یکی از دیپلمات های انگلیس و از بانیان تحریم اقتصادی عراق می گوید: تا زمانی که ایران اقدامی چون آزمایش بمب انجام ندهد، احتمالاً حمایت بین المللی کافی برای اعمال تحریم علیه آن کشور وجود نخواهد داشت و نبود چنین حمایتی هرگونه تحریم را با شکست مواجه خواهد کرد.
«کادن راس» از دیپلمات های پیشین انگلیس که از سال 1998 تا 2002 در دفتر نمایندگی انگلیس در شورای امنیت مشغول به کار بوده است، روز پنجشنبه در تحلیلی در روزنامه واشنگتن پست نوشت: با توجه به تحریم هایی که طی سال های اخیر علیه برخی کشورها اعمال شده، ممکن است این بار نیز نتوان از تحریم برای متوقف کردن برنامه هسته ای ایران استفاده کرد.
راس افزوده است: تجربیات سالهای اخیر نشان می دهد که اولاً هیچ تحریمی تا زمانی که اهداف آن مورد موافقت همه و به خصوص همسایگان آن کشور تحریم شده نباشد، موفقیت آمیز نخواهد بود.
به عنوان مثال گفت: هرچند آمریکا و انگلیس موفق به اعمال تحریم علیه عراق شدند ولی با توجه به اینکه همسایگان عراق و برخی از کشورهای دیگر به خاطر منافع اقتصادی خود حاضر به اجرای کامل آن نشدند این تحریم ها چندان موفقیت آمیز نبود.
«بنابراین حتی اگر چین و روسیه نیز با اعلام تحریم علیه ایران موافقت کنند، هیچ قطعنامه ای مؤثر واقع نخواهد شد، مگر آنکه چین و روسیه به همراه کشورهای دیگر تصمیم به اجرای کامل این قطعنامه بگیرند.»
راس در ادامه تحلیل خود گفته است: دومین دلیل این است که تحریم های نفتی همانند یک شمشیر دولبه است. همانگونه که طی 12 سال تحریم های عراق صدام حسین گاهی تهدید به متوقف کردن صادرات نفت کرده بود این بار نیز ایران می تواند چنین اقدامی را انجام دهد. در دوران تحریم صدام میزان تقاضای جهانی نفت به اندازه امروز نبود اما در عین حال بر قیمت جهانی نفت تأثیر داشت.
لذا هم اکنون که تقاضای جهانی نفت بسیار بیشتر از سال های گذشته است این اقدام احتمالی تهران می تواند باعث افزایش شدید قیمت نفت شود.
«سوم آنکه اعمال تحریم های اقتصادی جامع علیه متجاوزترین حکومت ها همچون عراق نیز نمی تواند تأثیرات مورد نظر را برجای بگذارد. به عنوان مثال هرچند اعمال تحریم علیه عراق از مسلح شدن این کشور جلوگیری کرد ولی این تحریم ها نتوانست عراق را وادار سازد به صورت کامل با بازرسان تسلیحاتی سازمان ملل همکاری کند و صدام تنها به خاطر نگرانی از تهدید آمریکا برای حمله به این کشور در ماه های آخر حکومت خود به همکاری با بازرسان سازمان ملل پرداخت.»
به گفته این دیپلمات سابق انگلیس، «اعمال تحریم های جامع اقتصادی علیه عراق به جای دستیابی به اهداف مدنظر، باعث رنج قابل ملاحظه مردم عراق شد و با توجه به اینکه کنترل برنامه نفت در برابر غذا در دستان رژیم صدام بود، لذا می توان گفت که این برنامه به تقویت حکومت صدام کمک کرد و این چنین اشتباهی دیگر نباید تکرار شود.»
دنیس راس در ادامه نوشته است: چهارمین دلیل این است که هرگونه اعمال تحریم علیه یک حکومت نیازمند صبر و تلاش گسترده است. به عنوان مثال، تحریم ها علیه «اسلوبودان میلوشویچ» در یوگسلاوی به خاطر اینکه آمریکا و اتحادیه اروپا منابع قابل ملاحظه ای را به هدف قرار دادن دارایی های مالی غیرقانونی او اختصاص دادند مؤثر واقع شد.
وی تصریح کرد: «لذا بسیار دشوار است که باور کنیم حتی در صورت اعمال تحریم علیه ایران، حمایت از ادامه آن برای مدت طولانی ادامه داشته باشد.» این دیپلمات سابق انگلیس که هم اکنون ریاست گروه «دیپلمات مستقل» را بر عهده دارد در ادامه اظهار داشت: «تحریم هایی که در سال 1992 علیه لیبی اعمال شد به خاطر اینکه محدودتر بود و شامل ممنوعیت فروش تسلیحات و سفر هوایی به لیبی بود موفقیت آمیزتر بود.
