از فروش را تحویل فروشگاه مادر در آمریکا می‌دهند. این همکاری موسوم به «فرانشیز»، شرکت مادر را بر آن داشته که امکانات بیشتری در اختیار شعباتش در اقصی نقاط جهان قرار دهد که از آن جمله تهیه ساندویچ «مک فلافل» یا «ماکارابیا» در شعبات مک دونالد در برخی کشورهای عربی است، تحلیلگران معتقدند که تفاوتی میان القاعده و مک‌‌دونالد وجود ندارد. از جمله افراد و گروه‌های محلی در کشورهای مختلف همچون شعبات مک‌دونالد، شعبات القاعده را اداره می‌کنند. در اسلوب و روش نیز مانند هر کار می‌کنند به این معنا که هدف از تشکیل مک‌دونالد، تهیه غذاهای سریع برای مردمی است که به واسطه مشغله کاری مجبور به سرو چنین غذاهایی هستند. به موازات آن هدف از تشکیل القاعده نیز انجام عملیات سریع و انتحاری است. عملیاتی که یکی از شعبات القاعده موسوم به «گروه القاعده در مغرب اسلامی» چندی قبل در مراکش و الجزایر انجام داد بهترین نمونه در این خصوص است. این شعبه القاعده نیز که یک گروه سلفی جنگ‌طلب است نه در افغانستان و عراق که در حال حاضر کانون‌های اصلی این گروه هستند، بلکه در همان مراکش و الجزایر و توسط افراد محلی آنها شکل گرفت و همچون مک‌دونالد، مردم محلی و بومی در کشورهای مختلف اداره شعبات القاعده را بر عهده دارند و به همین دلیل رهبران القاعده تقریباً خاطر جمع هستند که حتی در دورترین نقاط دنیا نیز مشکلی به نام کمبود نیرو احساس نمی‌کنند و نیازی نیست که از عراق یا افغانستان نیرو به دیگر مناطق اعزام کنند. صاحبان شعبات مک‌دونالد در سراسر جهان متعهد شده‌اند که به شرکت مادر پایبند باشند. رهبران شعبات القاعده از جمله ابومصعب عبدالودود رهبر گروه القاعده در مغرب اسلامی نیز اعلام کرده‌اند که به راه و روش القاعده پایبند هستند و از آن تخطی نمی‌کنند. عملیات انتحاری که القاعده در مراکش و الجزایر انجام داد دقیقاً مثل هم بود که این تاکتیک القاعده نیز الگوبرداری از مک‌دونالد دارد که تمام شعبات آن به یک شیوه کار می‌کنند. به گزارش بی‌بی‌سی، فرانشیز القاعده ممکن است به آموزش برخی افراد خود برای عملیاتی به مثابه انفجارهای استانبول در سال 2003 ادامه دهد.

شعبه‌های جدید

عجیب نیست اگر بگوییم القاعده همچون مک‌دونالد طی سال‌های اخیر چندین شعبه جدید خود را افتتاح کرده است از جمله در هند. یکی از شعبات جدید این گروه موسوم به «القاعده در هند» درهای خود را برای عضوگیری در کشمیر گشود و رهبر آن ابوعبدالرحمان الانصاری رسماً در این منطقه اعلام جهاد کرد. از دیگر شعبات جدید القاعده می‌توان به «القاعده در بلاد خراسان»، «القاعده در بلاد رافدین» و «القاعده در بلاد شام» اشاره کرد که همه آنها همچون شعبات جدید مک‌دونالد در سودها شریک بودند (سود القاعده کنایه از میزان کشتارهایی است که شعبات این گروه در هر نقطه‌یی از جهان انجام می‌دهند.) فرانشیز یا همکاری القاعده سبب شده است که این گروه بتواند از طریق گروه‌های محلی و بومی، آنچه را که دشمنان نزدیک در کشورهای اسلامی و دشمنان دور دست در کشورهایی همچون آمریکا می‌خواند، هدف قرار دهد و تا حدود زیادی نیز موفق شود. گفته می‌شود بن‌لادن و ایمن ظواهری رئیس القاعده وقتی می‌شنوند که عملیاتی در هر نقطه‌یی از جهان با نشان القاعده همچون علامت تجاری مک‌دونالد اجرا شده است به شدت احساس خوشبختی می‌کنند حتی اگر در آن عملیات، رهبر یا رهبرانی از القاعده نیز کشته شوند.