گروه اقتصادی- رئیس کل بانک مرکزی در حالی از سوی ایران برای ریاست صندوق بینالمللی پول معرفی شده است که شانس ایران برای ریاست این صندوق 69/. درصد میباشد.
در پی اعلام استعفای رئیس فعلی صندوق بینالمللی پول و پس از تصویب قانونی مبنی بر اینکه رئیس صندوق بینالمللی پول میتواند غیراروپایی باشد، در برخی محافل خبری احتمال معرفی نامزد از سوی ایران برای ریاست این صندوق مطرح شد به منظور آشنایی علاقمندان با ساختار صندوق بینالمللی پول شامل هیات روسای بانکهای مرکزی، هیات مدیره، شورای معاونین و رییس اقدام به تهیه گزارش زیر نماید.
به گزارش فارس صندوق بینالمللی پول از هیات روسای بانکهای مرکزی، هیات مدیره، رییس (مدیر اجرایی) و یک شورا تشکیل شده است. رییس با مدیر اجرایی صندوق بر اساس رای 85 درصد اعضای هیات روسای بانکهای مرکزی انتخاب میشود.
هیات روسای بانکهای مرکزی
کلیه تصمیمهای قابل اجرا در صندوق بینالمللی پول باید از طریق این هیات مورد تصویب قرار گیرد. این هیات شامل یک رییس بانک مرکزی و یک عضو علیالبدل خواهد بود. هر عضو اصلی باید یک جایگزین مناسب نیز برای خود معرفی کند تا در صورت نیاز در جلسات شرکت کند. هیچ عضو جایگزینی حق رای ندارد مگر اینکه عضو اصلی در جلسات غایب باشد.
هیات روسای بانکهای مرکزی یک نفر را به عنوان رییس صندوق انتخاب و معرفی میکند. هیات روسای بانکهای مرکزی میتواند بخشی از اختیارات خود را به هیات مدیره واگذار کند. این هیات نمیتواند اختیاراتی را که مستقیما به آن واگذار شده است را به هیات مدیره تفویض کند.
جلسات عادی هیات روسای بانکهای مرکزی با اعلام رسمی برگزار میشود و جلسات فوقالعاده نیز با درخواست 15 نفر از اعضا یا 25 درصد حق رای اعضا قابل برگزاری خواهد بود. جلسات با حضور دو سوم اعضا رسمیت خواهد داشت.
کلیه قوانین و مقررات صندوق بینالمللی پول با پیشنهاد هیات مدیره و تصویب هیات روسای بانکهای مرکزی، قابل اجرا است. حقوق و دستمزد اعضای هیات روسای بانکهای مرکزی بر اساس فعالیت و حضور موثر آنها در جلسات پرداخت میشود. این هیات میزان حقوق و دستمزد اعضای هیات مدیره، رییس و کارمندان صندوق را تعیین میکند.
هیات مدیره
وظیفه اصلی هیات مدیره هدایت امور اجرایی و برنامههای صندوق در کشورهای مختلف جهان است. هیات مدیره در واقع مجری سیاستهای هیات روسای بانکهای مرکزی است. هیات مدیره شامل رییس صندوق و معاونین وی خواهد بود. معاونین صندوق بینالمللی پول به شرح زیر انتخاب میشوند:
پنج معاون از سوی کشورهایی که بیشترین سهم را در صندوق دارند، انتخاب میشوند و پانزده نفر دیگر نیز از سوی سایر اعضا انتخاب میشوند. اعضای هیات مدیره و هیات روسای بانکهای مرکزی با 85 درصد کل حق رای اعضا انتخاب میشوند. بنابراین احتمال افزایش و یا کاهش تعداد معاونین صندوق وجود دارد.
رئیس صندوق بینالمللی پول و دفتر ریاست
شورای معاونین یک نفر را به عنوان رییس صندوق انتخاب و معرفی میکند. این شخص نباید عضو هیات روسای بانکهای مرکزی و یا عضو شورای معاونین باشد. رئیس از بین کشورهایی که بیشترین سهم را در صندوق دارند انتخاب خواهد شد. رییس در جلسات هیات روسای بانکهای مرکزی شرکت میکند ولی حق رای نخواهد داشت. سیاستهای کلی و اجرای صندوق از سوی هیات مدیره به رییس ابلاغ میشود. رییس صندوق بینالمللی پول تنها باید در این سازمان مشغول به فعالیت باشد و به هیچ سازمان دیگری تعهد نداشته باشد.
میزان حق رای کشورها بر اساس سهم آنها در صندوق تعیین میشود. بنابراین هر چه سهم کشوری در صندوق بیشتر باشد، قدرت و حق رای آن نیز در اتخاذ تصمیمها بیشتر خواهد بود.
ذخایر توزیع درآمد خالص و سرمایهگذاری
صندوق به صورت سالیانه در خصوص نحوه توزیع درآمد خالص خود تصمیمگیری میکند. بخشی از سود بین کشورهای مختلف تقسیم میشود و بخشی نیز به ذخایر صندوق افزوده میشود. صندوق باید بخشی از داراییهای خود را به عنوان ذخیره مخصوص نگهداری کند. سود خالص بر اساس سهم کشورها در صندوق بین آنها تقسیم خواهد شد. صندوق میتواند با رای 70 درصد اعضا اقدام به تقسیم بخشی از ذخایر عمومی خود نماید.
آمریکا بیشترین سهم را دارد
سهم هر کشور در صندوق بینالمللی پول بر اساس جایگاه اقتصادی آن کشور نسبت به سایر اعضا تعیین میشود. معیارهای مختلفی در تعیین سهم کشورها در صندوق بینالمللی پول موثر است. معیارهایی مثل تولید ناخالص داخلی، تراز تجاری و میزان ذخایر ارزی در تعیین سهم کشورها در صندوق موثر است. آمریکا با 1/37 میلیارد دلار بیشترین سهم را در صندوق بینالمللی پول داراست و کشور کوچک پالائو با 1/3میلیون دلار دارای کمترین سهم در صندوق است. سهم هر کشور نشانگر و معرف جایگاه مالی آن و نوع ارتباط کشور با صندوق بینالمللی پول خواهد بود. سهم هر کشور میزان دستیابی آن کشور به منابع مالی صندوق را نشان میدهد. کلیه اعضای صندوق باید حق عضویت خود را به طور سالیانه پرداخت کنند.
سهم کشورها در درجه بعدی میزان حق رای آنها را نیز مشخص میکند. هر عضو دارای حق رای پایه 250 است. به ازای هر 100 هزار دلار مازاد اسدیآر (حق عضویت) یک رای به حق رای اضافه خواهد شد. آمریکا به عنوان مثال دارای 371743 رای در صندوق بینالمللی پول است که معادل 83/16 درصد کل است. پالائو با 281 رای دارای کمترین حق رای در صندوق است.
آمریکا، ژاپن، آلمان، انگلیس، و فرانسه به ترتیب دارای بیشترین سهم و حق رای در صندوق هستند و پنج عضو هیات مدیره را به طور مستقیم انتخاب میکنند. جمهوری اسلامی ایران نیز با 497/1 میلیارد دلار 69/. درصد ذخایر صندوق را در اختیار دارد. ایران با 15222 رای حدود 69/. درصد حق رای در صندوق را داراست. ابراهیم شیبانی به عنوان عضو ایران در صندوق بینالمللی پول معرفی شده است و محمدجعفر مجرد نیز به عنوان عضو جانشین وی به شمار میرود.