راس در ادامه گفته است: «با توجه به نکات ذکر شده در فوق می توان تحریمی علیه ایران اعمال کرد که شامل ممنوعیت سفرهای هوایی و اقدامات مالی علیه رهبران ایران باشد.» اما این تحریم بسیار ضعیف خواهد بود.
وی تصریح کرد: «پس از تجربه تحریم عراق، به کارگیری از تحریم های هدفمند هم اکنون به یک مدل تبدیل شده است. یک دلیل بزرگی که امکان دارد تمامی تلاش های آمریکا برای اعمال تحریم علیه ایران بی نتیجه بماند این است که تمامی تحریم ها در گذشته به خاطر این بوده که آن کشورها اقدامی کاملاً اشتباه همچون اشغال یک کشور دیگر (عراق) یا میزبانی از سازمان های تروریستی (القاعده) انجام داده بودند حال آنکه بسیار بعید است که با ادعای اینکه ممکن است ایران در حال ساخت بمب هسته ای باشد دیگر کشورها با اعمال تحریم علیه آن موافقت کنند به خصوص آنکه کشورهای هند و پاکستان از این مسئله طفره رفتند و برآوردهای اطلاعاتی آمریکا نیز دیگر قابل اطمینان نیست.»
راس در پایان نیز بار دیگر تکرار می کند که «بدون اینکه ایران بهانه ای دست آمریکا بدهد، بسیار بعید است که دیگر کشورها تحت شرایط کنونی با اعمال تحریم علیه آن کشور موافقت کنند.
ارزیابی روزنامه چینی
یک نشریه مشهور چینی با تشریح وضعیت هسته ای ایران نوشت: نسل جدیدی در ایران در حال شکل گیری است که حاضر به فرود آوردن سر تعظیم مقابل آمریکا نیست.
نشریه گلوب با تأکید بر اینکه ساختار سیاسی ایران پیچیده تر شده است، افزود: از سال 2003 میلادی که مسئله هسته ای ایران در کانون توجه قرار گرفت، ایران نه تنها توانسته است آمریکا را به عقب براند بلکه موفق به وارد کردن سه کشور اروپایی به عرصه هسته ای خود شده است.
«از سوی دیگر ایران برخلاف عراق کشوری دمکراتیک است که دولت جدید پس از روی کار آمدن موفق شده است روسیه را نیز وارد معرکه هسته ای خود نماید.» این نشریه چینی، «استراتژی تغییر نگاه ایران از اروپا به آسیا را سیاستی دانست که، نه تنها استراتژی آمریکا مبنی بر تغییر حکومت ایران را با شکست مواجه کرده، بلکه موجب شده کشورهای زیادی برای حل مسئله هسته ای ایران وارد شوند و پنجره ای برای مشارکت کشورهای دیگر باز نموده است.»
نویسنده مقاله، مسئله هسته ای ایران را بسیار پیچیده خواند و با اشاره به گزارش «سیاست هسته ای ایران در عرصه بین الملل» که از سوی دانشگاه دفاعی آمریکا منتشر شد، نوشت «جنگ عراق تنها بخشی از ساختار سیاسی را متحول کرد ولی مسئله هسته ای ایران به احتمال فراوان تمامی ترکیب جهانی را متحول می سازد.»
این نشریه در ادامه تصریح کرد: تحلیل گران معتقدند که سیاست توازن و نرمش پذیری دولت خاتمی در حال تبدیل شدن به استراتژی توازن و استواری و ثابت قدمی از سوی دولت جدید ایران است.
این نشریه همچنین نامه گروهی از دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف که در سال 2003 میلادی به دولت «سیدمحمد خاتمی» رئیس جمهوری وقت نوشته بودند و در آن از دولت خواسته بودند قاطعانه فناوری هسته ای را توسعه داده و در مقابل غرب سرتعظیم فرود نیاورند، منتشر کرد.
«گلوب» پس از متن این نامه و ذکر این جمله از دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی در دانشگاه صنعتی شریف که «ما در مقابل سیاست های فاشیستی آمریکا سرتعظیم فرود نمی آوریم»، نوشت: نسل جدید و نخبگانی که حاضر نیستند در مقابل فشارهای آمریکا سر تعظیم فرود آورند، در ایران در حال شکل گیری است.